Hạn chế và nguyên nhân ảnh hưởng đến việc đầu tư phát triển các KCN ở Hà Nội

1. Hạn chế trong quá trình đầu tư phát triển các KCN ở Hà Nội

– Tốc độ triển khai dự án của các công ty phát triển hạ tầng còn chậm, nên nhiều nhà đầu tư vẫn phải “chờ” đất (ở KCN Sài Đồng A, KCN Phú Thị…). Trong 6 KCN tập trung thì chỉ có KCN Sài Đồng B alf có tiến độ triển khai nhanh và được coi là thành công với hình thức đầu tư cuốn chiếu.

– Hệ thống hạ tầng kỹ thuật trong và ngoài hàng rào chưa đồng bộ như: chưa có khu xử lý nước thải, chưa cung cấp đầy đủ cho doanh nghiệp sản xuất, hệ htóng giao thông ngoài hàng rào không thuận tiện, việc cấp điện không ổn định… làm ảnh hưởng đến tiến độ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp (Khu công nghiệp Vĩnh Tuy, Sài Đồng B…). Các KCN trên địa bàn Hà Nội hiện tại chỉ có KCN Thăng Long có hạ tầng kỹ thuật cả trong và ngoài hàng rào là tương đối hoàn chỉnh.

– Tổng diện tích đất công nghiệp có hạ tầng trên tổng số diện tích đất được qui hoạch vẫn còn thấp.

Môi trường đầu tư chưa đủ “hấp dẫn’ đối với các nha đầu tư đặc biệt là nhà đầu tư trong nước trong khi tình hình thu hút đầu tư nước ngoài còn mang tính tự phát. Khả năng cạnh tranh trong việc thu hút các dự án đầu tư vào các KCN còn thấp, thấp hơn khả năng thu hút đầu tư của các KCN trong các nước trong khu vực, thấp hơn cả khả năng thu hút đầu tư của nhiều KCN phía Nam (đặc biệt là các khu KCN của thành phố Hồ Chí Minh).

– Các dự án đầu tư vào các KCN ở Hà Nội rất nhỏ bé cả về qui mô và số lượng. Các dự án đầu tư nước ngoài chiếm đa số.

– Hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp trong các KCN gặp nhiều khó khăn.

– Việc phát triển hạ tầng xã hội phục vụ sự phát triển KCN: vấn đề nhà ở và các công trình phúc lợi đảm bảo cho người lao động chưa được giải quyết. Đến nay, hầu hết các KCN ở Hà Nội đều chưa có khu tập thể cho công nhân, trừ những lao động tại địa phương còn lại đều phải đi thuê nhà ở. Các dịch vụ hỗ trợ khác cũng bị hạn chế: ngân hàng, giá điện dịch vụ cao, chưa có thông tin…

2. Nguyên nhân ảnh hưởng đến việc đầu tư phát triển KCN ở Hà Nội

– Hiện nay vẫn tồn tại 2 hệ thống pháp luật về đầu tư (pháp luật về đầu tư trong nước và pháp luật về đầu tư nước ngoài), trong khi với cùng điều kiện thương mại như nhau (giá thuê đất, giá thuê cơ sở hạ tầng, chi phí nhân công…) nhưng có sự phân biệt tương đối rõ rệt giữa nhà đầu tư trong nước với đầu nước ngoài. Điều này gây thắc mắc cho các nhà đầu tư, đồng thời cũng là trở ngiạ khi chúng ta tham gia quá trình hội nhập nền kinh tế thế giới và khu vực. Đây cũng là nguyên nhân chính là tỷ lệ đầu tư trong nước vào các KCN Hà Nội thấp

– Việc hình thành, phát triển và giảm hướng KCN tập trung đã có Nghị định số 36/CP của Chính phủ được thi hành thống nhất cả nước còn khu (cụm) công nghiệp vừa và nhỏ là sự vận dụng của thành phố, do đó luôn thực hiện trong điều kiện vừa xây dựng vừa hòan thiện qui chế quản lý và qui chế hỗ trợ.

