Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh ngoại hối của Ngân hàng TMCP Việt Nam Eximbank

1. Nhân tố kinh tế.

1.1 Lãi suất.

Từ năm 2005 đến 2006, tình hình lãi suất của các ngân hàng tương đối ổn định. Trên thị trường tiền tệ, tỷ giá hối đoái ít biến động. Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam dễ dàng đi vay vốn ngân hàng với lãi suất hợp lý. Hoạt động xuất nhập diễn ra theo chiều hướng tốt đẹp, nhưng đến năm 2007 và những tháng đầu năm 2008, tình trạng USD mất giá đã dẫn đến việc làm ăn thua lỗ của các doanh nghiệp xuất khẩu (một nhân viên công ty xuất khẩu thủy sản nói rằng: “Chỉ trong vòng hai tuần mà công ty chúng tôi lỗ cả trăm triệu VND vì USD rớt giá”[1].

Về phía ngân hàng, để đáp ứng nhu cầu cho các doanh nghiệp vay vốn thì Eximbank phải vay lại các ngân hàng khác trên thị trường liên ngân hàng với lãi suất cao. Điều này đã gây ra những bất lợi cho ngân hàng khi mà đi vay với lãi suất cao, đôi lúc đi vay với lãi suất 14,5% nhưng lại cho vay với lãi suất đã được ngân hàng giới hạn chỉ còn 12%. Với tình trạng lãi suất tiền đồng do các ngân hàng đưa ra cao để thu hút vốn thì khách hàng ồ ạt bán ngoại tệ lấy VND hoặc mua VND gây ra tình trạng VND ở trạng thái đoản, ngoại tệ thì ở trạng thái trường. Cuối cùng thì Eximbank phải tạm thời ngừng cho vay hoặc tạm ngưng bán VND để tránh thua lỗ tránh đối mặt với tình trạng thừa vốn.

1.2  Lạm phát.

Lạm phát ảnh hưởng trực tiếp đến việc tăng lãi suất. Năm 2005 – 2006, lạm phát thấp, chỉ số giá tiêu dùng tuy có tăng nhưng cũng chưa gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế. Eximbank cũng như các ngân hàng và các doanh nghiệp xuất nhập khẩu đều có sự trôi trải trong kinh doanh. Nhưng đến nay, tốc độ lạm phát đã phi mã gây xáo trộn trong nền kinh tế Việt Nam. Từ nguyên nhân ngân hàng đi vay với lãi suất cao và cho vay với lãi suất cao hơn, điều này đã gây nhiều khó khăn cho các doanh nghiệp đi vay vốn. Mặt khác, vì lạm phát cao nên buộc ngân hàng phải nâng lãi suất tiền gửi cao hơn để huy động vốn. Lý do này đã dẫn đến sự sụt giảm nghiêm trọng của chỉ số VN – Index tưởng chừng như thị trường chứng khoán sẽ đóng cửa, vì các nhà đầu tư ồ ạt rút vốn từ thị trường chứng khoán để lấy VND gửi vào ngân hàng có lãi suất cao hậu quả cũng giống như lãi suất.

1.3 Cán cân thanh toán.

Theo thống kê của Bộ Tài Chính thì hiện nay ngân sách Nhà nước đang thâm hụt nghiêm trọng do thâm hụt đầu tư các công trình, có những công trình làm thất thoát của Chính phủ hàng trăm tỷ đồng, ước tính thâm hụt ngân sách khoảng 5% GDP. Điều này đã dẫn đến ngân hàng Nhà nước tiến hành vay nợ nước ngoài và thu hút tư bản vào Việt Nam bổ sung lượng ngoại hối, làm tăng thêm phần thu nhập ngoại tệ của cán cân thanh toán.

Tuy nhiên, vào giữa tháng 2 và giữa tháng 3 có sự nghịch lý ở đây là trong khi Nhà nước bội chi thì các ngân hàng lại thừa ngoại tệ, khan hiếm VND nhưng lại hạn chế cho vay vì USD mất giá trong khi các doanh nghiệp thì lại háo hức đi vay đồng USD.

