Hoàn thiện cơ chế phân cấp nguồn thu giữa các cấp chính quyền địa phương trên địa bàn tỉnh

Trong điều kiện phân cấp nhiệm vụ chi thường gắn liền với phân cấp quản lý kinh tế – xã hội, việc phân cấp nguồn thu là vấn đề trung tâm trong giải quyết mối quan hệ giữa các các cấp NSĐP trên địa bàn tỉnh một số nội dung như sau:

Đối với nguồn thu tiền sử dụng đất

Huy động tối đa nguồn lực của địa phương (tỉnh, huyện) để tổ chức triển khai thực hiện chương trình. Hội đồng nhân dân tỉnh phê duyệt tỷ lệ vốn thu được từ đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất trên địa bàn Huyện (sau khi đã trừ đi chi phí) để lại cho ngân sách địa phương 100% để sử dụng trong phát triển kinh tế-xã hội của Huyện.

Để tăng cường nguồn lực cho ngân sách Huyện, đề nghị phân chia tỷ lệ điều tiết nguồn thu tiền sử dụng đất (sau khi đã trừ chi phí đền bù giải phóng mặt bằng, các chi phí liên quan khác; trích lập Quỹ phát triển đất theo quy định) số thu nộp ngân sách được coi như 100% và phân chia giữa ngân sách các cấp chính quyền địa phương trong đó ngân sách cấp Huyện tối thiểu 100%.

Đối với lệ phí trước bạ nhà đất

Hiện nay, phân chia cho ngân sách cấp tỉnh 100 %, ngân sách cấp Huyện 100 %. Thực tế thời gian qua, một số đơn vị, đặc biệt là các Huyện, do vị trí địa lý thuận lợi, giá trị quyền sử dụng đất cao, nhu cầu chuyển nhượng quyền sử dụng đất lớn, dẫn đến số thu lệ phí trước bạ nhà đất lớn, thừa nguồn để đảm bảo nhiệm vụ chi. Để điều hoà nguồn thu giữa ngân sách cấp huyện, đề nghị phân chia như sau: Trên địa bàn : Ngân sách cấp tỉnh 30%, ngân sách cấp Huyện 70%;

Đối với thuế môn bài.

Hiện nay, thuế môn bài thu từ các hộ kinh doanh trên địa bàn tỉnh phân chia 100% cho ngân sách cấp Huyện; thuế môn bài thu từ các đối tượng còn lại phân chia 100% cho ngân sách cấp huyện (trong đó có thuế môn bài của các doanh nghiệp nộp thuế GTGT, thuế TNDN vào ngân sách cấp tỉnh), như vậy, doanh nghiệp phải kê khai, nộp thuế vào cả ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp huyện. Để khắc phục tình trạng trên, tạo thuận lợi cho người nộp thuế, đề nghị phân chia như sau:

  • Thuế môn bài thu từ các hộ kinh doanh trên địa bàn Huyện: Thực hiện như hiện nay (Ngân sách cấp Huyện 100%).
  • Thuế môn bài thu từ DNNN trung ương, DNNN địa phương, Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, các doanh nghiệp ngoài quốc doanh và các tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh khác, đăng ký kê khai nộp thuế vào ngân sách cấp tỉnh: phân chia ngân sách cấp tỉnh 100%.
  • Thuế môn bài thu từ các đối tượng còn lại: Phân chia 100% cho ngân sách cấp huyện.

Địa phương nên quy định để triển khai phân chia tỉ lệ địa phương được hưởng theo Luật năm 2015. Phân chia tỉ lệ giữa các cấp địa phương cho hợp lý hơn sẽ dẫn đến nâng cao được tính chủ động, tính tích cực của địa phương. Từ đó, việc tiến hành phân cấp quản lý NS giữa các cấp CQĐP (cấp tỉnh, cấp huyện) sẽ hiệu quả hơn. Tuy nhiên, khi chuyển sang cách tính mới phải thận trọng để không xảy ra những cú sốc. Ví dụ, phải tính toán làm sao để cân đối NS của các địa phương năm đầu thời kỳ chuyển đổi vẫn không bị ảnh hưởng gì đáng kể, số bổ sung cân đối từ cấp trên cho các huyện thâm hụt tuy bị tăng lên nhưng tỉnh cần hỗ trợ kịp thời

Lộ trình thực hiện giải pháp: Để phân cấp quản lý NSNN địa phương Luật NSNN 2015 đã quy định cứng về tỉ lệ. Như vậy, giải pháp thay đổi phương thức xác định tỷ lệ phân chia các khoản thu trong nội bộ NSĐP đòi hỏi phải xây dựng bằng văn bàn pháp lý của riêng địa phương phù hợp với thực tế. Tác giả đề nghị lộ trình sau: Chuẩn bị điều kiện để thực hiện giải pháp từ bây giờ (ví dụ như: Điều tra, khảo sát, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, hội thảo, tuyên truyền, lấy ý kiến các địa phương và nhân dân, lập đề án, v.v..); khoảng 1-2 năm nữa, để làm cho công việc đi vào thực tiễn cuộc sống và tiến tới việc đánh giá, bổ sung và sửa đổi trong tương lai sớm nhất.