– Còn một số văn bản Luật chưa thống nhất hay chưa kịp sửa đổi như Nghị định 36/CP chưa sửa đổi phù hợp với Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam sửa đổi.

– Thủ tục đầu tư xây dựng theo qui định của pháp luật và của thành phố còn phức tạp (nhất là đối với dự án sử dụng vốn Ngân sách cấp).

– Thủ tục để Nhầ đầu tư (doanh nghiệp) được thuê đất trong khu (cụm) công nghiệp vẫn còn rườm rà, phức tạp như: về qui định Giấy chứng nhận đầu tư do Ban quản lý các KCN và CX Hà Nội cấp cho Nhà đầu tư (doanh nghiệp) và khu (cụm) công nghiệp vừa và nhỏ ucngx có giá trị pháp lý như; Giấy phép đầu tư cấp cho các Nhà đầu tư nước ngoài hoặc trong nước vào KCN tập trung (đã được ủy quyền của các cấp có thẩm quyền cho Ban quản lý) nhưng thực tế có ngành chưa thừa nhận tính pháp lý Giấy chứng nhận đầu tư cho các Nhà đầu tư (doanh nghiệp) dẫn đến các Nhà đầu tư muốn được thuê đất để thực hiện dự án đầu tư vào khu công nghiệp vừa và nhỏ cần phải hai chữ ký của cấp Lãnh đạo thành phố (hai phó chủ tịch UBND Thành phố cùng ký).

– Cơ chế phối hợp giữa Ban quản lý các KCN & CX Hà Nội với các Sở, Ban, Ngành, UBND các quận, huyện và các Ban quản lý dự án quận, huyện chưa đồng bộ và chặt chẽ, còn có nơi, có khâu, có cán bộ công chức chưa quán triệt tinh thần khẩn trương, quyết liệt của thành phố đối với các công trình trọng điểm nên để kéo dài thời gian trong chỉ đạo thực hiện các bước ôcng vịêc của qui trình thực hiện dự án.

– Việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đối với các doanh nghiệp trong các KCN còn chậm. Việc thế chấp giá trị quyền sử dụng đất và tài sản để vay vốn còn nhiều vướng mắc do pháp luật chưa phù hợp với thực tế.

– Thời gian qua công tác đền bù giải phóng mặt bằng trong quá trình triển khai dự án xây dựng KCN của Hà Nội gặp không ít khó khăn, gây trở ngại chính và làm chậm tiến độ triển khai xây dựng hạ tầng kỹ thuật cũng như quá trình phát triển các KCN. Công tác giải phóng mặt bằng gặp khó khăn xuất phát từ nhiều nguyên nhân như: Việc qui hoạch hướng dẫn, chỉ dẫn, tuyên truyền thông tin làm chưa tốt, do vậy người dân không hiểu rõ chế độ chính sách của Nhà nước hoặc nhiều trường hợp do tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh chóng tại địa phương, nên đẩy giá đất lên cao, không chịu giao đất, gẩy cản trở khó khăn. Mặt khác, thực tế là đơn giá đền bù giải phóng mặt bằng để thực hiện dự án xây dựng khu (cụm) công nghiệp bao giờ cũng thấp so với một số loại dự án khác (xây dựng nhà ở, công trình dịch vụ công cộng), do vậy nhiều KCN từ khi có Quyết định thành lập Hội đồng bền bù giải phóng mặt bằng cho đến khi hoàn thành thủ tục, lấy được đất phải kéo dài hàng nhiều năm trong thời gian đó nhiều phát sinh nằm ngoài dự kiến làm tốn kém và gây tâm lý ức chế cho Nhà đầu tư.

– Quy hoạch tổng thể, thiếu nhất quán. Việc quy hoạch và phát triển các KCN chưa xác định trên cơ sở cân đối theo ngành, theo vùng. Đây là nguyên nhân chính của sự yếu kém trong việc phát triển hạ tầng xã hội phục vụ sự phát triển các KCN.

