Hạn chế nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm dệt may

  1. Sản xuất dệt may theo phương thức gia công mang lại giá trị thấp

Hiện nay các sản phẩm May xuất khẩu chủ yếu theo phương thức gia công CMT chiếm tỷ lệ cao (65%), phương thức mua nguyên liệu, bán thành phẩm FOB (35%), Sản xuất theo thiết kế riêng ODM (5% ).Thông thường lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp CMT chỉ đạt 1 – 3% đơn giá gia công, với đơn hàng FOB là khoảng 3 – 5%, đơn hàng ODM từ 5 – 7% trở lên.

2. Liên kết chuỗi giá trị hoàn tất sản phẩm Dệt May còn hạn chế

Ngành dệt may Việt Nam mang đặc điểm vừa thừa vừa thiếu ở từng mắt xích. Dệt nhuộm đang là điểm đứt gãy của cả chuỗi giá trị sản phẩm dệt may Việt Nam. Ngành sợi phải xuất khẩu đi 2/3 sản lượng đầu ra trong khi ngành sản xuất hàng may mặc phải nhập khẩu 70% nguyên vật liệu đầu vào. Như vậy khâu dệt nhuộm đã chưa hoàn thành vai trò tốt trong chuỗi giá trị toàn ngành khi chưa khai thác triệt để được nguyên liệu đầu vào (sợi) trong nước sản xuất dư thừa và gây thiếu hụt nghiêm trọng đầu ra (vải)       . Khi các hiệp định thương mại tự do chính thức có hiệu lực, đặc biệt là EVFTA và CPTPP với quy tắc xuất xứ “từ vải trở đi” và “từ sợi trở đi”, điểm yếu về chuỗi giá trị ngành dệt may Việt Nam sẽ là cản trở để các doanh nghiệp mở rộng đơn hàng sản phẩm dệt may và hưởng ưu đãi thuế quan 0% tại các thị trường này.

3. Thiếu hụt nguồn nhân lực dệt may chất lượng cao

Toàn ngành có khoảng 2,5 triệu lao động nhưng chủ yếu là lao động giản đơn, nguồn nhân lực có kinh nghiệm về quản lý sản xuất, kỹ thuật, marketing, thiết kế sản phẩm, …còn hạn chế. Ngoài ra, sức thu hút hấp dẫn nhân lực cho ngành dệt may ngày càng yếu đi so với các ngành công nghiệp khác như điện tử, năng lượng,.. về chế độ đãi ngộ, điều kiện môi trường làm việc, sản xuất kinh doanh. Điều này tác động năng suất lao động, giảm sức cạnh tranh của sản phẩm dệt may Việt Nam.

4. Chậm đổi mới, ứng dụng khoa học  kỹ thuật trong sản xuất dệt may

Qua các phân tích ở trên cho thấy hiện nay các công nghệ thiết bị ngành Dệt vải đa phần là những thiết bị cũ. Yếu tố công nghệ lạc hậu thể là một trong vài nguyên nhân chính dẫn đến sự yếu kém của ngành dệt trong mối liên kết với ngành may. Để nâng cao năng suất và cải tiến chất lượng sản phẩm dệt may Việt Nam cần đổi mới chất lượng thiết bị công nghệ sản xuất, đặc biệt cho ngành Dệt nhuộm trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0.

5. Phát triển thương hiệu sản phẩm dệt may chưa tương xứng với tiềm năng

Việc xây dựng và phát triển giá trị thương hiệu với các sản phẩm dệt may tại Việt Nam còn rất hạn chế. Sản phẩm dệt may Việt Nam chưa có thương hiệu nào vươn tầm quốc tế mặc dù là một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn của Việt Nam. Vấn đề vi phạm tác quyền, sản phẩm dệt may giả, kém chất lượng vẫn diễn ra phức tạp.

6.    Chính sách hỗ trợ phát triển sản phẩm dệt may thiếu tính linh hoạt

Chính phủ đã có định hướng phát triển ngành dệt may, trong đó có chú trọng đến các sản phẩm dệt may là một trong những sản phẩm công nghiệp được ưu tiên hỗ trợ trong quá trình CNH, HĐH. Tuy nhiên, Chính phủ cần có những chính sách cụ thể, mang tính đồng bộ về đầu tư, tài chính, nhân lực, chuyển giao công nghệ, …đề nâng cao năng lực sản xuất và giúp sản phẩm Dệt may có thể cạnh tranh tốt trong bối cảnh hội nhập kinh tế.