Kế toán quản trị chi phí của một số quốc gia trên thế giớ

ád

KTQTCP của Mỹ: Các doanh nghiệp sản xuất ở Mỹ hầu hết đều áp dụng mô hình kết hợp giữa KTTC với KTQT. Việc phân loại chi phí sản xuất chủ yếu theo cách ứng xử của chi phí thành các biến phí và định phí để lập các báo cáo trách nhiệm tại các TTTN, những chi phí trực tiếp sẽ được tập hợp trực tiếp, còn những chi phí chung được phân loại thành chi phí chung biến đổi và chi phí cố định phân bổ theo phương pháp chi phí hoạt động. Sử dụng phân tích mối quan hệ Chi phí – khối lượng – lợi nhuận. Các doanh nghiệp thường sử dụng công cụ lập định mức, lập dự toán để kiểm soát chi phí hoạt động của doanh nghiệp.

Về hệ thống tài khoản kế toán, sổ kế toán tổng hợp được sử dụng cho KTTC, còn KTQT sử dụng các tài khoản chi tiết, hệ thống sổ và báo cáo chi tiết nội bộ. Bộ máy kế toán theo mô hình kết hợp giữa KTTC và KTQT.

Việc xây dựng định mức, đánh giá và phân tích biến động của chi phí thực tế so với định mức được thực hiện theo từng khoản mục chi phí, tức là với các khoản mục chi phí NVLTT, NCTT, chi phí SXC được theo dõi phần chênh lệch phát sinh giữa thực tế và định mức, phần chênh lệch được theo dõi ở các tài khoản chênh lệch chi phí, các số liệu này sẽ được sử dụng để lập báo cáo gửi nhà quản trị vào cuối kỳ kế toán.

KTQTCP của Nhật Bản: Các doanh nghiệp Nhật Bản thường tổ chức bộ máy kế toán theo mô hình tách biệt giữa KTTC và KTQT. Các nhà quản lý doanh nghiệp Nhật Bản luôn coi trọng việc kiểm soát chi phí và các khâu trong quy trình quản lý. Kiểm soát chi phí nhằm mục tiêu cắt giảm chi phí được các doanh nghiệp quan tâm thể hiện theo phương pháp chi phí mục tiêu, tức là được xây dựng ngay từ khi lập kế hoạch, thiết kế sản phẩm mới nhằm đảm bảo các mục tiêu lợi nhuận đề ra, kiểm soát chi phí luôn được cải tiến theo các phương pháp Kaizen, Target costing nhằm kiểm soát chi phí tương ứng với các nhu cầu sống của sản phẩm hay quản lý chất lượng toàn bộ theo phương pháp TMQ…Các doanh nghiệp áp dụng mô hình tách biệt giữa KTTC và KTQT, đồng thời cũng thực hiện liên kết chặt chẽ giữa vai trò của KTQT với các chức năng quản lý của doanh nghiệp.

KTQTCP của Pháp: Hệ thống kế toán Pháp có sự phân chia tách biệt giữa KTTC và KTQT, có sự khác biệt giữa kế toán tổng quát và kế toán phân tích. Kế toán tổng quát là mô hình kế toán tĩnh, có sự bắt buộc theo quy định của Nhà nước, với hệ thống Tài khoản kế toán có 9 loại (trong đó 8 loại từ loại 1 đến loại 8 dùng trong kế toán tổng quát và 1 loại 9 dùng trong kế toán phân tích. Kế toán phân tích là mô hình kế toán động không bắt buộc đối với các doanh nghiệp và được thực hiện theo các TTTN, mỗi phòng ban, phân xưởng thường tổ chức thành trung tâm phân tích chính và trung tâm phân tích phụ nhằm mục tiêu kiểm soát chi phí và giá thành của từng sản phẩm, dịch vụ. Chi phí cố định được phân bổ trên cơ sở mức hoạt động chuẩn trong việc phân tích chi phí phục vụ cho việc ra các quyết định. KTQTCP được chuyên môn hóa cao, ưu tiên vai trò thông tin trong việc phục vụ kiểm soát và đánh giá trách nhiệm của Nhà quản trị, các TTTN được xây dựng trên cơ sở bộ máy phân quyền rõ ràng với ba trung tâm cơ bản là trung tâm đầu tư, trung tâm lợi nhuận và trung tâm chi phí.

KTQPCP của Đức: trong các hoạt động, hệ thống thông tin chi phí và thông tin kiểm soát nội bộ được đề cao, từ đó mới có được thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời. Để từ đó, KTQT xác định các khâu công việc liên quan đến quá trình tập hợp chi phí, xác định các TTTN, phân loại chi phí, xây dựng định mức, xây dựng dự toán…Mô hình KTQT có sự gắn kết với KTTC và đề cao thông tin kiểm soát nội bộ, các thông tin dự toán được coi trọng. Xác định đối tượng tập hợp chi phí theo ba cách đó là theo địa điểm phát sinh, theo nội dung kinh tế và theo đối tượng tính giá thành. Thực hiện lập và quản trị chi phí dự toán linh hoạt, thực hiện phân bổ chi phí hợp lý vào các sản phẩm, dịch vụ đồng thời đề cập đến việc sử dụng chi phí khác nhau cho các mục đích khác nhau của các nhà quản trị. Tổ chức bộ máy KTQT gắn với KTTC, và phần KTTC thực hiện theo các văn bản pháp quy của Nhà nước.

KTQTCP của Trung Quốc: các doanh nghiệp Trung Quốc thường thực hiện kiểm soát chi phí thông qua hệ thống dự toán toàn diện, các TTTN…và không ngừng vận dụng các phương pháp xác định chi phí hiện đại, chi phí tiêu chuẩn…để đánh giá hiệu quả hoạt động của từng bộ phận. KTQT được xem là có vai trò quan trọng trong hệ thống kế toán doanh nghiệp, xây dựng dự toán toàn diện với phương pháp chi phí mục tiêu và quản trị HTK theo phương pháp Just in time. Mặc dù có ảnh hưởng theo KTQTCP của các nước phương Tây nhưng đã có sự điều chỉnh cho phù hợp với đặc điểm các doanh nghiệp Trung Quốc. Mô hình KTQT có sự tách biệt với KTTC, quan tâm đến KTQTCP để nhằm mục tiêu kiểm soát và cắt giảm chi phí.