Chính sách quản lý nhập cư của TP.HCM là gì?

Câu hỏi đặt ra với những người làm công tác quản lí là: “Ngăn chặn hay tạo điều kiện cho dân di cư?”. Di cư là quá trình tất yếu trong điều kiện đất nước đang CNH – HĐH; vì thế việc di cư tạo ra được nhiều hiệu quả tích cực đối với thành phố mà họ đến. Tuy nhiên, di dân tự do cũng gây ra nhiều hậu quả xấu, mục tiêu phát triển KT-XH của nhiều địa phương bị ảnh hưởng xấu; môi trường (xã hội và tự nhiên) bị ô nhiễm; sức khỏe và đời sống tinh thần suy giảm. Trong các trường hợp này, vai trò của bộ phận quản lí cũng như chính sách quản lí NNC càng cần thiết phát huy hơn. Có thể khẳng định rằng: việc thực hiện cơ chế quản lí NNC không ảnh hưởng tới việc làm của NLĐ chân chính.

DNC vào thành phố ngày càng đông hơn, để quản lý LĐNC hiện nay, chính quyền thành phố sử dụng phương pháp hành chính là chủ yếu. Phương pháp hành chính được thực hiện thông  qua hệ thống đăng ký hộ khẩu. Hệ thống đăng ký hộ khẩu đã có từ lâu ở Việt Nam, được chia thành 4 loại chính: KT1, KT2, KT3, KT4. Khác với người dân có hộ khẩu thường trú (KT1, KT2), người nhập cư được phân loại theo 2 diện KT3 và KT4. Trường hợp đến thành phố từ 1 năm trở lên và có ý định cư trú dài hạn, có nhà ở hợp pháp (hoặc thuê nhà do chủ nhà hợp pháp bảo lãnh) sẽ được đăng ký KT3 và hằng năm phải đăng ký tạm trú lại. Nhân khẩu KT3 không phải trở về quê lấy giấy tạm vắng hằng năm, chỉ cần lấy giấy tạm vắng một lần đầu tiên. Còn diện KT4 là những người tạm trú với thời gian 6 tháng trở lên, phải ở nhà thuê hay nhà trọ, hiện có việc làm ở thành phố, nhóm này phải đăng ký lại 6 tháng/lần. Đa số nhân khẩu KT4 là công nhân khu công nghiệp và lao động ngoại tỉnh, thường tập trung ở các nhà trọ, nhà tạm.

Theo quy định để được nhập hộ khẩu vào thành phố HCM thì thời gian tạm trú phải năm năm, có việc làm lâu dài trong các doanh nghiệp và phải có xác nhận về việc này, đồng thời phải có nhà ở hợp pháp (phải đứng tên chủ sở hữu nhà). Trong khi đó, Luật cư trú ra đời có hiệu lực ngày 1/7/2007 mở ra điều kiện thoáng hơn cho người dân về đăng ký hộ khẩu vào các đô thị lớn. Điều kiện đăng ký hộ khẩu thường trú: So với quy định trước đây, Luật có một số quy định mới tạo điều kiện thuận lợi cho công dân đăng ký thường trú vào các thành phố trực thuộc Trung ương, nhất là những người làm việc trong các doanh nghiệp, phù hợp với quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, cụ thể là: Điều kiện đăng ký tại tỉnh chỉ đòi hỏi công dân có chỗ ở hợp pháp; Đối với trường hợp đăng ký thường trú tại thành phố trực thuộc trung ương, ngoài trường hợp được người có hộ khẩu đồng ý cho nhập vào sổ hộ khẩu gia đình mình, người có chỗ ở hợp pháp chỉ cần có thêm một trong hai điều kiện là: đã tạm trú liên tục tại thành phố đó từ một năm trở lên (theo quy định trước đây là 3 năm) hoặc được điều động, tuyển dụng đến làm việc tại cơ quan, tổ chức hưởng lương từ ngân sách Nhà nước hoặc theo chế độ hợp đồng không xác định thời hạn. (Theo Điều 20 về điều kiện đăng kí thường trú tại thành phố trực thuộc trung ương, chỉ yêu cầu thời gian tạm trú là một năm, bỏ yêu cầu về điều kiện công việc. Riêng chỗ ở hợp pháp thì không bắt buộc phải đứng tên sở hữu nhà mà ở nhà thuê cũng được nếu chủ nhà đồng ý bảo lãnh). Qua hai năm rưỡi thực hiện, hàng trăm người đã được nhập hộ khẩu vào TPHCM nhằm đáp ứng nhu cầu cuộc sống của mình. Tuy nhiên, Luật cư trú chỉ áp dụng cho dòng nhập cư ở trong nước không áp dụng cho những người nước ngoài nhập cư vào Việt Nam.(đưa xuống phần thực trạng)

  • Nội dung của chính sách quản lý nhập cư:

Về giải quyết việc làm

–      Không phân biệt lao động thường trú hay tạm trú.

–      Các Trung tâm giới thiệu việc làm tiếp nhận đăng ký tìm việc làm không phân biệt nơi cư trú.

–      LĐNC làm việc tại tất cả các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế, kể cả các đơn vị sự nghiệp công lập có sử dụng lao động theo chế độ hợp đồng lao động.

–      LĐNC đang làm việc trong các doanh nghiệp được đảm bảo quyền lợi đầy đủ theo quy định của Luật Lao động.

Về quản lý cư trú:

–      Ngày 30/5/2005 thành phố đã triển khai thực hiện QĐ 90/2005/QĐ-UB của UBND thành phố ban hành quy chế quản lý cư trú và lao động của người cư trú có thời hạn trên địa bàn TP.HCM:

–      Người nhập cư được cấp giấy tạm trú có thời hạn, được hưởng các chính sách an sinh xã hội như người dân thường trú.

–      Luật cư trú ra đời tạo điều kiện cho người tạm trú có thời hạn một năm được nhập hộ khẩu thường trú.

Các chính sách an sinh xã hội:

–      Được hưởng các chính sách xã hội nếu nằm trong diện nghèo theo chuẩn nghèo của thành phố.

–      Được đảm bảo các quyền lợi BHXH, BHYT khi tham gia lao động trong các doanh nghiệp.

–      Được hưởng các chính sách xã hội như lao động thường trú: định mức điện, nước, hỗ trợ về nhà ở…