Hậu quả của chênh lệch giàu nghèo ở nước ta


Bất bình đẳng gia tăng

Sự phân hóa giàu nghèo trên thực tế dẫn đến làm trầm trọng hơn những bất bình đẳng xã hội. Đó là: Sự cách biệt giữa người giàu và người nghèo ngày càng rộng. Những người giàu ngày càng có cơ hội phát triển do có những điều kiện về vốn và kỹ thuật… còn người nghèo phải làm thuê và bị bóc lột. Họ rất ít có cơ hội tiếp cận và được đảm bảo những điều kiện sống cơ bản, tối thiểu. Một mặt vì họ quá nghèo không đủ tài chính trang bị vốn, tri thức, kĩ thuật… mặt khác trong cơ chế thị trường hoạt động dịch vụ cơ bản có xu hướng phục vụ người giàu là chính. Ở nông thôn người nghèo thường thiếu vốn làm ăn, muốn có vốn họ phải thế chấp nhà cửa ruộng vườn nên không có khả năng đảm bảo tài chính nếu thiên tai xảy ra, chính vì vậy họ không dám đầu tư nên không thoát khỏi tình trạng nghèo thâm niên. Chính vì vậy trong xã hội sự bất bình đẳng ngày càng trầm trọng.

Trong các hộ gia đình nghèo phụ nữ, trẻ em, người già lại là những người thiệt thòi nhất, đặc biệt hộ nghèo thường rơi vào những gia đình là đối tượng quan tâm của xã hội (gia đình liệt sĩ, thương binh, người có công với nước…) thì vấn đề này càng trở nên phức tạp hơn.

Với nền kinh tế thị trường như hiện nay, thì phân phối không thể công bằng: Đối với một số người giàu, giàu lên nhanh chóng nhờ một số hoạt động siêu lợi nhuận như kinh doanh địa ốc, bất động sản, một số loại hình hoạt động thương mại… nhưng họ phải có vốn có tri thức… tuy nhiên bên cạnh đó có một số người làm giàu bất hợp pháp (buôn lậu, trốn thuế, tham nhũng…) Đặc biệt là tình trạng tham nhũng, quan lieu và các tệ nạn xã hội làm ảnh hưởng tới sự ổn định chính trị -xã hội và không tạo động lực cho sự phát triển kinh tế – xã hội.

 

Về hành vi, lối sống

Phân hóa giàu nghèo góp phần tạo sự đa dạng trong các hình mẫu lối sống. Sự phát triển của lối sống tiêu dùng xa hoa, lãng phí trong bộ phận dân cư khá giả có ảnh hưởng xấu tới các nhóm dân cư khác. Đặc biệt một số bộ phận gia đình mới phất lên (nhờ gặp may, hoặc do kế thừa…) sử dụng tiền theo lối sống buông thả, bất chấp các chuẩn mực giá trị, đạo đức, hoặc không quan tâm đến con cái, để chúng hư hỏng với cuộc sống xa đoạ, đồi truỵ mà không biết.

Đây là một trong những nguồn gốc của tệ nạn ma tuý xã hội mại dâm… và tình trạng tội phạm gia tăng như hiện nay.

Và chính sự tiêu xài hoang phí này cũng làm ảnh hưởng tới những người nghèo, hoặc những ngưòi thuộc tầng lớp trung lưu. Những người nghèo thì họ cảm thấy không còn gì để mất vì vậy họ hành động không như xã hội mong đợi là ăn cắp, trung gian trong những con đường buôn lậu, vận chuyển ma tuý, bán dâm… nhằm mục đích giàu lên nhanh chóng, còn người khá giả, trung lưu dựa trên cơ sở sẵn có của mình (của cải, vốn, mối quan hệ…) moắc ngoặc với nhau làm ăn phi pháp.

Ảnh hưởng của phân hóa giàu nghèo còn lệch lạc các định hướng giá trị và chuẩn mực đạo đức, lối sống của xã hội nhất là đối với thế hệ trẻ: phân hóa giàu nghèo gây tình trạng thiếu hụt văn hoá trong phát triển.

Những thanh niên được sinh ra trong những gia đình khá giả, có quyền lực thường có tư tưởng “con ông cháu cha” coi thường luân lý, đạo đức xã hội, không chịu củng cố kiến thức.

Còn những gia đình nghèo lại không đủ điều kiện để cho con ăn học chính vì vậy nó gây nên tình trạng thiếu hụt văn hoá trong xã hội. Nếu không sớm phát hiện và nhận thức đầy đủ tác động tiêu cực của xu hướng này để sớm có giải pháp khắc phục thì xã hội không thể đạt được sự phát triển bền vững.

Như vậy , trong nền kinh tế thị trường hiện nay, khoảng cách chênh lệch giàu nghèo có xu hướng ngày càng tăng lên và nó có ảnh hưởng tích cực và tiêu cực đối với xã hội .

Vì vậy chúng ta phải nhận diện rõ ảnh hưởng của nó để phát huy mặt tích cực, và giải quyết mặt tiêu cực của sự phân hóa giàu nghèo. Nếu không giải quyết được mặt tiêu cực thì nó sẽ làm lệch hướng đường lối xây dựng đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta.

Theo Báo cáo phát triển Việt Nam năm 2009 của Ngân hàng thế giới (WB), người nghèo ngày càng phải chi nhiều hơn “tiền túi” của mình cho các dịch vụ xã hội, y tế và là một trong những nguyên nhân làm cho người nghèo ngày càng ít sử dụng các dịch vụ y tế chuyên nghiệp. Xác suất bị còi xương trong nhóm 20% dân nghèo nhất cao gấp 3 lần so với trẻ em của nhóm 20% dân giàu nhất.

Trong khi đó, về mối liên hệ giưã tuổi cao và nghèo ở Việt Nam, báo cáo cho biết, người cao tuổi có xu hướng làm việc và làm nhiều giờ hơn nếu như không chung sống cùng người trong độ tuổi lao động. Khoảng nửa số phụ nữ vẫn làm kinh tế ở độ tuổi 70 – 75 và 20% vẫn tiếp tục làm việc ở tuổi 80 – 85.

Mức độ bao phủ của chính sách xã hội còn thấp và chất lượng cung cấp dịch vụ chưa đáp ứng  yêu cầu của đối tượng thụ hưởng. Tỷ lệ lao động tham gia bảo hiểm xã hội mới chiếm khoảng 17,6% lực lượng lao động, hơn 30% lao động trong diện bảo hiểm xã hội bắt buộc nhưng chưa tham gia.

Kết quả xoá đói giảm nghèo chưa thật vững chắc, tỷ lệ hộ nghèo đã thoát nghèo nhưng nằm sát chuẩn nghèo rất lớn (70,5-80%). Nước ta có khoảng 1,3 triệu đối tượng cần hưởng trợ cấp xã hội, nhưng tỷ lệ đối tượng chưa được hưởng trợ cấp xã hội còn rất lớn 48%.