Các tập đoàn kinh tế ở Hàn Quốc

1. Mô hình Cheabol – Mô hình TĐKT chủ yếu ở Hàn Quốc:

1.1. Khái niệm:

Chaebol là hiện thân của một dạng “câu lạc bộ tài chinh” tập hợp nhiều công ty Hàn Quốc kinh doanh trên nhiều lĩnh vực kinh tế khác nhau. Các công ty này thuộc quyền sở hữu của một ít cổ đông và họ thường là xuất thân từ cùng một gia đình với thành viên sáng lập. Do đó, có thể định nghĩa chung nhất về Chaebol, đó là những tập đoàn công nghiệp lớn, nhưng lại mang tầm vóc gia đình.

1.2. Quá trình hình thành và phát triển:

Sự hình thành các Chaebol bắt đầu từ sau thế chiến 2, sau khi quân Nhật rút khỏi năm 1945, một số doanh nhân Hàn Quốc được sở hữu các tài sản của một số doanh nghiệp Nhật Bản, một vài trong số này đã phát triển thành các Chaebol. “Chaebol” có nguồn gốc từ chữ Hoa, trong đó “chae” là “sở hữu” và “mumbol” là “gia đình quyền quý”.

Sau cuộc chiến tranh Triều Tiên (năm 1950 -1953), Hàn Quốc vẫn là một trong những quốc gia nghèo nhất trên thế giới. Thu thập đầu người của Hàn Quốc cuối những năm 50 thấp hơn nhiều so với các nước láng giềng. Giai đoạn 1953 đến 1961 là thời kỳ khôi phục chiến tranh một cách chậm chạp. Tuy nhiên, đến năm 1962, Chính phủ Hàn Quốc thông qua nhiều chính sách khuyến khích và hỗ trợ các doanh nghiệp lớn có sẵn – Chaebol, các Chaebol nhanh chóng phát triển thành các tập đoàn tầm cỡ thế giới và làm vực dậy nền kinh tế Hàn Quốc. Cuối thập niên 1980, Chaebol đã chế ngự lĩnh vực công nghiệp và được cho là đã giúp nền kinh tế Hàn Quốc thoát được cảnh thâm hụt mậu dịch, trở thành nước có thặng dư mậu dịch lớn kể từ năm 1986. Trong thập niên 1980, các Chaebol bắt đầu “tóm” được nền kinh tế Hàn Quốc đồng thời mạnh dạn “lấn” ra nước ngoài.

Hiện nay ở Hàn Quốc có khoảng trên 30 Chaebol lớn nhỏ, nhưng chỉ có khoảng 5 Chaebol chi phối chủ yếu nền kinh tế Hàn Quốc có thể kể đến là Samsung, Huyndai, Daewoo.

1.3. Đặc điểm và phương thức quản lí:

1.3.1. Đặc điểm:

Chaebol là một mô hình khác của tập đoàn thuộc sở hữu và điều hành bởi một gia đình. Các Chaebol của Hàn Quốc thường mang hình thức của một công ty mẹ và có nhiều công ty con hoạt động để đáp ứng yêu cầu vật tư và dịch vụ của công ty mẹ. Do đó hầu hết các Chủ tịch hiện tại của các Chaebol đã thành công là cha hoặc ông nội của họ. Hơn thế, Cheabol nhận được sự ưu đãi đặc biệt của nhà nước và tồn tại mối quan hệ “thân hữu” giữa Chính phủ với một số doanh nghiệp lớn. Nó có thể tạo ra sức ép để đưa ra những đạo luật có lợi cho công việc kinh doanh của họ.

1.3.2. Phương thức quản lí:

Hình thức quản lý trong nội bộ các Chaebol là các thành viên trong cùng một dòng tộc kiểm soát và quản lý doanh nghiệp một cách rất tập trung và tập quyền. Đồng thời, mối dây liên kết giữa các nhân vật lãnh đạo Chaebol với chính quyền đã giúp họ hoạt động hiệu quả hơn. Và chính những dàn xếp thường xuyên giữa các Chaebol và Chính phủ Hàn Quốc, nhất là trong lĩnh vực thi hành luật và kiểm soát thuế, đã khiến sinh ra một hệ thống quản lý tài chính bị mua chuộc ở nhiều cấp độ khác nhau, đôi khi đến mức độ nghiêm trọng.