Eximbank cũng không tránh khỏi tình trạng này và kết quả là có một số doanh nghiệp đòi bỏ đi sang ngân hàng khác để vay vốn.

1.4 Mức tăng trưởng và tình hình kinh tế.

Các năm qua, nền kinh tế Việt Nam vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng cao, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đạt hơn 7%/năm. Sau hơn 1 năm gia nhập WTO, tốc độ tăng trưởng GDP đạt 8,5% – mức tăng trưởng cao nhất trong 10 năm trở lại đây nhưng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 7,92% so với năm trước[2]. Thực tế, tăng trưởng của Việt Nam lâu nay chủ yếu dựa vào xuất khẩu với giá trị hiện nay gần 60% GDP. Điều này sẽ dẫn đến nguy cơ tiềm ẩn giống như việc khủng hoảng tài chính tiền tệ vào năm 1997 tại Thái Lan. Khi mà VND đang mất giá so với USD trong khi USD lại đang mất giá so với các ngoại tệ khác trong rổ tiền tệ. Giữ được tỷ giá USDVND thấp, xuất khẩu sẽ có lợi nhưng ngược lại nhập khẩu sẽ đối mặt với những khó khăn rất lớn. Việt Nam vẫn còn là nước nhập siêu mà lại nhập siêu nguyên, nhiên liệu để phục vụ sản xuất. Ngoại trừ những ngành xuất khẩu, các ngành còn lại phải chịu áp lực từ việc lạm phát xảy ra (năm 2005, giá phân bón URÊ khoảng 140.000 VND nhưng đến nay đã vọt lên khoảng 230.000 VND).

Tuy có những biểu hiện tiêu cực nhưng theo đánh giá của Ngân hàng Thế Giới (WorldBank) thì tình hình kinh tế Việt Nam vẫn phát triển với tốc độ tăng trưởng cao so với các nước trong khu vực Đông Á – Thái Bình Dương trong thời gian tới.

Điều này có ảnh hưởng tích cực đến việc kinh doanh của các ngân hàng nói chung và Eximbank nói riêng. Với nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng tốt đã thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội kéo theo mạng lưới chi nhánh, phòng giao dịch, đại lý của Eximbank cũng tăng theo để phục vụ nhu cầu về vốn của các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Hoạt động mua bán ngoại hối cũng diễn ra nhộn nhịp hơn vì khách hàng có nhu cầu thanh toán quốc tế hoặc kinh doanh mua bán ngoại hối của mình. Bên cạnh việc ảnh hưởng tích cực thì Eximbank cũng sẽ cạnh tranh gay gắt với các đối thủ là các ngân hàng nước ngoài – luôn chiếm ưu thế về vốn, kinh nghiệm và công nghệ thông tin đang tấn công vào thị trường hấp dẫn này.

Nhân tố chính trị.

Bên cạnh tốc độ tăng trưởng kinh tế ở mức cao mà tình hình chính trị của Việt Nam lại được đánh giá cao trên thế giới. Đây là một thị trường rất hấp dẫn để các nhà đầu tư nước ngoài ồ ạt đổ vào Việt Nam tạo ra nhu cầu mới về việc đáp ứng nguồn vốn để đầu tư xây dựng đã tạo tác động tich cực cho các ngân hàng nói chung cũng như Eximbank đều không bỏ lỡ cơ hội tìm kiếm khách hàng tốt cho mình.

3  Tâm lý thị trường.

3.1 Thăng hoa về chất lượng.

Chất lượng ở đây có nghĩa là chất lượng dịch vụ của ngân hàng như về uy tín thương hiệu, chất lượng sản phẩm – dịch vụ, quy mô của ngân hàng,…Từ sau khi thành lập đến nay, Ngân hàng Việt Nam Eximbank đã đạt được những giải thưởng về chất lượng thanh toán quốc tế xuất sắc năm 2006, thương hiệu mạnh các năm liền, dịch vụ được hài lòng nhất năm 2008. Những giải thưởng này đã góp phần khẳng định chất lượng dịch vụ của ngân hàng Việt Nam Eximbank trong những năm qua luôn đứng trong tốp đầu của ngành ngân hàng.

