Kiềm chế lạm phát và chống lạm phát ở nước ta

1. Nhà nước và lạm phát 

Sau 5 năm đi vào cơ chế thị trường, Việt Nam đã thành công đáng kể trong việc giảm dần chỉ số lạm phát. Nếu năm 1991 chỉ số lạm phát ở mức 67%, thì năm 1992 chỉ số đó là 17%, năm 1993 là 5, 2%, năm 1994 là 14, 4%, và ba tháng đầu năm 1995 là trên 6%. Từ thực tế đó chúng ta có thể rút ra là, trong nền kinh tế thị trường lạm phát là một hiện tượng kinh tế-xã hội đương nhiên. Như chúng ta đã biết, lạm phát đã từng xảy ra rất sớm trong lịch sử nhân loại. Trong xã hội hiện đại, nhất là sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, lạm phát đã trở thành hiện tượng kinh tế mang tính phổ biến trên toàn thế giới, từ các nước nghèo đến các nước giầu có nền kinh tế phát triển cao.

Có ý kiến cho rằng, trong nền kinh tế thị trường “ lạm phát là hiện tượng phổ biến khi lưu thông dấu hiệu giá trị không có vàng đảm bảo”. Các ý kiến khác lại cho rằng “ lạm phát là một chính sách khai thác gián tiếp đặc biệt nhanh chóng và tối đa nhất các hình thức phân phối lại, song không phải là vô hạn, đối với giá trị vật chất của xã hội mà Nhà nước của mỗi giai cấp cầm quyền sử dụng để đáp ứng nhu cầu chi tiêu và lợi ích cấp bách của nhà nước”.

Quả thật lạm phát trong hiện đại không thể tách rời việc sử dụng tiền dấu hiệu thuần tuý và nhà nước sử dụng lạm phát như một chính sách tài chính quan trọng. Nhưng đó chỉ là điều kiện hoạt động của lạm phát chứ chưa quyết định sự tồn tại của lạm phát. Tính tất yếu của lạm phát trong nền kinh tế thị trường chính là sự phát triển mất cân đối của nền kinh tế đó. Do sự phát triển mất cân đối của nền kinh tế thị trường, quan hệ cung cầu về hàng hoá vận động trong trạng thái cân bằng, hoặc là cầu lớn hơn cung, hoặc là cung lớn hơn cầu, lạm phát chính là bắt nguồn chủ yếu từ tình trạng cầu về hàng hoá và dịch vụ lớn hơn cung về hàng hoá và dịch vụ, khiến cho giá cả hàng hoá và dịch vụ tăng lên mang tính phổ biến.

Chính sách lạm phát thực chất là tổng hoà những giải pháp của một nhà nước nhằm sử dụng lạm phát để thực thi các mục tiêu kinh tế xã hội trong từng thời kỳ nhất định. Nó bao gồm việc lợi dụng mặt tích cực của lạm phát và ngăm chặn và kiềm chế hậu quả của việc lợi dụng ấy, nhằm tạo ra một môi trường thuận lơi để phát triển, tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm cho xã hội. Rõ rằng chính sách lạm phát của các nhà nước hiện đại không chỉ bó hẹp ở việc in tiền để bù đắp bội chi ngân sách, mặc dù nó vẫn là nội dung quan trọng của chính sách lạm phát. Ngày nay chính sách lạm phát bao gồm cả những nội dung quan trọng khác, như nhà nước phải có những giải pháp để khống chế được mức độ in thêm tiền đẻ giải quyết việc bôị chi ngân sách, những giải pháp duy trì tăng trưởng liên tục của nền kinh tế, giảm dần số người thất nghiệp, đảm bảo công ăn việc làm cho đại bộ phận người có sức lao động trong xã hội. Vậy mấu vấn đề ở đay là giải quyết mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và tốc độ lạm phát.

Có hai trường hợp phải quan điểm về việc giải quyết mối quan hệ này. Nhiều nhà kinh tế trên thế giới cho rằng, sự ổn định giá cả là nền tảng tối ưu cho sự tăng trưởng nhanh. Sự ổn định giá cả ở đây đương nhiên không có nghĩa là sự cố định giá cả như đã thực hiện ở Việt Nam cũng như ở nhiều nước XHCN trước đây, mà đó là sự biến động chỉ số giá qua các tháng trong năm cũng như trong năm là rất nhỏ. Thưc chất đây là hình thức dùng lạm phát để kích thích tăng trưởng kinh tế.

