Hoạt động của ngân hàng nhà nước Việt Nam

 

1. Thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia

Xuất phát từ chức năng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là cơ quan quản lý nhà nước về tiền tệ và hoạt động ngân hàng vì vậy Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tham gia vào việc hoạch định, xây dựng chính sách tiền tệ  thông qua việc: Chủ trì xây dựng chính sách tiền tệ quốc gia, kế hoạch cung ứng tiền bổ sung cho lưu thông hàng năm trình Chính phủ.

Ngân hàng nhà nước Việt Nam thực hiện nhiệm vụ xây dựng dự án chính sách tiền tệ  quốc gia. Chính sách tiền tệ quốc gia là một bộ phận của chính sách kinh tế, tài chính của nhà nước nhằm ổn định giá trị đồng tiền, kiềm chế lạm phát, thúc đẩy phát triển kinh tế, đảm bảo an ninh quốc phòng và nâng cao đời sống của nhân dân.

Các Công cụ thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam bao gồm:

-Tái cấp vốn

-Lãi suất

-Nghiệp vụ thị trường mở

-Dự trữ bắt buộc

-Tỷ giá hối đoái

Về Công cụ thứ nhất: Tái cấp vốn là một hình thức cấp tín dụng có bảo đảm của NHNN nhằm cung ứng vốn ngắn hạn và công cụ thanh toán cho  các ngân hàng.

Các hình thức tái cấp vốn được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tiến hành:

1. Cho vay lại theo hồ sơ tín dụng;

2. Chiết khấu, tái chiết khấu hối phiếu và các giấy tờ có giá khác;

3. Cho vay có bảo đảm bằng cầm cố hối phiếu và các giấy tờ có giá

Về Công cụ thứ hai: lãi suất

Thông thường, lãi suất là tỷ lệ % trên khoản tiền người vay phải trả cho  người cho vay trên tiền vốn, trong những khoảng thời gian nhất định. Tuy nhiên, khi lãi suất được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sử dụng như công cụ để tác động lên lượng tiền tệ trong lưu thông, đó không phải là lãi suất kinh doanh. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có thể ấn định mức lãi suất trần, lãi suất sàn hoặc lãi suất cơ bản tương ứng với từng loại hình tổ chức tín dụng, từng loại tiền gửi. Căn cứ vào quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về lãi suất, các tổ chức tín dụng sẽ hoạch định lãi suất kinh doanh.

Một số hình thức lãi suất được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam  sử dụng làm công cụ thực hiện  chính sách tiền tệ quốc gia như:

-Lãi suất cơ bản là lãi suất do Ngân hàng Nhà nước công bố làm cơ sở cho các tổ chức tín dụng ấn định lãi suất kinh doanh.

-Lãi suất tái cấp vốn là lãi suất do Ngân hàng Nhà nước áp dụng khi tái cấp vốn.

-Lãi suất tái chiết khấu là hình thức lãi suất tái cấp vốn được áp dụng khi Ngân hàng Nhà nước tái chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá khác cho các tổ chức tín dụng.
Công cụ thứ ba: tỷ giá hối đoái

Tỷ giá hối đoái là  tỷ lệ giá trị giữa đồng bản tệ (VND) với giá trị của đồng tiền nước ngoài
Tỷ giá hối đoái ảnh hưởng trực tiếp đến mức cung ứng tiền vào lưu thông, đến cán cân thanh toán ngoại thương, chính sách xuất nhập khẩu, chính sách đầu tư trong đó có đầu tư trực tiếp từ nước ngoài

Công cụ thứ tư: công cụ dự trữ bắt buộc

Dự trữ bắt buộc là số tiền được tính bởi tỷ lệ phần trăm trên vốn huy động của các tổ chức tín dụng huy động được dưới hình thức nhận tiền gửi và phát hành các loại giấy tờ có giá, gửi vào tài khoản mở tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhằm thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia. Tùy theo từng giai đoạn, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam muốn tăng hay giảm lượng tiền trong lưu thông, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có thể điều chỉnh tỷ lệ dữ trữ bắt buộc. Quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đối với tỷ lệ dự trữ bắt buộc sẽ tương ứng với từng loại hình tổ chức tín dụng và từng loại tiền gửi mà các tổ chức tín dụng huy động.

Công cụ thứ năm:  nghiệp vụ thị trường mở

Nghiệp vụ thị trường mở là nghiệp vụ mua, bán ngắn hạn các giấy tờ có giá do Ngân hàng Nhà nước thực hiện trên thị trường tiền tệ nhằm thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia. Trong đó, cần phân biệt giữa giấy tờ có giá ngắn hạn và mua bán ngắn hạn các loại giấy tờ có giá.

