Kế toán quản trị chi phí là gì?

Kế toán chi phí nói chung, KTQTCP nói riêng là một bộ phận của hệ thống kế toán. Ở nhiều nước KTCP được tách ra thành một lĩnh vực quan trọng và được giảng dạy thành một học phần riêng trong chương trình đào tạo dành cho sinh viên ngành kế toán.

Theo Viện kế toán viên quản trị của Mỹ (IMA), KTCP được định nghĩa là “kỹ thuật hay phương pháp để xác định chi phí cho một dự án, một quá trình hoặc một sản phẩm… Chi phí này được xác định bằng việc đo lường trực tiếp, kết chuyển tuỳ ý, hoặc phân bổ một cách có hệ thống và hợp lý”[40].

Theo Periasamy P. (2010) “KTCP là hệ thống kế toán chính thức được thiết lập để ghi nhận chi phí. Nó là một quá trình hệ thống để xác định giá thành đơn vị của sản phẩm sản xuất ra hoặc dịch vụ được cung cấp” [53]. Theo đó KTCP cung cấp thông tin phục vụ cho lập BCTC và cho quản trị doanh nghiệp. Việc ghi nhận chi phí theo yêu cầu của KTTC và ghi nhận chi phí theo yêu cầu quản trị doanh nghiệp có sự khác nhau đáng kể. Theo yêu cầu của KTTC để phục vụ cho việc lập BCTC nhằm cung cấp thông tin tin cậy, hữu ích và so sánh được cho người sử dụng, việc ghi nhận và hạch toán chi phí phải tuân thủ theo các nguyên tắc kế toán được chấp nhận chung. Ngược lại, theo yêu cầu của quản trị doanh nghiệp, KTCP không nhất thiết phải tuân thủ theo các nguyên tắc kế toán được chấp nhận chung nhưng phải đáp ứng được yêu cầu phù hợp, tin cậy; việc phân loại và xác định chi phí cho các mục đích khác nhau phải có ý nghĩa khác nhau.

Như vậy, từ sự phân tích ở trên, tác giả cho rằng: “KTQTCP là mt b phn ca KTQT, thu thp, x lý, phân tích và cung cp các thông tin v chi phí để lp kế hoch, chỉ đạo, kim soát và đánh giá phc v cho qun tr doanh nghip”. Quan điểm KTQTCP là một bộ phận của KTQT sẽ được tác giả sử dụng xuyên suốt cho các nội dung phân tích và trình bày trong luận án này.

Từ khái niệm KTQTCP như trên tác giả thấy rằng:

– KTQTCP là một phân hệ cấu thành quan trọng của hệ thống KTQT nói riêng và của hệ thống kế toán nói chung. KTQTCP phát triển dựa trên nhu cầu thông tin của nhà quản trị trong doanh nghiệp và KTQTCP ngày càng hoàn thiện về nội dung, phương pháp để đáp ứng nhu cầu thông tin;

– Thông tin KTQTCP thu thập, xử lý, cung cấp bao gồm cả thông tin quá khứ, hiện tại và tương lai nhằm giúp nhà quản trị lập kế hoạch, chỉ đạo tổ chức thực hiện, kiểm soát và đánh giá thực hiện để ra được các quyết định đúng đắn;

– Về chức năng của KTQTCP: là một bộ phận của KTQT nên KTQTCP phải có những chức năng của kế toán nói chung và của KTQT nói riêng. Do đó, KTQTCP có những chức năng phản ánh và cung cấp thông tin về  hoạch định hoạt động và kết quả hoạt động SXKD; kiểm tra, đánh giá hoạt động SXKD và phục vụ cho việc ra quyết định quản trị của nhà quản trị trong nội bộ doanh nghiệp.

Các chức năng của KTQTCP luôn có mối quan hệ mật thiết với nhau và rất khó đưa ra một ranh giới, phạm vi chính xác của từng chức năng. Sự phân chia các chức năng KTQTCP chỉ mang tính chất tương đối, dựa vào trọng tâm của từng chức năng trong liên kết, định hướng thiết lập thông tin cung cấp cho các mục tiêu quản trị doanh nghiệp của những nhà quản trị.