Các nhân tố ảnh hưởng đến phân tích hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp sản xuất

Các nhân tố ảnh hưởng đến phân tích hiệu quả hoạt động của DNSX có thể là nhân tố thuộc nội tại DNSX, cũng có thể là nhân tố bên ngoài tác động tới DNSX. Các nhân tố này có những ảnh hưởng khác nhau đến phân tích hiệu quả hoạt động của DNSX.

– Quy mô DN: Quy mô DNSX càng lớn thì hoạt động của DNSX càng phức tạp, mối quan hệ với các đối tượng sử dụng thông tin càng nhiều, áp lực từ yêu cầu sử dụng thông tin chất lượng cao của các đối tượng này khiến cho công tác phân tích hiệu quả hoạt động của DN phải được cải tiến cả theo chiều rộng và chiều sâu.

– Đặc điểm tổ chức bộ máy quản lý: Mức độ hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý cũng ảnh hưởng đến phân tích hiệu quả hoạt động của DNSX về mặt tổ chức. Nếu bộ máy quản lý được tổ chức theo hướng đầy đủ và chuyên nghiệp thì phân tích hiệu quả hoạt động của DNSX đó có thể được thực hiện bởi bộ phận phân tích riêng bao gồm các cán bộ chuyên trách; nếu bộ máy quản lý được tổ chức theo hướng tinh giản, gọn nhẹ thì phân tích hiệu quả hoạt động của DNSX có thể chỉ được thực hiện bởi cán bộ phân tích kiêm nhiệm. Việc bố trí phân tích chuyên trách hay kiêm nhiệm có ảnh hưởng rất lớn tới toàn bộ công tác phân tích cũng như chất lượng thông tin phân tích.

– Đặc điểm ngành nghề kinh doanh: Mỗi một lĩnh vực, ngành nghề kinh doanh đều có những đặc điểm riêng, ảnh hưởng đến việc xác định nội dung phân tích và xây dựng chỉ tiêu phân tích phù hợp với nội dung đó. Mặt khác, đặc điểm ngành nghề kinh doanh còn có thể ảnh hưởng tới mức độ quan tâm và thực hiện phân tích. Chẳng hạn, các DN hoạt động ở lĩnh vực dịch vụ (đặc biệt là dịch vụ thông tin, truyền thông, tài chính,…) thường quan tâm và thực hiện phân tích nhiều hơn so với các DNSX.

– Nhận thức về phân tích hiệu quả hoạt động của nhà quản lý: Đây là nhân tố quan trọng ảnh hưởng tới phân tích hiệu quả hoạt động của DNSX. Mặc dù, khái niệm về phân tích hiệu quả hoạt động của DNSX đã trở nên tương đối phổ biến nhưng nhiều nhà quản lý chưa hiểu hết được vai trò và tầm quan trọng của công tác này nên phân tích hiệu quả hoạt động của DNSX chưa được quan tâm đúng mức và cũng chưa được thực hiện thường xuyên, dẫn tới chất lượng thông tin cung cấp chưa cao, đôi khi chỉ mang tính hình thức do yêu cầu bắt buộc phải báo cáo mà không phục vụ cho việc ra các quyết định quản lý, điều hành hoạt động của DNSX.

– Tình hình tài chính của DN: Tình hình tài chính cũng là một nhân tố nội tại tác động trực tiếp đến quy mô và chất lượng phân tích hiệu quả hoạt động của DNSX. Tình hình tài chính lành mạnh là cơ sở đảm bảo cho mọi hoạt động của DNSX diễn ra liên tục và ổn định, công tác phân tích hiệu quả hoạt động cũng sẽ được đẩy mạnh qua việc tăng cường đầu tư phương tiện, công nghệ, bố trí nhân lực thực hiện. Tuy nhiên, nếu tình hình tài chính bất ổn thì DNSX sẽ không đảm bảo được các hoạt động diễn ra bình thường, công tác phân tích hiệu quả hoạt động cũng theo đó mà không có nguồn lực để thực hiện đầy đủ.