Việc xây dựng hạ tầng kỹ thuật ngoài hàng rào như xây dựng đường giao thông, hệ thống thoát nước… luôn phụ thuộc vào qui hoạch phát triển của thành phố nên luôn chậm hơn so với tiến độ xây dựng hạ tầng kỹ thuật trong KCN. Do vậy đây cũng là nguyên nhân làm hạ tầng kỹ thuật trong và ngoài hàng rào chưa đồng bộ.

– Giá đất tại các KCN tập trung còn cao hơn các địa phương khác nên chưa nhận được sự hưởng ứng của các Nhà đầu tư, đặc biệt là các Nhà đầu tư trong nước. Giá thuê đất tại các KCN tập tủng ở Hà Nội cao nhất so với các địa phương khác trong cả nước. Bên cạnh đó chi phí quản lý tại các KCn ở Hà Nội cũng quá cao so với các địa phương khác. Điều này làm giảm tính hấp dẫn của các KCN thủ đô. Ngoài ra, các địa phương còn miễn giảm tiền thuê đất, hoặc cho phép thanh toán chậm, hoặc miễn phí quản lý… Đây cũng là nguyên nhân của nhiều hạn chế như tỷ lệ đất công nghiệp có hạ tầng còn thấp.

– Việc tạo nguồn lao động cho các doanh nghiệp KCN thường bị động do chưa đảm bảo chất lượng, khả năng đáp ứng nhu cầu về lao động có tay nghề cao cho một số lĩnh vực, đặc biệt là các ngành công nghệ cao đang đang còn yếu các doanh nghiệp phải tự đào tạo lấy lao động của mình. Tuy vậy, do môi trường pháp lý của Việt Nam chưa hoàn chỉnh, ý thức pháp luật của người dân chưa cao nên vẫn tồn tại nguy cơ đối với các doanh nghiệp là lao động tự bỏ việc, ký hợp đồng với công ty khác sau khi được công ty cũ đào tạo.

– Nhiều đơn vị tư vấn được lựa chọn để lập dự án, còn rất yếu về năng lực nên chất lượng dự án kém, thời gian thẩm định, phê duyệt dự án kéo dài, gây khó khăn trong quá trình thực hiện dự án. Do chất lượng dự án kém và công tá thẩm định dự án chưa tốt nên nhiều dự án của các chủ đầu tư hạ tầng có năng lực tài chính cũng như kinh nghiệm yếu kém nên tiến độ đầu tư phát triển các KCN không được đảm bảo thậm chí có KCN kéo dài nhiều năm tháng như KCN Sài Đồng A…

– Hệ thống mạng lưới thông tin cho các nhà đầu tư (doanh nghiệp) chưa đảm bảo.

– Việc thực hiện cơ chế “Một cửa tại chõ” tuy đã được Ban quản lý các KCN và CX Hà Nội và các Ban, ngành liên quan cố gắng thực hiện tốt và được đánh giá cao so với các địa phương khác nhưng thực sự chưa đồng bộ thống nhất.

– Các Ban quản lý dự án (chủ đầu tư) khu (cụm) công nghiệp nhìn chung còn thiếu kinh nghiệm triển khai dự án, quản lý dự án; có Ban quản lý nhiều dự án cùng một lúc nên dẫn đến việc triển khai dự án chậm, không đảm bảo tiến độ đề ra.

Trong những yếu kém này, có những nguyên nhân mang tính khách quan, có những nguyên nhân từ chính sách vĩ mô của Nhà nước đồng thời có những nguyên nhân chủ quan từ Chính quyền các cấp có liên quan. Trên cơ sở đánh giá của mình tôi đưa ra các giải pháp, kiến nhgị của mình với các cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền. Hy vọng rằng Ban quản lý các KCN và CX Hà Nội cùng với các Ban, ngành có liên quan sớm có các giải pháp tích cực để đưa các KCN của Hà Nội thực sự trở thành điểm dừng chân tin cậy của Nhà đầu tư trong thời gian tới.