Khái niệm chế độ chính trị là gì?

 

Thuật ngữ chính trị có nguồn gốc từ tiếng Hy lạp “politika” có nghĩa là công việc nhà nước, công việc xã hội. Chính trị cũng được hiểu là hoạt động trong quan hệ giữa các giai cấp, các dân tộc, các nhà nước. Theo V.I Lênin, cái cơ bản nhất trong tổ chức chính trị đó là tổ chức chính quyền Nhà nước. Điều đầu tiên trong lĩnh vực chính trị là tham gia vào công việc nhà nước như thế nào; quy định hình thức, nhiệm vụ phương hướng và nội dung hoạt động của Nhà nước ra sao. ” Bất kỳ một vấn đề nào cũng có thể trở thành vấn đề chính trị, nếu giải quyết vấn đề đó động chạm đến quyền lợi giai cấp, chính quyền nhà nước vì vậy chính trị chính là vấn đề thực hiện  quyền lực nhà nước, quyền lực thuộc về ai và phục vụ, bảo vệ quyền lợi cho ai, cho giai cấp nào, tầng lớp nào trong xã hội” ( V.I Lênin).

Theo tự điển Bách khoa Việt Nam, thuật ngữ “Chế độ chính trị” được hiểu là nội dung phương thức tổ chức và hoạt động của tổ chức chính trị quốc gia mà trung tâm là Nhà nước.  Chế độ chính trị được cấu thành bởi sự kết hợp các yếu tố : chính trị, kinh tế – xã hội, tư tưởng văn hóa, pháp luật. Chế độ chính trị được biểu hiện rõ nét nhất trong mô hình tổ chức nhà nước, trong Hiến pháp của mỗi một nhà nước quy định về nguồn gốc và tính chất của quyền lực, sự phân bổ và tổ chức các cơ quan quyền lực nhà nước và mối quan hệ giữa các cơ quan quyền lực, về những quan hệ của nhà nước  với công dân, các đảng phái chính trị, các tổ chức xã hội giữa các dân tộc trong nước và trên thế giới.

Nhưng nếu xem xét dưới góc độ là một chế định của luật Hiến pháp Việt Nam thì chế độ chính trị là tổng thể các quy định của chương I, chương đầu tiên của bản hiến văn, quy định những vấn đề có tính chất nguyên tắc chung làm nền tảng cho mọi chương sau này. Đó là những quy định nói về bản chất nhà nước, nguồn gốc nhà nước, sự lãnh đạo của Đảng đối với mọi hoạt động của nhà nước và xã hội, và những nguyên tắc cơ bản, tổ chức, hoạt động bộ máy nhà nước.

” Chế độ chính trị” dùng trong các Hiến pháp Việt Nam là thuật ngữ được khái quát hóa cao tất cả các hoạt động chính trị của xã hội Việt Nam. Hoạt động chính trị được thể hiện rất nhiều, nhưng chủ yếu vẫn là thông qua hoạt động của các bộ phận cấu thành nhà nước Việt Nam.

Luật Hiến pháp là luật quy định hoạt động chính trị, tức là luật quy định chế độ chính trị. Chế độ chính trị là đối tượng điều chỉnh quan trọng bậc nhất của Hiến pháp. Mỗi một bản Hiến pháp xác định cho xã hội một chế độ chính trị tương ứng. Khi thay đổi chính trị là cũng cần thay đổi Hiến pháp. Nếu chế độ chính trị không thay đổi, mà thay đổi Hiến pháp, thì sự thay đổi đó chẳng qua là sự chỉnh lý sửa đổi mà thôi.

Với tư cách là một chế định của ngành Luật Hiến pháp, chế độ chính trị bao gồm tổng thể các quy phạm pháp luật được chứa đựng trong chương đầu tiên của Hiến pháp. Các quy phạm này xác định:

+ Bản chất quyền lực Nhà nước, nguồn gốc quyền lực Nhà nước .

+ Hình thức tổ chức cấu trúc Nhà nước cũng như các nguyên tắc chính của việc tổ chức Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

+ Chính thể và hệ thống chính trị.


Các từ khóa trọng tâm hoặc các thuật ngữ liên quan đến bài viết trên:
  • chế độ chính trị
  • ,