Chế độ lao động cho lao động chưa thành niên là gì?

 

Đối với lao động chưa thành niên, quy chế lao động riêng được quy định nhằm bảo vệ và tạo điều kiện cho sự phát triển thể lực, trí lực của họ. Việc cho phép và tạo điều kiện cho họ tham gia quan hệ lao động là một bước tập dượt về chuyên môn tay nghề, về ý thức tổ chức kỷ luật trước khi trở thành chủ nhân của xã hội.

Người lao động chưa thành niên là người có độ tuổi dưới 18. Ở giai đoạn này, thể lực và trí lực của họ đang phát triển và chưa ổn định. Người chưa thành niên tiếp thu công việc nhanh, năng động và sáng tạo trong lao động song còn thiếu kinh nghiệm sống và làm việc, trình độ nhận thức chưa toàn diện, thiếu sự kiên trì, dẻo dai, dễ bị tác động bởi môi trường khách quan.

Để bảo vệ và tạo điều kiện cho người chưa thành niên vừa có thể tham gia quan hệ lao động lại không ảnh hưởng đến sự phát triển thể lực và trí lực, Bộ luật Lao động cho phép đối tượng này tham gia vào những quan hệ lao động phù hợp với sức khỏe và năng lực của họ, đồng thời nghiêm cấm việc lạm dụng sức lao động của người chưa thành niên vào làm những công việc năng nhọc, độc hại, nguy hiểm, làm việc quá sức.

Từ những văn bản pháp luật lao động đầu tiên Nhà nước ta đã có những quy định chế độ lao động riêng đối với lao động là người chưa thành niên. Sắc lệnh số 29/SL ngày 12-03-1947 quy định các xưởng kỹ nghệ, hầm mỏ không được sử dụng trẻ em dưới 12 tuổi làm việc. Ty Lao động có quyền yêu cầu người chủ phải thay đổi hoặc thôi không cho trẻ em từ 12 tuổi đến 15 tuổi làm những công việc quá sức mình sau khi có sự xem xét của thầy thuốc Nhà nước. Nghiêm cấm trẻ em trai dưới 15 tuổi và phụ nữ bất kỳ tuổi nào làm những công việc dưới hầm mỏ hoặc công việc độc hại, nguy hiểm mà Nhà nước đã quy định; không được sử dụng trẻ em làm ca đêm; thời gian nghỉ đêm của lao động trẻ em dưới 18 tuổi ít nhất là 11 giờ liên tiếp…

Các văn bản pháp luật lao động sau đó như Pháp lệnh Hợp đồng lao động

(30-08-1990), Pháp lệnh bảo hộ lao động, Nghị định 233/HĐBT ngày 22-061990 của Hội đồng Bộ trưởng về ban hành quy chế lao động đối với các xí nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, cũng có quy định về độ tuổi tham gia quan hệ lao động của người lao động chưa thành niên, nhất là trong lĩnh vực an toàn lao động, vệ sinh lao động, thời gian làm việc, thời gian nghỉ ngơi.

Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em ban hành ngày 16-08-1991 quy định cấm bắt trẻ em đi xin ăn hoặc làm những công việc không lành mạnh để kiếm tiền cho người lớn, người chưa thành niên khi tham gia quan hệ lao động phải được sử dụng vào những công việc thích hợp với sinh lý và cơ thể của họ.

Kế thừa những quy định vừa nên trên, Bộ luật Lao động một mặt vừa tổng hợp các quy định này, vừa có những quy định mới đối với người chưa thành niên. Bộ luật Lao động đã dành các điều từ 119 đến 122 để quy định những chế độ lao động này, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của những người lao động này khi tham gia quan hệ lao động.

Chế độ lao động của người chưa thành niên và trách nhiệm của người sử dụng lao động được quy định bao gồm:

–            Thời gian làm việc của người lao động chưa thành niên không được quá 7 giờ một ngày hoặc 42 giờ một tuần.

–            Người sử dụng lao động chỉ được sử dụng người lao động chưa thành niên làm thêm giờ, làm việc ban đêm trong một số nghề, công việc do Bộ Lao động – thương binh và Xã hội quy định.

–            Cấm sử dụng lao động chưa thành niên làm những công việc nặng nhọc, nguy hiểm hoặc tiếp xúc với chất độc hại hoặc chỗ làm việc, công việc ảnh hưởng xấu tới nhân cách của họ theo Danh mục do Bộ Lao động – thương binh và Xã hội và Bộ Y tế ban hành.

–            Nơi có sử dụng lao động chưa thành niên phải lập sổ theo dõi riêng, ghi đầy đủ họ tên, ngày sinh, công việc đang làm, kết quả những lần kiểm tra sức khỏe định kỳ, và xuất trình khi thanh tra viên lao động yêu cầu.

–            Nghiêm cấm lạm dụng sức lao động của người chưa thành niên. Đối một số ngành nghề hoặc công việc được nhận trẻ em chưa đủ 15 tuổi vào làm việc, học nghề, tập nghề thì việc nhận và sử dụng những trẻ em này phải có sự đồng ý và theo dõi của cha mẹ hoặc người đỡ đầu.

–            Người sử dụng lao động chỉ được sử dụng lao động chưa thành niên vào những công việc phù hợp với sức khỏe để đảm bảo sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách và có trách nhiệm quan tâm chăm sóc người lao động chưa thành niên về các mặt lao động tiền lương sức khỏe, học tập trong quá trình lao động.