2. Các TĐKT tiêu biểu ở Hàn Quốc:

  2.1. Tập đoàn Sam Sung:

Tập đoàn SamSung là một trong những TĐKT lớn nhất Hàn Quốc. Năm 1938, Công ty Samsung được thành lập với 40 công nhân và chuyên buôn bán trái cây, cá khô. Samsung được Lee Byung Chul thành lập năm 1953. Năm 1960, Công ty điện tử Samsung ra đời với ngành kinh doanh mới chủ yếu về điện tử, hóa dầu và đóng tàu. Năm 1983, Samsung sản xuất được chip điện tử đầu tiên nhưng vẫn chưa phải là một thương hiệu có tên tuổi ở Hàn Quốc. Tập đoàn Samsung, trước đây là khối kết, có hơn 400.000 công nhân trên toàn thế giới và chế tạo ra xe hơi, đồ điện, hóa chất, máy bay, tàu thủy, ngành buôn bán, kinh doanh khách sạn, công viên giải trí, xây dựng những nhà chọc trời, dệt vải, làm thức ăn,… trong các công ty riêng rẽ sau sự cải tổ lại của sự khủng hoảng tài chính Châu Á. Đôi khi thành phố Suwon ở Hàn Quốc được gọi là “Thành phố Samsung”.

Samsung Electronics, hãng điện tử Samsung, được thành lập năm1969, là một bộ phận lớn nhất của Tập đoàn Samsung và là một trong những công ty điện tử lớn nhất thế giới. Được sáng lập tại Deagu Hàn Quốc, hãng điện tử Samsung hoạt động tại chừng 58 nước và có khoảng 208.000 công nhân. Hãng điện tử Samsung được coi là một trong 10 nhãn hàng hóa tốt nhất thế giới. Hãng này là một trong bốn hãng tại Châu Á, bao gồm Nhật Bản, với vốn thị trường lên đến 100 tỷ đô-la Mĩ.

Đến năm 2005, theo báo cáo của Interbrand, Samsung đã trở thành thương hiệu hàng điện tử tiêu dùng hàng đầu và được biết đến nhiều nhất trên toàn cầu, thay thế vị trí mà trước đó do Sony nắm giữ nhiều năm liền. Năm 2006, tạp chí Business Week xếp Samsung hạng 20 trong 100 thương hiệu hàng đầu thế giới và hạng nhì trong ngành công nghiệp điện tử. Thành tích này được coi là điều khó tin được với một công ty vừa mới thành lập năm 1969, Samsung cũng trở thành một trong những công ty có giá trị thương hiệu tăng nhanh nhất thế giới. Năm 2000, thương hiệu Samsung được Interbrand định giá là 5,2 tỉ đô la, xếp hạng 43 trên thế giới.

 2.2. Tập đoàn  Huyndai:

Tập đoàn Hyundai do Chung Ju Yung thành lập năm 1947, lúc đầu là một công ty xây dựng và từng là Tập đoàn lớn nhất Hàn Quốc. Công ty được chia nhỏ ra 5 lĩnh vực kinh doanh vào ngày 1 tháng 4 năm 2003, gồm Tập đoàn Motor Hyundai, Tập đoàn Hyundai, Tập đoàn Bách hóa Hyundai và Tập đoàn Phát triển Hyundai.

Trước khi cuộc cải tổ bắt đầu năm 2000, những lĩnh vực hoạt động chính của Hyundai gồm có đóng tàu, sản xuất xe hơi, xây dựng, bán lẻ, tài chính và điện tử. Sau khi người sáng lập qua đời năm 2001, các công ty cấu thành Hyundai đã bị chia nhỏ thành những công ty riêng lẻ. Mặc dù phần lớn tài sản của Hyundai đã mất đi, nhưng tập đoàn Hyundai vẫn hoạt động. Phần lớn là do Hyundai Asan điều hành, bao gồm cả các dự án đầu tư ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Một vài tài sản đáng lưu ý khác gồm Hyundai Elevator, Hyundai Merchant Marine, Hyundai Logistics, Hyundai Heavy Industries, Hyundai Corporation, Hyundai Construction và Hyundai Securities.

Cũng giống như Samsung, LG, SK,… Hyundai là một đại công ty có hàng trăm công ty con hoạt động trong nhiều lĩnh vực; có những công ty con là công ty đại chúng mà thương hiệu đã nổi bật trên thị trường chứng khoán như Hyundai Motor, Kia Motor. và chiếm 5,4% GDP của nước này. Hyundai do cha của ông Chung sáng lập năm 1967 và nhanh chóng trở thành một trong những tập đoàn gia đình lớn nhất Hàn Quốc.