Một số nhà kinh tế khác cho rằng, điều đáng sợ không phải là lạm phát nói chung mà là loạ lạm phát cao, chỉ số giá cả hàng năm biến động từ hai con số trở lên. Còn như loai lạm phát vừa phải, chỉ số biến động dưới hai con số một năm thì lại tạo điều kiện để vận dụng tài chính thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế. Thực tiễn phát triển nền kinh tế của các trên thế giới từ những năm 70 trở lại đây cho thấy, việc giải quyết mối quan hệ giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế không thể có một công thức chung, nhưng chúng ta có thể đưa ra các định hướng chung nhất đối với các nước đang phát triển:

– Cần mạnh dạn sử dụng lạm phát để tăng trưởng kinh tế khi hoàn cảnh cho phép, nhưng chỉ số lạm phát không nên vượt quá 10% một năm.
– Trong trường hợp có nhiều nguyên nhân chi phối mà nền kinh tế phát triển quá nóng(trên 10% một năm), chỉ số lạm phát cao trên 10% một năm thì phải áp dụng mọi biện pháp để hạ sốt cho nền kinh tế, đưa lạm phát trở lại lạm phát vừa phải. Như vậy, điều khó khăn không phải là bản thân chính sách lạm phát mà là cơ chế sử dụng nó.
Nhiều nhà kinh tế đã nghiên cứu mối quan hệ giữa lạm phát và việc làm. Nhà kinh tế học người Anh A. W. Philip cho rằng giữa lạm phát và thất nghiệp có mội liên hệ trao đổi bền vững và lạm phát cao thì thất nghiệp giảm, lạm phát thấp thì thất nghiệp lại cao.
Lý thuyết này có thể thích hợp với một giai đoạn phát triển nào đó nhưng nhìn chung là không còn thích hợp. Người ta thấy rằng từ những năm 70 trở lại đây, ở nhiều nước trên thế giới lạm phát cao đi đôi với thất nghiệp trầm trọng.

Vậy mối quan hệ giữa lạm phát và thất nghiệp còn tuỳ thuộc vào mối quan hệ giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế. Khi tăng trưởng kinh tế thì việc làm sẽ ra tăng và khi kinh tế suy thoái thì việc làm giảm, thất nghiệp gia tăng. Như vậy điều cơ bản là phải duy trì được sự gia tăng liên tục của nền kinh tế.

Tuy có những ý kiến khác nhau, nhưng nói chung các nhà nước trên thế giới đều chấp nhận lạm phát và tìm mọi cách để chinh phục lạm phát phục vụ cho các mục tiêu kinh tế xã hội của mình. Thực tiễn chinh phục lạm phát của thế giới và của Việt Nam cho thấy lạm phát có thể chinh phục được, nhưng vì lạm phát là sự biến động của giá nên không thể có chuyện chinh phục được nhưng vì lạm phát là sự biến động về giá nên không thể chinh phục một lần là song, mà đó là cuộc chiến lâu dài thường xuyên. Hơn nữa cuộc chiến đấu này ở mỗi nước lại có mầu sắc riêng, thay đổi theo từng giai đoạn nên không thể có liều thuốc chung cho mọi lúc mọi nơi. Một trong những vấn đề trong cơ chế kiềm chế lạm phát hiện nay là giả quyết mức bội chi ngân sách, quản lý các khoản vay nợ và viện trợ quốc tế. Không thể để tiền vật tư tài snr viện trợ và vay nợ bị phân tán, điều tiết tín dụng cuả toàn bộ nền kinh tế dân và không thể không quan tâm đến vắn đề thông tin về tình hình sản xuất- kinh doanh, thị trường giá cả.

