Hoàn thiện khuôn khổ thể chế, chính sách liên quan đến nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức

Trong những năm qua, công tác thu hút, quản lý và sử dụng nguồn vốn ODA được thực hiện theo quy định của các Luật và một số văn bản dưới Luật. Quốc hội đã ban hành khá nhiều các Luật đề cập đến mọi khía cạnh có liên quan đến nguồn vốn ODA như: luật đầu tư, luật đấu thầu, luật xây dựng, luật ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, hiện nay khuôn khổ thể chế, quy định pháp lý về nguồn vốn ODA chưa đồng bộ, còn tản mạn, chồng chéo giữa các luật và chưa phù hợp với điều kiện thực tế. Chính vì vậy, Chính phủ cần bổ sung, sửa đổi khung pháp lý về thu hút, quản lý và sử dụng nguồn vốn ODA theo hướng phù hợp với quy định của các luật trong nước và hài hòa với các điều ước quốc tế đã được Quốc hội thông qua, cụ thể là: Thứ nhất, xem xét đề xuất xây dựng một đạo luật riêng hoặc ban hành một thông tư riêng về Quy chế quản lý, theo dõi và đánh giá chương trình, dự án ODA để hướng dẫn chi tiết và cụ thể hóa hoạt động theo dõi, đánh giá các chương trình, dự án sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức trong giai đoạn gần đây. Sớm nghiên cứu, trình Quốc hội ban hành Luật về quản lý và sử dụng nguồn vốn ODA để thay thế cho các Nghị định và văn bản còn phân tán trước đây. Thứ hai, cần hoàn thiện khung thể chế trong lĩnh vực đấu thầu trên cơ sở Luật Đấu thầu sửa đổi, bảo đảm phù hợp với thông lệ quốc tế và hài hòa với quy trình, thủ tục nhà tài trợ, theo hướng trao quyền nhiều hơn cho các Ban quản lý dự án trong công tác đấu thầu, giải quyết dứt điểm tình trạng phá giá trong đấu thầu, xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan tham gia vào việc trình, duyệt chương trình, dự án ODA. Thứ ba, Luật Ngân sách nên được bổ sung thêm các điều khoản quy định việc đảm bảo đủ vốn đối ứng cho các chương trình, dự án ODA, nâng cao chủ động trong việc xây dựng kế hoạch vốn đối ứng cho các dự án. Thứ tư, cần điều chỉnh lại nội dung liên quan đến cách tính lãi suất cho các tổ chức tín dụng vay lại vốn ODA tại Nghị định 78/2010/NĐ-CP ngày 14/07/2010 của Chính phủ về cho vay lại nguồn vốn vay nước ngoài. Đặc biệt, cần thường xuyên xem xét điều chỉnh một cách linh hoạt, hợp lý lãi suất cho vay lại theo biến động lãi suất trên thị trường. Về cơ chế cho vay lại, cần sửa đổi Quy chế cho vay lại nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức theo hướng tạo ra khung pháp lý chung về các điều kiện cho vay lại, lãi suất vay, thời gian vay, trách nhiệm trả nợ. Thứ năm, Chính phủ cần thu hẹp các ngành, lĩnh vực ưu tiên thu hút nguồn vốn ODA đã nêu trong Nghị định số 16/2016/ NĐ-CP ban hành ngày 16/03/2016. Theo đó, trong từng giai đoạn, từng thời kỳ, việc định hướng chiến lược thu hút ODA phải được xác định cụ thể trong văn bản thể chế để đảm bảo thực hiện kịp thời và không bỏ lỡ cơ hội vận động nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức.