Khiếu nại hành chính là gì?

Khiếu nại hành chính là gì?
4 (80%) 2 votes

 

Để hiểu về khái niệm khiếu nại hành chính một cách toàn diện, trước tiên cần tìm hiểu về khái niệm khiếu nại.

Khiếu nại (tiếng La tinh – “Complain”) nghĩa là than, phàn nàn, oán trách, kêu nài, thưa kiện. Trong ngôn ngữ tiếng Việt, khiếu nại có nghĩa là thắc mắc về những việc làm hay quyết định của một người có quyền hạn đối với một người khác. Theo nghĩa này thì phạm vi, đối tượng của khiếu nại là rất rộng và khó xác định cụ thể về nội dung.

Theo thuật ngữ pháp lý phổ thông, khiếu nại là việc yêu cầu cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội hoặc người có chức vụ giải quyết việc vi phạm các quyền hoặc lợi ích hợp pháp của bản thân người khiếu nại hay người khác.

Theo một số từ điển tiếng việt, khiếu nại thường được hiểu là đề nghị cơ quan có thẩm quyền xét một việc làm mà mình không đồng ý, cho là trái phép hay không hợp lý [18, tr. 151]

Như vậy, những khái niệm nêu trên được tiếp cận trên cơ sở những quy định của pháp luật và vì vậy nó thường hẹp hơn so với nghĩa của từ này, việc khiếu nại chỉ đề nghị chủ thể là cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết. Theo kết quả nghiên cứu được công bố trong phạm vi nội bộ một vài năm trước đây của Thanh tra nhà nước thì khái niệm “khiếu nại” được hiểu một cách rộng hơn và đầy đủ hơn như sau: “Khiếu nại theo nghĩa chung nhất là việc cá nhân hay tổ chức đề nghị cá nhân, tổ chức hay cơ quan nào đó xem xét, sửa chữa lại một việc làm mà họ cho là không đúng đắn, gây thiệt hại hoặc sẽ gây thiệt hại đến quyền, lợi ích chính đáng của họ và đòi bồi thường thiệt hại do việc làm không đúng gây ra” [18, tr. 505]

Như vậy, khiếu nại là phạm trù rất rộng, có nội dung khá phức tạp, song căn cứ vào các khái niệm nêu trên thì ta có thể đưa ra các dấu hiệu của nội hàm các khái niệm đó, trước hết chủ thể khiếu nại bao gồm: cá nhân (hoặc công dân), cơ quan, tổ chức; thứ hai, người bị khiếu nại có thể là cá nhân, cơ quan, tổ chức; thứ ba, nội dung khiếu nại là việc làm mà người khiếu nại cho là không đúng hoặc cho là trái pháp luật, việc làm đó được biểu hiện bằng quyết định hoặc hành vi; thứ tư, mục đích của việc khiếu nại: là hủy bỏ, đình chỉ việc làm, bồi thường thiệt hại (về vật chất hoặc tinh thần) do quyết định hoặc việc làm không đúng đã gây ra. Việc cá nhân, tổ chức đề nghị người có thẩm quyền xem xét lại các quyết định pháp luật, hành vi pháp luật trong quản lý hành chính nhà nước khi họ cho rằng quyết định, hành vi đó xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ là khiếu nại hành chính. Có nhiều quan niệm khác nhau về khiếu nại hành chính. Tuy nhiên quan niệm về khiếu nại hành chính của Thanh tra Chính phủ đưa ra có thể được coi là chính thống nhất. Quan niệm này đã chính thức được đưa vào Từ điển Bách khoa Việt Nam như sau: “Khiếu nại hành chính là việc cá nhân hay tổ chức đề nghị cơ quan hành chính nhà nước xem xét, sửa chữa một hành vi hay một quyết định hành chính mà họ cho là hành vi và quyết định đó không đúng pháp luật, gây thiệt hại hoặc sẽ gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của họ” [18, tr 506]. Từ quan niệm này có thể nhận diện khiếu nại hành chính ở những đặc điểm sau đây:

Thứ nhất, khiếu nại hành chính là quyền của công dân khi tham gia vào quản lý hành chính nhà nước.

Nhằm chống lại sự xâm phạm của các cơ quan nhà nước và cán bộ, công chức nhà nước, mặt khác đáp ứng yêu cầu nâng cao hiệu quả hiệu lực hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước. Nhà nước luôn bảo đảm quyền công dân, việc tiếp nhận và giải quyết các thắc mắc, kiến nghị, các khiếu nại của người dân từ rất lâu đã được Nhà nước Việt Nam quan tâm và luôn coi đó là một trong những nhiệm vụ quan trọng của bộ máy nhà nước.

Thứ hai, khiếu nại hành chính là việc cá nhân, tổ chức yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ công chức mà quyết định, hành vi đó có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ;

Như vậy, khiếu nại là đề nghị của cá nhân, cơ quan, tổ chức bị tác động trực tiếp bởi quyết định hành chính hay hành vi hành chính hoặc đề nghị của cán bộ, công chức chịu tác động trực tiếp của quyết định kỷ luật đối với cơ quan, tổ chức hoặc người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại. Đề nghị này xuất phát từ nhận thức chủ quan của người khiếu nại cho rằng quyền và lợi ích chính đáng của mình bị xâm phạm. Do đó, “ một mặt, khiếu nại là hình thức phản ứng tích cực của công dân, cơ quan, tổ chức với những hiện tượng vi phạm các quyền và lợi ích được pháp luật bảo vệ; mặt khác, khiếu nại là biện pháp ngăn chặn và loại trừ vi phạm” [21. tr. 67-68]

Thứ ba, chủ thể khiếu nại hành chính là cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền và lợi ích hợp pháp liên quan trực tiếp tới quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức;

Như vậy chủ thể khiếu nại có thể là công dân, có thể là cơ quan, tổ chức, có thể là cán bộ, công chức chứ không chỉ là công dân như trước đây. Ngoài ra, cá nhân, tổ chức nước ngoài cũng được hưởng quyền khiếu nại.

Có nhiều quyết định hành chính, hành vi hành chính có thể xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân tổ chức một cách trực tiếp hoặc gián tiếp, tuy nhiên cá nhân, tổ chức thường phản ứng trước nhà nước đối với những quyết định hành chính, hành vi hành chính ảnh hưởng hoặc xâm hại trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ.

Thứ tư, đối tượng của khiếu nại hành chính là quyết định hành chính, hành vi hành chính, hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức.

Trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước, cơ quan quản lý hành chính nhà nước thực hiện hoạt động quản lý thông qua nhiều hình thức khác nhau mà pháp luật quy định, trong đó, việc ra quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức là hình thức quản lý hành chính Nhà nước. Quyết định hành chính được hiểu là quyết định bằng văn bản của cơ quan hành chính nhà nước hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính; Hành vi hành chính được hiểu là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước khi thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật; Quyết định kỷ luật được hiểu là quyết định bằng văn bản của người đứng đầu cơ quan, tổ chức để áp dụng một trong các hình thức kỷ luật là khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, hạ ngạch, cách chức, buộc thôi việc đối với cán bộ, công chức thuộc quyền quản lý của mình theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức.


Các từ khóa trọng tâm hoặc các thuật ngữ liên quan đến bài viết trên:
  • khiếu nại hành chính là gì
  • khái niệm khiếu nại hành chính
  • khiếu nại là gì
  • khieunaihanhchinh
  • phân loại khiếu nại hành chính căn cứ vào hình thức khiếu nại
  • đặc điểm giải quýêt khiếu nại hành chính
  • ,