2. Các phương pháp chủ yếu chống lạm phát ở Việt Nam

Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng và phát triển kinh tế đạt mục tiêu dân giầu nước mạnh xã hội công bằng văn minh. Thực hiện mục tiêu công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước, vấn đề chống lạm phát cần được bảo đảm và luôn duy trì ở mức hợp lý. Trong những năm gần đây, cuộc đấu tranh kiềm chế và đẩy lùi lạm phát tuy đã thu được kết quả nhất định, nhưng kết quả chưa thật vững chắc và nguy cơ tái lạm phát cao vẫn còn tiềm ẩn. Do đó kiềm chế và kiểm soát lạm phátvẫn là một nhiệm vụ quan trọng. Để kiềm chế và kiểm soát có hiệu quả, cần áp dụng tổng thể các giải pháp: đây mạnh phát triển sản xuất, giảm chi phí sản xuất và lưu thông, triệt để tiết kiệm trong chi tiêu, tăng nhanh nguồn vốn dự trữ, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế nhằm bảo đảm tốc độ tăng trưởng kinh tế theo dự kiến, đồng thời phải đẩy mạnh cơ chế quản lý kinh tế phù hợp với cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước, làm cho các yếu tố tích cực của thị trường ngày càng được hoàn thiện và phát triển. Vậy để thực hiện chống lạm phát chúng ta có những chủ trương và giải pháp sau:

Tập chung mọi nguồn lực, nâng cao năng suất lao động, triệt để tiết kiệm, giảm chi phí sản xuất để đẩy mạnh sản xuất. Thủ tướng chính phủ đã giao cho bộ kế hoạch và đầu tư phối hợp với các Bộ các ngành có liên quan nghiên cứu bổ sung hoàn thiện các cơ ché chính sách chung về quản lý kinh tế, bảo đảm các cân đối lớn cho nền kinh tế tăng trưởng nhanh và bền vững; tập chung mọi nguồn lực nhằm đẩy mạnh phát triển sản xuất với hiệu quả ngày càng cao; giữ vững chấn chỉnh hệ thống doanh nghiệp Nhà nước để hoạt động có hiệu quả hơn, sắp xếp tốt mạng lưới lưu thông hàng hoá, xây dựng khối lượng dự trữ lưu thông đủ mạnh, nhất là những mặt hàng thiết yếu, để Nhà nước có khả năng can thiệp vào thị trường, bình ổn giá cả, tạo môi trường thuận lợi để các doanh nghiệp hoạt động bình đẳng, tham gia cạnh tranh lành mạnh, hàng hoá lưu thông thông suốt từ sản xuất đến tiêu dùng.

Các giải pháp tièn tệ tài chính: Khống chế tổng phương tiện thanh toán phù hợp vơí yêu cầu của tăng trưởng kinh tế mức tăng tối đa trong khoảng 21%; dư nợ tín dụng tăng khoảng 21-26%, huy động vốn tăng 40-45%, trong đó vốn trong nước tăng 19-20%; tiếp tục điều chỉnh lãi suất và tỷ giá phù hợp với yêu cầu phát triển của nền kinh tế-xã hội trong giai đoạn mới. Để thực hiện ục tiêu trên. ngân hàng nhà nước phải phối hợp chặt chẽ với bộ kế hoạch và đầu tư. Bộ tài chính và các Bộ, các ngành có liên quan tập trung thực hiện kiên quyết một số giải pháp sau đây:

a) Tiếp tục triển khai phát triển thị trường vốn ngắn hạn, củng cố thị trường tín phiếu kho bạc. Ngân hàng nhà nước cần phối hợp với Bộ tài chính tổ chức điều hành có hiệu quả hoạt động của các thị trường này nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, góp phần kiểm soát lạm phát nhất là trong dip tết nguyên đán.

b). Ngân hàng nhà nước điều hành chặt chẽ phương tiện thanh toán đã dự kiến:Thu hồi nợ đến hạn và quá hạn, không chê hạn mức tín dụng kiểm soát định mức dự trữ bắt buộc theo pháp lệnh Ngân hàng, loại bỏ tín phiếu kho bạc trong cơ cấu dự trữ bắt buộc và tăng tương ứng phần tiền gửi trên tài khoản của Ngân hàng nhà nước.

