Cải tiến cơ chế đấu thầu, thẩm định và phê duyệt các chương trình, dự án ODA

Công tác đấu thầu, thẩm định và phê duyệt có ý nghĩa đặc biệt quan trọng quyết định chất lượng công trình và hiệu quả đầu tư của nguồn vốn ODA, đồng thời góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân các chương trình, dự án sử dụng nguồn vốn ODA. Vì vậy, Chính phủ Việt Nam rất cần thiết phải hoàn thiện Luật Đấu thầu, cải tiến cơ chế thẩm định và phê duyệt các chương trình, dự án ODA theo hướng sau:

Chính phủ đã ban hành Luật Đấu thấu số 43/2013/QH13 ngày 26/11/2013 và nghị định số 63/2014/NĐ-CP ban hành ngày 26/06/2014 hướng dẫn thi hành một số điều của luật Đấu thầu, việc ban hành các văn bản này đã giải quyết được tình trạng thiếu đồng bộ của các văn bản pháp luật về đấu thầu trước đó và tạo điều kiện thuận lợi cho quản lý và thực hiện. Tuy nhiên, một số quy định trong luật Đấu thầu cần phải chỉnh sửa, bổ sung để phù hợp với thông lệ quốc tế và các quy định của các nhà tài trợ lớn như: ngân hàng Thế giới (WB), ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), cơ quan phát triển Pháp (AFD), ngân hàng tài thiết Đức (KFW), ngân hàng hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA)… Để đạt được hài hòa thủ tục và nội dung đấu thầu, biện pháp cần thực hiện là nghiên cứu và xây dựng quy trình đấu thầu gắn với thông lệ quốc tế, chuẩn hóa mẫu hồ sơ đấu thầu để áp dụng đấu thầu cạnh tranh trong nước cho tất cả các chương trình, dự án ODA, thống nhất trong công tác thẩm định hồ sơ đấu thầu của Việt Nam và của nhà tài trợ, trong công tác tuyển chọn nhà thầu áp dụng hình thức đấu thầu công khai để tăng tính minh bạch và cạnh tranh.

Về cơ chế thẩm định và phê duyệt các chương trình, dự án ODA trong thời gian qua còn bị kéo dài, dẫn đến tình trạng triển khai chậm do phải điều chỉnh lại thiết kế của chương trình, dự án cho phù hợp với tình hình thực tế. Vì vậy, cơ chế thẩm định và phê duyệt của Chính phủ và các Bộ, ngành liên quan cần phải được cải tiến, thực hiện nhanh chóng để không làm chậm đến tiến trình của dự án như đàm phán, ký kết hiệp định vốn vay nhằm tránh ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện và giải ngân của dự án. Đồng thời, cần phải đơn giản hóa thủ tục hành chính, rà soát và loại bỏ những quy định về thủ tục xét duyệt không cần thiết, các thủ tục rườm rà và tốn nhiều thời gian giữa các chủ dự án với các cấp thẩm định và phê duyệt của Chính phủ, Bộ ngành liên quan. Ngoài ra, Chính phủ nên thành lập công ty tư vấn cấp quốc gia chuyên về thẩm định, đánh giá các chương trình, dự án ODA. Công ty này sẽ hỗ trợ các cấp phê duyệt của Chính phủ, Bộ ngành liên quan trong việc thẩm định, đánh giá các chương trình, dự án ODA, thực hiện chức năng tổ chức thực hiện dự án, nhất là trong các khâu thiết kế kỹ thuật, lập tổng dự toán, lập hồ sơ mời thầu, tổ chức đấu thầu và thẩm định, phê duyệt kết quả đấu thầu. Chất lượng thẩm định sẽ được đảm bảo và đáng tin cậy hơn nhờ sự chuyên môn hóa trong thẩm định của công ty tư vấn quốc gia.