Hạn chế trong quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở vùng ĐBSCL trong giai đoạn 2000 – 2017

Thứ nhất, cơ cấu GRDP phân theo nhóm ngành kinh tế ở vùng ĐBSCL trong giai đoạn 2000 – 2017 chuyển dịch theo hướng CNH, HĐH còn chậm. Nhóm ngành nông – lâm – thủy sản còn chiếm tỷ trọng cao trong GRDP, nhóm ngành công nghiệp – xây dựng còn chiếm tỷ trọng thấp nhất trong GRDP.

Thứ hai, các loại cơ cấu giá trị sản xuất trong nhóm ngành nông – lâm – thủy sản:

+ Ngành nông nghiệp còn chiếm tỷ trọng cao nhất và ngành thủy sản còn chiếm tỷ trọng thấp trong giá trị sản xuất nông – lâm – thủy sản.

+ Cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp phân theo ngành kinh tế, cơ cấu giá trị sản xuất ngành trồng trọt phân theo nhóm cây trồng và cơ cấu giá trị sản xuất ngành chăn nuôi phân theo nhóm vật nuôi chuyển dịch theo hướng tiến bộ còn rất chậm chạp. Cơ cấu giá trị sản xuất giữa ngành trồng trọt và ngành chăn nuôi, giữa nhóm cây lương thực và các nhóm cây khác, giữa nhóm vật nuôi gia súc và các nhóm vật nuôi khác chưa thật hợp lý. Ngoài ra, vẫn còn nhiều hạn chế trong giống cây, con mà người nông dân sử dụng để sản xuất, kỹ thuật sản xuất còn thấp, quy mô sản xuất nhỏ lẻ là chính làm cho giá thành sản phẩm cao và chất lượng sản phẩm thấp. Sự liên kết theo chuỗi giá trị trong sản xuất nông nghiệp còn hẹp, vẫn chưa phổ biến.

+ Trong ngành lâm nghiệp ở vùng ĐBSCL: do hiệu quả kinh tế thấp nên DT đất rừng sản xuất có xu hướng giảm mạnh, từ 218.632 ha năm 2000 xuống còn 99.257 ha năm 2017, bình quân giảm 4.949 ha/năm. Đây là nguyên nhân làm giảm DT rừng và độ che phủ rừng của vùng. Độ che phủ rừng của vùng đã giảm từ 8,5% năm 2000 xuống chỉ còn khoảng 6,2% năm 2017. Hơn nữa, trong cơ cấu giá trị sản xuất lâm nghiệp phân theo ngành hoạt động ở vùng ĐBSCL trong giai đoạn 2000 – 2017 thì tỷ trọng của ngành trồng và chăm sóc rừng trong giá trị sản xuất lâm nghiệp là khá nhỏ bé, lại có xu hướng giảm xuống từ 7,3% năm 2000 xuống còn 5,5% năm 2010 và chỉ còn 3,6% năm 2017. Ngược lại, tỷ trọng của ngành khai thác gỗ và lâm sản khác luôn lớn nhất, lại có xu hướng tăng lên từ 87,2% năm 2000 lên 87,7% năm 2010 và 92,8% năm 2017.

+ Trong nuôi trồng thủy sản thì vẫn chưa khai thác tối đa tiềm năng và lợi thế về nuôi trồng thủy sản của vùng. Hơn nữa, trong DT nuôi trồng thủy sản hiện có thì DT nuôi quảng canh và quảng canh cải tiến còn quá lớn, ngược lại DT nuôi bán thâm canh và DT nuôi thâm canh còn quá nhỏ. Trong khai thác thủy sản thì số tàu khai thác thủy sản biển có công suất dưới 90 CV và khai thác gần bờ là chủ yếu. Một bộ phận ngư dân vẫn chưa có ý thức tốt trong việc bảo vệ, tái tạo và phát triển nguồn lợi thủy sản.

Thứ ba, tỷ trọng của các ngành công nghiệp và xây dựng trong GRDP, cơ cấu giá trị sản xuất công nghiệp:

+ Tỷ trọng của các ngành công nghiệp và xây dựng trong GRDP chuyển dịch còn rất chậm. Ngành công nghiệp chế biến còn chiếm tỷ trọng thấp trong GRDP (năm 2017 chỉ chiếm có 18,8% GRDP), đây là hạn chế cốt lõi cần khắc phục trong thời gian tới.

+ Cơ cấu giá trị sản xuất công nghiệp phân theo ngành công nghiệp chuyển dịch theo hướng tiến bộ còn rất chậm chạp.

Trong cơ cấu giá trị sản xuất công nghiệp phân theo trình độ công nghệ thì nhóm ngành công nghệ thấp luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong giá trị sản xuất công nghiệp (năm 2017 chiếm tới 75,7%), nhóm ngành công nghệ trung bình luôn chiếm tỷ trọng nhỏ hơn (năm 2017 chiếm 11,1%) và nhóm ngành công nghệ cao luôn chiếm tỷ trọng nhỏ nhất trong giá trị sản xuất công nghiệp (năm 2017 chỉ chiếm có 9,2%). Điều này phản ánh rằng trình độ của nền công nghiệp ở vùng ĐBSCL hiện nay vẫn còn rất thấp.

Thứ tư, trong nhóm ngành dịch vụ thì những ngành dịch vụ truyền thống sử dụng nhiều lao động phổ thông và cần ít vốn đầu tư như ngành thương nghiệp, sửa chữa ô tô, mô tô, xe máy và xe có động cơ khác, dịch vụ lưu trú và ăn uống còn chiếm tỷ trọng cao trong GRDP. Ngược lại, những ngành dịch vụ có tính chất động lực, có tác dụng thúc đẩy quá trình CNH, HĐH như ngành vận tải kho bãi, thông tin và truyền thông, ngành tài chính, ngân hàng và bảo hiểm, hoạt động khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo còn chiếm tỷ trọng thấp trong GRDP.