Giấy tờ có giá ngắn hạn là giấy tờ có giá có thời hạn dưới một năm.

Mua, bán ngắn hạn là việc mua, bán với kỳ hạn dưới một năm các giấy tờ có giá.

Thông qua nghiệp vụ thị trường mở, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sẽ tham gia mua bán ngắn hạn các loại giấy tờ có giá với tư cách là chủ thể điều hành đồng thời là chủ thể tham gia hoạt động mua bán.

2. Hoạt động phát hành tiền.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là cơ quan duy nhất có quyền phát hành tiền, in đúc, quản lý lượng tiền lưu thông, kiểm tra xử lý vi phạm liên quan đến lĩnh vực tiền tệ, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền của cơ quan có chức năng khác.

a) Nghiệp vụ in đúc tiền

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có nhiệm vụ cung ứng đủ số lượng và cơ cấu tiền mặt (tiền giấy, tiền kim loại, mệnh giá) cho nền kinh tế. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam  thiết kế mệnh giá, kích thước, các loại hoa văn, hình vẽ và các đặc điểm của tiền giấy, tiền kim loại trình Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam  phê duyệt. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tổ chức việc in đúc, bảo quản, vận chuyển, phát hành, tiêu hủy tiền. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam xử lý tiền rách nát, hư hỏng, tiến hành thay thế, thu hồi tiền.

b)Nghiệp vụ phát hành tiền:

 Phát hành tiền là nghiệp vụ cung ứng tiền vào lưu  thông làm phương tiện thanh toán
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là cơ quan duy nhất phát hành tiền của nhà nước  CHXHCNVN, bao gồm tiền giấy, tiền kim loại.

3. Hoạt động tín dụng[1]

Ngân hàng nhà nước Việt Nam là cơ quan quản lý nhà nước, song còn là một ngân hàng trung ương, vì vậy Ngân hàng nhà nước Việt Nam thực hiện các hoạt động ngân hàng. Với tính chất là một ngân hàng trung ương, ngân hàng của các ngân hàng, Ngân hàng nhà nước Việt Nam thực hiện hoạt động cấp tín dụng dưới các hình thức:

+ Cho vay:

Các hình thức cho vay:

  1. Vay ngắn hạn dưới hình thức tái cấp vốn

Đối tượng cho vay: các ngân hàng thương mại, các tổ chức tín dụng là ngân hàng.

Chủ thể cho vay: Ngân hàng nhà nước Việt Nam

Mục đích: cung ứng vốn cho nền kinh tế, thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia.

Cho vay  tái cấp vốn có thể được tiến hành theo hình thức:

-Cho vay theo hồ sơ tín dụng.

-Chiết khấu, tái chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá.

-Cho vay có cầm cố bảo lãnh thương phiếu và các giấy tờ có giá.

2.   Cho vay cứu cánh:

Đây là hình thức cho vay “cứu cánh”  nhằm phục hồi khả năng thanh toán của các TCTD khi tổ chức tín dụng lâm và tình trạng mất khả năng thanh toán, tránh trường hợp  phá sản, ảnh hưởng đến hệ thống tài chính, tiền tệ quốc gia. Hoạt động này không nhằm mục tiêu lợi nhuận mà nhằm mục đích thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tiền tệ và hoạt động ngân hàng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Đối tượng được cho vay: các tổ chức tín dụng rơi và tình trạng kiểm soát đặc biệt.

Mục đích: phục hồi khả năng thanh toán, chi trả, khắc phục nguy cơ gây mất an toàn cho hệ thống các tổ chức tín dụng.

+ Bảo lãnh:

Chỉ áp dụng trong các trường hợp các TCTD vay vốn nước ngoài theo chỉ định của Thủ tướng Chính phủ.

+ Tạm ứng: Là hình thức Ngân hàng nhà nước cho ngân sách nhà nước vay những khoản vay ngắn hạn để khắc phục tình trạng thiếu hụt ngân quỹ theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là ngân hàng đại lý của Chính phủ, trong các trường hợp cần thiết Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cấp tín dụng cho Chính phủ. Đây là một nghiệp vụ tín dụng, có lãi suất. Khoản tạm ứng cho ngân sách nhà nước phải được hoàn trả trong năm tài chính trừ những trường hợp đặc biệt do Thủ tường Chính phủ quy định. Như vậy, hoạt động cho vay của Ngân hàng nhà nước Việt Nam khác với hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng ở các điểm sau:

-Không vì lợi nhuận mà nhằm mục đích thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia  hoặc bảo đảm an toàn cho hệ thống các tổ chức tín dụng.