Một khi chất lượng ngân hàng càng cao thì ngày càng có nhiều khách hàng đến để giao dịch.Với uy tín của mình, Eximbank ngày càng thu hút được nhiều khách hàng đến kinh doanh hơn.

3.2 Mua theo tin đồn, bán theo sự kiện.

Những khách hàng Việt Nam hiện nay vẫn còn hạn chế về mặt tâm lý trong kinh doanh. Những sự kiện xảy ra trong năm hay những tin đồn thất thiệt đều ảnh hưởng đến việc kinh doanh của khách hàng và cả việc kinh doanh ngoại hối của ngân hàng.

Vào năm 2002, với tin đồn giám đốc ngân hàng ACB bỏ ra nước ngoài đã làm cho người dân hoang mang lo sợ. Họ ồ ạt đến ngân hàng rút tiền vì sợ ngân hàng không trả. Sự kiện này đã làm ách tắc giao thông trên những con đường có chi nhánh của ACB tại TPHCM. Nghiêm trọng hơn là gây hậu quả nghiêm trọng cho thị trường tài chính Việt Nam và vào những ngày đen tối này. Hàng loạt người rút tiền trong khi dữ trữ bắt buộc không đủ để thanh toán, NHNN đã can thiệp, rút tiền từ NHNN sang để cam kết với khách hàng là không bao giờ có việc ngân hàng lừa dối khách hàng và giám đốc trốn ra nước ngoài.

Từ trước đến nay thì Eximbank chưa xảy ra tin đồn thất thiệt nào. Tuy nhiên, Eximbank cũng chịu ảnh hưởng từ những tin đồn hay sự kiện xảy ra từ bên ngoài. Khi khách hàng ồ ạt rút tiền từ ngân hàng ACB ra và họ lại đổ về các ngân hàng như Eximbank, Sacombank, Đông Á,…,việc này đã gây khó khăn cho bộ phận huy động vốn và cả Phòng kinh doanh tiền tệ. Các phòng ban của Eximbank phải kịp thời điều chỉnh nguồn vốn của ngân hàng để tránh xảy ra tình trạng tính thanh khoản chậm gây hiện tượng thừa vốn. Một trường hợp khác là sự kiện nền kinh tế Mỹ bị suy thoái tạm thời do bị thâm hụt ngân sách và thua lỗ của các tập đoàn tài chính lớn của Mỹ đã gây tâm lý hoang mang cho khách hàng. Cùng với việc lãi suất VND tăng lên, những người nắm trong tay USD lại bán tháo USD mua ồ ạt VND để gửi vào ngân hàng hy vọng kiếm được lợi nhuận từ việc gửi tiền. Lúc này, Phòng kinh doanh tiền tệ của Eximbank lại phải đối mặt với một chút khó khăn vì phải đáp ứng nhu cầu của khách hàng nên phải bán VND và mua USD để dự trữ. Điều này đã làm cho việc quản lý nguồn vốn và quản lý trạng thái ngoại hối của Phòng kinh doanh tiền tệ xảy ra không như ý muốn, tức là trạng thái của VND thường xuyên đoản trong khi USD lại ở trạng thái trường.

3.3 Cân nhắc giao dịch kỹ thuật.

Phân tích kỹ thuật là một trong những phương pháp rất được coi trọng của các nhà đầu tư quốc tế và của các ngân hàng. Với kiến thức sâu về phân tích kỹ thuật, ngân hàng có thể thực hiện việc đầu cơ tiền tệ để kiếm lợi nhuận trong ngắn hạn. Tuy nhiên, việc phân tích kỹ thuật cũng chứa nhiều tiềm ẩn rủi ro vì đôi khi tâm lý thị trường như tin đồn hay những sự kiện xảy ra ngoài ý muốn sẽ dẫn đến việc tính toán kỹ thuật không như mong đợi sẽ gây thất bại trong kinh doanh. Ngân hàng Việt Nam Eximbank cũng thường xuyên sử dụng công cụ phân tích kỹ thuật nhưng kết hợp với tìm hiểu thông tin kinh tế, chính trị xã hội nên hạn chế được những rủi ro về kinh doanh ngoại hối.