– Nhân lực phân tích: Nhân lực phân tích là nhân tố quyết định tới kế hoạch và thực hiện phân tích cũng như chất lượng thông tin cung cấp. Việc hiểu rõ các nội dung và quy trình phân tích, lựa chọn thông tin đầu vào phù hợp, gắn kết và tạo lập mối liên hệ giữa các chỉ tiêu, kết hợp với các thông tin về điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của DNSX, vận dụng phương pháp phân tích thích hợp để phân tích hiệu quả hoạt động của DNSX là nhiệm vụ của cán bộ phân tích. Chính tầm quan trọng và sự phức tạp của phân tích hiệu quả hoạt động đòi hỏi nhân lực phân tích trong mỗi DNSX phải đủ về số lượng và năng lực thực hiện. Năng lực của cán bộ phân tích được tích hợp bởi ba nhân tố là thái độ, trình độ và kỹ năng; các nhân tố này lại phụ thuộc vào quá trình đào tạo, môi trường làm việc và tố chất, văn hóa, đạo đức nghề nghiệp của họ. Nếu đội ngũ này đủ về số lượng và năng lực thì có thể đảm nhiệm phân tích chuyên trách, họ sẽ thực hiện phân tích hiệu quả hoạt động theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, từ đó cung cấp được những thông tin chất lượng cao cho người nhận tin. Ngược lại, nếu đội ngũ này thiếu về số lượng thì phân tích hiệu quả hoạt động của DNSX chỉ có thể được thực hiện kiêm nhiệm, chất lượng thông tin sẽ bị hạn chế; nếu đội ngũ này không đảm bảo về năng lực thì thông tin cung cấp sẽ càng thiếu độ tin cậy.

– Phương tiện và công nghệ: Trong phân tích hiệu quả hoạt động, phương tiện và công nghệ hỗ trợ là những nhân tố quan trọng, quyết định mức độ hiện đại hóa và cách thức tổ chức thực hiện, từ đó tác động tới chất lượng thông tin phân tích. Với phương tiện và công nghệ hỗ trợ hiện đại, DNSX có thể quản lý tốt hơn về ngân hàng dữ liệu và hồ sơ phân tích, có thể vận dụng những phương pháp phân tích hiện đại hơn (đặc biệt là phân tích động) để thu được những thông tin đầu ra đảm bảo tính khách quan, trung thực và hợp lý hơn. Trong thời đại công nghệ 4.0, phân tích hiệu quả hoạt động của DNSX có thể được hỗ trợ bởi các phần mềm phân tích hữu ích, trong đó có cả phần mềm tính phí và phần mềm miễn phí để DNSX cân nhắc và lựa chọn.

– Môi trường pháp lý: Đây là tổ hợp các nhân tố tác động đòi hỏi phân tích hiệu quả hoạt động của DNSX phải tạo ra những thông tin có tính chất tuân thủ. Các nhân tố này có trong các khung pháp lý liên quan đến hoạt động của DN (Luật, Nghị định, Thông tư, Chỉ thị,…). Chẳng hạn, trong Luật kế toán số 88/2015/QH13, phân tích thông tin kinh tế tài chính được quy định là một phần công việc của kế toán (kể cả kế toán tài chính và kế toán quản trị), theo đó khi phân tích thông tin kinh tế tài chính của DNSX, kế toán sẽ phải phân tích một số chỉ tiêu tài chính phản ánh hiệu quả hoạt động của DNSX; hoặc trong Nghị định số 87/2015/NĐ-CP và Thông tư số 200/2015/TT-BTC có quy định và hướng dẫn một số nội dung về giám sát đầu tư vốn Nhà nước vào DN, giám sát tài chính, đánh giá hiệu quả hoạt động và công khai thông tin tài chính của DN Nhà nước và DN có vốn Nhà nước, theo đó DN Nhà nước và DN có vốn Nhà nước phải tiến hành đánh giá hiệu quả hoạt động theo những nội dung đã được quy định và hướng dẫn; những quy định yêu cầu DN phải cam kết và báo cáo về an toàn lao động, an toàn môi trường; những quy định buộc DN phải thực hiện trách nhiệm với NSNN, trách nhiệm an sinh xã hội;… Ngoài ra, những quy định trong nội quy, quy chế của cơ quan chủ quản và của bản thân DNSX cũng chi phối trực tiếp đến việc phân tích hiệu quả hoạt động của DN đó. Sự tác động của các nhân tố thuộc môi trường pháp lý giúp bảo vệ quyền lợi chính đáng cho các đối tượng sử dụng thông tin đa dạng ở bên ngoài DN, trong đó có các cơ quan chức năng của Nhà nước.

– Tính cạnh tranh trong ngành: DNSX hoạt động trong môi trường kinh doanh có tính cạnh tranh cao sẽ nảy sinh yêu cầu nâng cao chất lượng công tác phân tích nói chung và phân tích hiệu quả hoạt động nói riêng. Yêu cầu này không chỉ đặt ra với các nội dung thuộc về hiệu quả hoạt động của bản thân DN, mà những thông tin về hiệu quả hoạt động tương đối của DN đó so với các DN cùng ngành hay những thông tin về điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức của đối thủ cạnh tranh cũng là mối quan tâm hàng đầu của các nhà QTDN và các đối tượng khác quan tâm tới hiệu quả hoạt động của DN.