Các tiêu chí nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm dệt may

Từ việc phân tích chuỗi giá trị toàn cầu trong phân tích NLCT ngành của UNIDO, các yếu tố quyết định sự cạnh tranh thương mại trong bối cảnh hội nhập quốc tế của mô hình “Kim cương” Michael Porter và các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình nâng cao NLCT cho thấy có nhiều tiêu chí được sử dụng để có thể đánh giá sức cạnh tranh sản phẩm dệt may. Trong điều kiện hội nhập Kinh tế quốc tế  của Việt Nam để đánh giá đúng năng lực cạnh tranh của sản phẩm dệt may, có thể sử dụng một số tiêu chí sau:

(1) Thị phần sản phẩm dệt may

Các loại sản phẩm dệt may khác nhau sẽ có phân khúc thị trường khác nhau và từng thị trường có những yêu cầu riêng về tiêu chuẩn, chất lượng, số lượng, mẫu mã,…của sản phẩm. Các doanh nghiệp cần chiếm lĩnh và mở rộng thị phần tại các thị trường thông qua việc tạo ra những sản phẩm chất lượng cao, giá thành hợp lý, phát triển được những thương hiệu mạnh, đa dạng hóa kênh phân phối sản phẩm,..Một sản phẩm có thị phần càng lớn trên thị trường thì đồng nghĩa với việc sản phẩm đó càng có sức cạnh tranh cao, năng lực cạnh tranh tốt và ngược lại.

Thị phần của sản phẩm Dệt May xuất khẩu trên thị trường được tính theo công thức sau:

MS =  MB/ M x100%                                                                     

Trong đó:

MS: Thị phần của sản phẩm

MB: Số lượng sản phẩm B được tiêu thụ trên thị trường

        M: Tổng số lượng sản phẩm cùng loại được tiêu thụ trên thị trường.

Để trở thành trung tâm sản xuất một loại hàng hóa nào đó của thế giới thì quốc gia sản xuất phải cung ứng ra thị trường tối thiểu 5-10% tổng cầu toàn thế giới [113]. Với thị trường hàng hóa dệt may thế giới quy mô tương đối ổn định trong 10 năm qua ở mức 700 – 720 tỷ USD, một quốc gia được coi là một trung tâm sản xuất dệt may của thế giới nếu có khả năng cung ứng và được lựa chọn làm nhà cung ứng với quy mô từ 40 – 70 tỷ USD/năm[79].

(2) Chất lượng nguồn nhân lực dệt may

Đối với lao động ngành dệt may, chất lượng nguồn nhân lực đóng một vai trò quan trọng đối với việc nâng cao năng suất, chất lượng của sản phẩm dệt may. Đơn cử như với sản phẩm ngành dệt vải, không chỉ đòi hỏi về kĩ năng tay nghề, mà còn phải ý thức, trách nhiệm với công việc đối với các lao động đứng máy như độ đồng đều về kết cấu, màu sắc… Mặc dù đứng trước những tác động của cuộc cách mạng 4.0, các lao động ngành May có nguy cơ bị đào thải bởi quá trình tự động hóa và ứng dụng công nghệ thông tin trong sản xuất dây chuyền, nhưng để tạo ra một sản phẩm hoàn thiện, cần thực hiện rất nhiều công đoạn, trong đó cũng có những quy trình cần sự tham gia của lao động thủ công.

(3) Công nghệ thiết bị dệt may

Vai trò của yếu tố công nghệ trong quá trình sản xuất sản phẩm dệt may là rất quan trọng. Sự thay đổi của công nghệ mang lại những thời cơ và thách thức cho doanh nghiệp. Đổi mới công nghệ thiết bị hiện đại có thể giúp tạo ra các sản phẩm nhanh hơn, sản phẩm đa dạng hơn, đáp ứng được các yêu cầu quy mô lớn của khách hàng trong thời gian ngắn. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư xoay quanh 3 trụ cột Internet cho vạn vật (IoT), big data và trí tuệ nhân tạo được kỳ vọng giúp các doanh nghiệp dệt may kết nối thông tin toàn cầu, thực hiện các giao dịch thương mại, đầu tư dệt may một cách một cách nhanh chóng, nhờ đó nâng cao năng suất và hiệu quả kinh doanh sản phẩm dệt may.

(4) Thương hiệu sản phẩm dệt may

Việc xây dựng thương hiệu đối với các sản phẩm dệt may có ý nghĩa hết sức quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng như hiện nay. Yếu tố thương hiệu bao hàm các đặc điểm của sản phẩm về chất lượng, nguồn gốc xuất xứ, mẫu mã ,…để giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận biết, lựa chọn. Qua đó, các doanh nghiệp khẳng định uy tín, giá trị doanh nghiệp, niềm tin đối với khách hàng. Đây là một trong các tiêu chí quan trọng để đánh giá sức cạnh tranh và sự tồn tại của sản phẩm dệt may trên thị trường xuất khẩu và nội địa khi mà thực trạng hàng giả, hàng kém chất lượng vẫn còn đang diễn ra.

(5) Thời gian sản xuất sản phẩm dệt may

Một trong những tiêu chí quan trọng tác động đến năng lực cạnh tranh của sản phẩm dệt may được thể hiện rõ nhất qua thời gian sản xuất. Xu thế thời trang thế giới thay đổi chóng và liên tục, việc đáp ứng được các đơn hàng trong thời gian ngắn, đảm bảo tiến độ sẽ tạo một lợi thế cạnh tranh không nhỏ trong quá trình đầu tư, thương mại sản phẩm dệt may.

(6) Chi phí lao động dệt may Việt Nam đang là điểm hẹn hấp dẫn với các nhà đầu tư dệt may trong và ngoài nước bởi việc cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh theo hướng thông thoáng, chi phí lao động ở mức thấp. Đối với sản phẩm may mặc, thì tiền lương chiếm một tỷ trọng cao trong giá thành sản xuất sản phẩm, giúp doanh nghiệp có thể tạo ra sản phẩm với chi phí thấp. Tuy vậy, về dài hạn lợi thế này là không bền vững bởi các chính sách của nhà nước về tăng tiền lương tối thiểu có thể sẽ tác động mạnh mẽ đối với việc khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững của doanh nghiệp.