Các loại thông đồng trong đấu thầu bị cấm theo Luật Cạnh tranh

 

Căn cứ Điều 21 Nghị định số 116/2005/NĐ-CP, các loại thông đồng trong đấu thầu bị cấm bao gồm:

 a. Ngăn cản đấu thầu

Ngăn cản đấu thầu là việc các doanh nghiệp tham gia thông đồng thống nhất thực hiện một trong hai hành vi sau đây:

–                      Một hoặc nhiều bên tham gia thỏa thuận rút khỏi việc dự thầu hoặc rút đơn dự thầu được nộp trước đó để một hoặc các bên trong thỏa thuận thắng thầu.

Trong trường hợp này, các doanh nghiệp tham gia thông đồng đã chỉ định một, một số doanh nghiệp trong số họ có quyền thắng thầu. Các doanh nghiệp còn lại sẽ rút đơn dự thầu hoặc không tham gia phiên đấu thầu. Do đó, trong phiên đấu thầu sẽ chỉ còn lại những người được chỉ định tham gia. Như vậy, cuộc cạnh tranh trong hoạt động đấu thầu đã không xảy ra. Người mời thầu buộc phải giao dịch với doanh nghiệp còn lại tham gia đấu thầu. Loại thông đồng này thường được thực hiện khi lôi kéo được tất cả các doanh nghiệp dự thầu tham gia thỏa thuận. Nếu còn có một số doanh nghiệp dự thầu không tham gia thông đồng, doanh nghiệp được chỉ định sẽ phải tiếp tục cạnh tranh với các doanh nghiệp không tham gia.

–                      Một hoặc nhiều bên tham gia thỏa thuận gây khó khăn cho các bên không tham gia thỏa thuận khi dự thầu bằng cách từ chối cung cấp nguyên liệu, không ký hợp đồng phụ hoặc các hình thức gây khó khăn khác.

Bản chất ngăn cản của thỏa thuận còn thể hiện thông qua việc ngăn cản sự tham gia đấu thầu của những doanh nghiệp không tham gia thỏa thuận bằng cách gây khó khăn cho họ trong hoạt động kinh doanh hòng tại sức ép buộc phải rời bỏ cuộc đấu thầu. Loại thông đồng này được thực hiện khi việc thông đồng không lôi kéo được toàn bộ các doanh nghiệp dự thầu tham gia. Do đó, để tạo điều kiện cho người được chỉ định thắng thầu, các doanh nghiệp tham gia đã thống nhất thực hiện những hành vi hỗ trợ bằng cách gây áp lực cho người dự thầu không tham gia thỏa thuận để những người này chấp nhận thua trong cuộc cạnh tranh với doanh nghiệp được chỉ định. Trong trường hợp này, quyền dự thầu của doanh nghiệp khác đã bị ngăn cản.

b.   Hỗ trợ tham gia đấu thầu (còn gọi là đấu thầu mang tính bổ sung)

Hỗ trợ tham gia đấu thầu là việc các bên tham gia thỏa thuận thống nhất đưa ra mức giá không có tính cạnh tranh hoặc đặt mức giá cạnh tranh nhưng kèm theo những điều kiện mà bên mời thầu không thể chấp nhận để xác định trước một hoặc nhiều bên sẽ thắng thầu. Khác với ngăn cản thầu, trong trường hợp này, các doanh nghiệp tham gia thông đồng vẫn tiếp tục hoạt động đấu thầu và tham gia vào phiên đấu thầu. Tuy nhiên Để tạo điều kiện cho người được chỉ định thắng thầu, các doanh nghiệp còn lại tham gia đấu thầu đã tự loại mình ra khỏi khả năng thắng thầu bằng mức giá không cạnh tranh hoặc bằng những điều kiện kèm theo khó có thể được chấp nhận. Trong thực tế, các cuộc đấu thầu kiểu này được gọi là đấu thầu quân xanh quân đỏ, hay diễn ra trong các cuộc thầu xây dựng cơ bản. Bằng thỏa thuận này, các doanh nghiệp dự thầu đã hoàn toàn khống chế được ý chí của người mời thầu bởi mức giá hoặc các điều kiện thương mại của người được chỉ định thắng thầu là tốt nhất trong số những người dự thầu.

c.    Quay vòng thắng thầu

Quay vòng thắng thầu là việc các bên trong thỏa thuận xác định trước số lần mỗi bên được thắng thầu trong một khoảng thời gian nhất định. Trong thực tế, còn có trường hợp thông đồng trong đấu thầu bằng hình thức chỉ định người trúng thầu theo thị trường địa lý. Trong đó, các bên dựa trên khu vực hoạt động của thị trường để quyết định người sẽ thắng trong cuộc đấu thầu.

Thông thường, để thực hiện thỏa thuận quay vòng trong đấu thầu, có một bản ghi nhớ, các bên thường thực hiện một trong hai cách là ngăn cản đấu thầu hoặc hỗ trợ tham gia đấu thầu để mở đường cho người đến lượt trúng thầu.