Bài học kinh nghiệm để hoàn thiện kế toán quản trị chi phí cho các doanh nghiệp Việt Nam

Qua nghiên cứu KTQTCP tại các quốc gia, thấy rằng tùy theo trình độ phát triển và nhận thức mà ở mỗi nước có sự vận dụng KTQTCP khác nhau từ tổ chức mô hình bộ máy, đến nội dung và phương pháp chi phí. Tuy nhiên, đối với điều kiện hiện nay ở Việt Nam nói chung, với các Công ty xi măng trên địa bàn tỉnh Hải Dương nói riêng có thể rút ra các bài học kinh nghiệm về KTQTCP như sau:

Thứ nhất: về tổ chức mô hình KTQT đã có sự chuyên sâu, chuyên môn hóa nhằm kiểm soát chặt chẽ các loại chi phí sản xuất phát sinh. Với mô hình tách biệt như tại Pháp, Nhật Bản thì sẽ chuyên môn hóa nhưng phát sinh vấn đề là tăng chi phí hoạt động, còn mô hình hỗn hợp ở Mỹ sẽ phát huy được vai trò của KTTC và KTQT, khắc phục được các hạn chế vốn có của mô hình tách biệt cũng như phát huy được ưu điểm của mô hình đồng nhất.

          Thứ hai: phương pháp quản trị chi phí theo kế toán Pháp đã thực hiện phân chia thành các TTTN để tập hợp các loại chi phí gián tiếp sau đó sẽ tiến hành phân bổ các chi phí này theo tiêu thức phù hợp. Với phương pháp này nhà quản lý được gắn trách nhiệm phát sinh, kiểm soát chi phí để thực hiện phân tích hiệu quả theo các TTTN. Còn KTQTCP Mỹ thực hiện phân loại chi phí theo mức độ hoạt động để từ đó thực hiện đánh giá các báo cáo trách nhiệm quản lý, quan tâm đến hệ thống dự toán chi phí để từ đó thực hiện lập kế hoạch, kiểm soát chi phí nhằm đạt được mục tiêu. KTQTCP của Nhật Bản thì luôn thực hiện việc cải tiến phương pháp quản trị chi phí như Kaizen hay đặt mục tiêu và luôn thực hiện cắt giảm chi phí để đạt mục tiêu như phương pháp Target Costing.

Thứ ba: Nhận diện và phân loại chi phí của doanh nghiệp đầy đủ, tất cả các khoản chi phí của doanh nghiệp phải được nhận diện đầy đủ, để từ đó làm cơ sở phân loại chi phí theo các tiêu thức nhằm phục vụ các mục đích khác nhau. Chi phí cần được xây dựng định mức và dự toán, trong đó dự toán phải bao gồm dự toán tĩnh và dự toán linh hoạt để phù hợp với sự biến động phát sinh, cũng như cần quan tâm đến phân tích chi phí chênh lệch giữa định mức, dự toán và thực tế, nhằm đưa ra các quyết định phù hợp.

Thứ tư: thực hiện phương pháp phân bổ chi phí theo các phương pháp một cách linh hoạt, đầy đủ. Cụ thể, tại Mỹ đã áp dụng phương pháp phân bổ chi phí theo truyền thống và theo hiện đại nhằm phát huy vai trò tối đa của KTQTCP trong doanh nghiệp.

Thứ năm: phân tích mối quan hệ Chi phí – Khối lượng – Lợi nhuận để đưa ra các quyết định về sản lượng, cơ cấu sản phẩm sản xuất, tiêu thụ nhằm điều hành để có lợi nhuận tối đa. Bên cạnh đó, còn thực hiện phân tích các ứng dụng như xác định giá bán sản phẩm, lựa chọn các phương án đầu tư, phân tích kết quả hoạt động kinh doanh theo yêu cầu quản trị nội bộ đơn vị. Kết hợp với việc thiết lập các TTTN dựa trên bộ máy phân quyền của doanh nghiệp, với cách thức phân tích theo khía cạnh định tính, định lượng.

Thứ sáu: nguồn số liệu của KTTC sẽ là quan trọng cho KTQTCP, được coi là số liệu quá khứ để phục vụ cho KTQTCP phân tích, đánh giá và làm cơ sở đưa ra các kế hoạch, dự toán hiện tại và tương lai. KTQTCP được thực hiện một cách linh hoạt tùy theo tình hình, đặc điểm và điều kiện của doanh nghiệp, vì thế các báo cáo KTQTCP cũng được thực hiện một cách linh hoạt không theo khuôn mẫu quy định,  đáp ứng yêu cầu thu nhận thông tin của nhà quản lý trong việc đưa ra các quyết định.