Hệ thống công bố thông tin và tính minh bạch của HSTC

Không có thị trường chứng khoán và hoạt động đầu tư chứng khoán nếu không có hệ thống công bố thông tin hữu hiệu, bảo đảm tính công khai, công bằng, minh bạch. Vì vây, xây dựng và hoàn thiện hệ thống công bố thông tin thị trường, bao gồm những tin được cung cấp từ HSTC và các thông tin về tình hình hoạt động của các công ty niêm yết là điều kiện có ý nghĩa quyết định đến sự tồn tại, sự ổn định và sự phát triển của thị trường.
Ngay từ khi thị trường mới được hình thành, trên cơ sở tham khảo các quy định về các hình thức, nội dung, phương thức và yêu cầu công bố thông tin của thị trường chứng khoán các nước, hệ thống công bố thông tin thị trường tại HSTC cũng đã dần dần được xác lập. Nhìn chung, trong thời gian qua, các thông tin về giao dịch, tình hình thị trường (tổng cung, tổng cầu, các mức giá đặt mua, chào bán của những loại chứng khoán…), các thông tin định kỳ về tình hình sản xuất kinh doanh và tình hình tài chính của các tổ chức niêm yết, về các thành viên và thông tin về các nhà đầu tư công bố qua HSTC đã bám sát các yêu cầu và quy định tại chế độ công bố thông tin hiện hành. Trong điều kiện công bố thông tin đã và đang chưa phải là nếp chuẩn hoá kinh doanh của các doanh nghiệp và trong điều kiện luôn tồn tại mâu thuẩn của một bên là liều lượng, mức độ thông tin được yêu cầu công bố để bảo vệ nhà đầu tư và một bên là nhu cầu sàng lọc, lựa chọn các thông tin công bố để hạn chế các bất lợi có thể có cho các doanh nghiệp niêm yết, hàm lượng thông tin công khai qua hệ thống công bố thông tin tại HSTC trong thời gian qua bước đầu đã đáp ứng được các yêu cầu cơ bản của các nhà đầu tư. Tuy nhiên, một cách khách quan, hệ thống công bố thông tin hiện nay vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế.
-Một là, chất lượng các dòng thông tin được công bố qua hệ thống công bố thông tin vẫn chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu của thị trường. Trong khi thị trường đang cần những thông tin mang tính dự báo, định hướng về chính sách quản lý, xu thế phát triển của ngành nghề kinh doanh của các công ty niêm yết và ngành chứng khoán thì thông tin về tình hình giao dịch trên thị trường chủ yếu vẫn là thông tin về kết quả giao dịch trong từng phiên giao dịch, thông tin về quản lý thị trường vẫn chưa phải là các thông tin thứ cấp (đã qua kiểm tra, xử lý) mà chỉ là các thông tin sơ cấp ( thông tin từ nguyên văn các văn bản do các doanh nghiệp niêm yết công bố).
-Hai là, tính kịp thời, độ chính xác, sự công bằng, mức rò rỉ của các thông tin vẫn là những vấn đề nổi cộm trong hệ thống công bố thông tin hiện nay.   Các thông tin định kỳ các tổ chức niêm yết thường được công bố không đúng hạn; các thông tin phải công bố tức thời (thông tin về công ty niêm yết đặt lệnh mua lại cổ phiếu của mình, thông tin về bổ sung ngành nghề kinh doanh, thông tin về việc thay đổi các chế độ kế toán, thông tin về giao dịch cổ phiếu của các thành viên Hội đồng quản trị các cổ đông chủ chốt, thông tin chuyển nhượng cổ phiếu nội bộ bên ngoài HSTC….) vẫn không đươc một số doanh nghiệp cung cấp hoặc cung cấp một cách chậm trễ nên trong thực tế khi các thông tin này đến được với đại đa số công chúng thì không còn tác dụng. Cá biệt, một số thông tin nhạy cảm có thể ảnh hưởng đến các cổ phiếu của công ty như kế hoạch phát hành chứng khoán trên thị trường. Như đã được công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng trước khi công bố qua hệ thống thông tin chính thức tại HSTC.
-Ba là, hệ thống công bố thông tin hiện thời vẫn chưa hoàn chỉnh: nội dung công bố thông tin, mẫu biểu công bố thông tin, quy trình, thủ tục và phương thức công bố thông tin còn chưa rõ ràng, đầy đủ, phương tiện công bố thông tin còn quá thô sơ, lạc hậu, mức độ tự động hoá còn thấp. Hiện tại, hệ thống công bố thông tin của HSTC mới chỉ công bố 5 loại thông tin dưới dạng thông tin có cấu trúc (các thông tin có thể được định lượng và mô hình hoá bằng các cơ sở dữ liệu quan hệ) những thông tin về lệnh đặt, lệnh khớp, về giao dịch, thông tin về giao dịch thị trường. Các thông tin phi cấu trúc (các thông tin thay đổi thường xuyên theo tình hình hoạt động của doanh nghiệp nên không thể mô hình hoá hoặc chuẩn hoá như các cơ sở dữ liệu có cấu trúc) như bảng cáo bạch, bảng cân đối kế toán, các thông tin tình hình tài chính hàng quý, vẫn chưa được quản lý bằng một hệ thống nên hiện tại các dạng thông tin này vẫn được trao đổi bằng phương thức thủ công (thực hiện qua máy fax).
Những hạn chế của hệ thống công bố thông tin nói trên bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân nhưng nguyên nhân cơ bản là thói quen công khai khoá thông tin mới được bắt đầu hình thành tại các doanh nghiệp niêm yết trong khuôn khổ của một thị trường chứng khoán thủ nghiệm ở nước ta; nhiều vấn đề phát sinh trong thực tiễn chưa được cơ quan quản lý lường trước nên chưa có những hướng dẫn cụ thể, kịp thời. Mặt khác, mặc dù chế độ công bố thông tin đã có những hoạt động giám sát công bố thông tin, chấn chỉnh và xử lý kịp thời các vi phạm, quy định trách nhiệm thị trường thiệt hại do thông tin sai, thông tin không trung thực vẫn chưa đủ mạnh hạn chế sự tuỳ tiện trong việc thực hiện các chế độ công bố thông tin.