Cơ cấu thị trường lao động ở các nước đang phát triển

 

Nhìn chung Lao động ở các nước đang phát triển chủ yếu làm việc trong khu vực nông nghiệp, khu vực phi kết cấu, năng suất thấp, nhiều rủi ro, tình trạng chia sẻ công việc, chia sẻ việc làm còn phổ biến; tuy tỷ lệ thất nghiệp khá thấp, tỷ lệ thiếu việc làm vẫn còn khá nghiêm trọng, nguy cơ có việc làm mà vẫn nghèo cao; hệ thống luật pháp về thị trường lao động chưa đầy đủ; cơ sở hạ tầng của thị trường lao động chưa phát triển đồng bộ dẫn đến khả năng kết nối cung cầu lao động kém

Tổ chức Lao động quốc tế cho rằng, nhìn vào nhóm dân số có việc làm, có thể nhận thấy một số xu hướng quan trọng, mặc dù đã có một số thành phố lớn, đa số các nước đang phát triển vẫn là một nước nặng về nông nghiệp, nông thôn, do đó, nông nghiệp vẫn là ngành kinh tế quan trọng nhất và lao động ở ngành nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng cao

Một trong những đặc điểm chung nhất của các nước đang phát triển là có thu nhập thấp vì lý do việc sử dụng lao động tương đối chưa hết hoặc chưa có hiệu quả so với các nước phát triển. Gần 30% toàn bộ lực lượng lao động nông thôn ở các nước đang phát triển là chưa sử dụng hết mức.

Phần lớn dân số của các nước đang phát triển đều sống và làm việc tại vùng nông thôn. Trên 65% số dân của các nước Thế giới Thứ 3 sống ở nông thôn (ở các nước kinh tế phát triển là chưa đầy 27%). Xét về tỷ lệ lao động tham gia vào sản xuất nông nghiệp, thì ở khu vực đang phát triển là 62% so với 7% ở các nước phát triển. Thừa lao động nông nghiệp do hàng loạt nguyên nhân, trong đó có việc đất canh tác ngày càng thu hẹp và manh mún. Điều này sẽ tiếp tục do quá trình đô thị hóa, xây dựng các khu công nghiệp, khu chế xuất.

Bên cạnh đó, việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật và điều kiện sản xuất ngày càng được cải thiện, cho phép lao động đảm đương được phạm vi canh tác lớn hơn. Hiện lực lượng lao động vẫn tăng nhanh ở nông thôn. Trình độ tổ chức, quản lý của doanh nghiệp, hợp tác xã, trang trại, hộ gia đình còn hạn chế cũng gây ra tình trạng thừa lao động.

Đối với khu vực thành thị không chính thức, ở các nước đang phát triển  đây là khu vực thu hút nhiều lao động bị dôi dư khi các doanh nghiệp Nhà nước tổ chức sắp xếp lại. Khu vực này đã lấp được khoảng trống thiếu hụt về việc làm và thu nhập đối với một bộ phận lớn lao động khi nền kinh tế chuyển đổi. Với đặc thù là linh hoạt, đòi hỏi ít vốn và các nguồn lực khác nhau, với trình độ đơn giản, khu vực kinh tế phi chính thức đã đóng vai trò quan trọng trong những nỗ lực xóa đói giảm nghèo, giải quyết vấn đề thất nghiệp ở các nước.

Tuy nhiên thị trường lao động không chính thức vẫn được xem là “hố đen” của nền kinh tế, thuế thất thu từ khu vực này chiến một phần rất lớn nó ảnh hưởng đến GDP của mỗi quốc gia, mặt khác đây là nơi diễn ra các hoạt động bất hợp pháp, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của quốc gia.

Ở các nước đang phát triển, VD: ở Hy Lạp thuế thất thu từ  hoạt động kinh tế ngầm cũng chiếm rất lớn :10% GDP (tương đương 31 tỉ USD) gây tác hại nghiêm trọng suýt rơi vào bờ vực phá sản năm 2007 với quy mô kinh tế ngầm tương đương 31% GDP năm 2007.  Tỷ lệ hoạt động kinh tế “ngầm” lớn nhất phải kể đến Grudia. Năm 2007, doanh thu từ hàng hóa và dịch vụ thuộc kinh tế ngoài tính toán này lên tới 72,5% GDP.