-Bên đi vay khộng là các doanh nghiệp, cá nhân bất  kỳ mà chỉ là các TCTD hoặc Chính phủ.
4. Hoạt động mở tài khoản, quản lý tài khoản, cung ứng các dịch vụ thanh toán.

Bao gồm những hoạt động chủ yếu do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thực hiện:

-Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thực hiện việc mở tài khoản ở ngân hàng nước ngoài, các tổ chức tiền tệ, tài chính quốc tế.

-Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thực hiện việc mở tài khoản cho các TCTD trong nước các NH nước ngoài, các tổ chức tiền tệ, tài chính quốc tế

-Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thực hiện việc mở tài khoản cho các đối tượng sau:

  • •Các TCTD
  • •Kho bạc nhà nước
  • •NH nước ngoài
  • •Tổ chức tài chính, tiền tệ quốc tế

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tổ chức hệ thống thanh toán liên ngân hàng và cung cấp các dịch vụ thanh toán và các công cụ thanh toán cho các tổ chức tín dụng. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam không trực tiếp mở tài khoản  trực tiếp cung ứng các dịch vụ thanh toán cho các cá nhân và các tổ chức khác ngoài các TCTD. Việc tổ chức thanh toán liên ngân hàng và thực hiện việc cung ứng các dịch vụ thanh toán nhằm mục đích thực hiện chức năng ngân hàng trung ương của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

5. Quản lý ngoại hối và hoạt động ngoại hối[2]

-Xây dựng các dự án luật, pháp lệnh và các dự án khác về quản lý ngoại hối; ban hành các văn bản pháp luật về quảnlý ngoại hối theo thẩm quyền

– Cấp, thu hồi giấy phép hoạt động ngoại hối; Tổ chức điều hành thị trường ngoại tệ liên ngân hàng

– Kiểm tra, thanh tra việc thực hiện các qui định pháp luật về quản lý ngoại hối, kiểm tra việc xuất, nhập ngoại hối

– Kiểm soát hoạt động ngoại hối của các TCTD

– Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác về quản lý ngoại hối theo qui địng của pháp luật
6. Thanh tra kiểm soát, xử lý vi phạm trong lĩnh vực kinh doanh tiền tệ và hoạt động ngân hàng

Đối tượng mục đích của thanh tra ngân hàng thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam:
-Tổ chức và hoạt động của TCTD và hoạt động ngân hàng  cuả các tổ chức khác .
-Góp phần đảm bảo an toàn  hệ thống các tổ chức tín dụng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người  gửi tiền, phhục vụ việc thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia.

Nội dung thanh tra ngân hàng: Thanh tra việc chấp hành đúng pháp luật về tiền tệ và hoạt động ngân hàng, việc thực hiện các qui định trong giấy phép hoạt động ngân hàng;

Phát hiện ngăn chặn xử lý theo thẩm quyền; Kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm pháp luật về tiền tệ, hoạt động ngân hàng.

Kiến nghị các biện pháp bảo đảm thi hành pháp luật về tiền tệ và hoạt động ngân hàng
Quyền hạn của Thanh tra Ngân hàng.

.Yêu cầu đối tượng bị thanh tra và các bên có liên quan cung cấp tài liệu, chứng cứ và trả lời những vấn đề liên quan đến nội dung thanh tra.

Lập biên bản thanh tra và kiến nghị biện pháp giải quyết.

Ap dụng biện pháp ngăn chặn và xử lý vi phạm theo qui định của pháp luật
7. Các hoạt động khác của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

-Thu nhận và cung cấp các thông tin, phân tích dự báo tình hình kinh tế, tài chính, tiền tệ

– Ký kết các điều ước quốc tế trong lĩnh vực ngân hàng và tiền tệ theo thẩm quyền

– Ngân hàng Nhà nước Việt Nam không được góp vốn thành lập các công ty góp vốn, mua cổ phần của tổ chức tín dụng và các doanh nghiệp khác.

 


[1] Mục 3, từ điều 30 đến điều 33 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

[2] mục 5, từ điều 37 đến điều 39 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam


Các từ khóa trọng tâm hoặc các thuật ngữ liên quan đến bài viết trên:
  • hoạt động cho vay của ngân hàng nhà nước việt nam
  • hoạt động cho vay của nhnn
  • ,