c. ) Ngân hàng Nhà nước cần sơ kết kinh nghiệm điều hàng thị trường ngoại tệ liên ngân hàng để có những sửa đổi bổ sung cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu mua bán ngoại tệ giữa các ngân hàng với các tổ chức kinh tế. Việc mua ngoại tệ của ngân hàng nhà nước chỉ thực hiện khi có Quyết định của Thủ tướng Chính phủ. tăng cường kiểm tra kiểm soát và từng bước thực hiện nhanh hơn chủ trương “ trên đất Việt Nam chỉ tiêu tiền Việt nam.

d). Bên cạnh các công cụ điều hành chính sách tiền tệ trực tiếp, cần áp dụng thành các chuyển gián tiếp để điều hành lãi suất thị trường, điều hoà lưu thông tiền tệ, mở rộng việc thanh toán. Ngân hàng nhà nước theo dõi kiểm tra tại các ngân hàng thương mại việc giảm lãi suất cho vay so với hiện nay để có phương án giảm tiếp lãi suất cho vay kích thích đầu tư.

– Các biện pháp về ngân sách nhà nước.

a. ) Phấn đấu tăng thu, thực hiện triệt để tiết kiệm chi nhằm giảm bội chi ngân sách nhà nước, tăng dự trữ tài chính bảo đảm cân đối ngân sách nhà nước vững chắc, lành mạnh là biện pháp cơ bản để góp phần kiềm chế lạm phát. Các ngành, các cấp phải có việc chỉ đạo thu, chi ngân sách là nhiệm vụ trọng tâm của mình.

b) Đi đôi với việc nghiên cứu chính sách thuế. Bọ tài chính, Tỏng cục hải quan và uỷ ban nhân dân các cấp cần tăng cường công tác quản lý thu và chống thất thu thuế, bảo đảm thu đúng, thu đủ theo quy định của pháp luật. Phối hợp với các nghành các cấp quản lý chặt chẽ đối tượng nộp thuế, đấu tranh chống buôn lậu và kinh doanh trái pháp luật, khai man doanh số và chầy ỳ trong việc nộp thuế. Tổ chức thanh tra và kiêmt tra việc thu thuế, cải tiến thủ tục nộp thuế, tránh phiền hà cho người nộp thuế.

c) Các Bộ ngành dịa phương và đơn vị cơ sở thực hiện nghiêm túc chỉ thi của Ban Bí thư, Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện tiết kiêm, chống lãng phí, chốngtham nhũng, chống buôn lậu, tổ chức sử dụng vốn ngân sách Nhà nước đúng mục đích, có hiệu quả và phải chiu trách nhiệm đối với khoản chi sai chế độ làm thất thoát tài sản và những khoản chi lãng phí, phô trương hình thức.

d) Tiếp tục sắp xếp lại khu vực doanh nghiệp nhà nước nhằm nâng cao năng suất lao động, chống thất thoát, lãng phí vồn tài sản Nhà nước. Bộ tài chính khẩ chương hoàn thành đề án đổi mới cơ chế quản lý doanh nghiệp nhà nước trình Thủ tướng Chính phủ, triển khai rộng rãi chế độ kế toán mới trong các doanh nghiệp, tăng cường kiểm tra, hướng dẫn để đưa hoạt động tài chính của doanh nghiệp đi vào nề nếp, đúng chế độ.

– Các biện pháp về điều hành cung cầu thị trường:

a) Thực hiện các biện pháp để hàng hoá lưu thông thông suốt trong cả nước nhằm ngăn chặn các hiên tượng đầu cơ, tích trữ khan hiếm giả tạo, kích giá tăng lên thiệt hại cho sản suất và đời sống. Bộ thương mại chủ trì cùng các bộ ngành liên quán sớm có đề án quản lý thị trường, tiêu thụ hàng hoá phù hợp với cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Xây dựng mạng lưới thương nghiệp với sự tham gia của các thành phần kinh tế, trong đó doang nghiệp quốc doanh phải chủ động chi phối thị trường Việc quản lý thị trường phải gắn với đặc thù của từng khu vực.

Về diều hành cân đối cung cầu hàng hoá. Bộ Kế Hoạch và Đầu tư chủ trì phối hợp với các cơ quan quản lý ngành hàng phối hợp với cơ quan chức năng chịu trách nhiệm theo dõi diễn biến cung cầu những mặt hàng thuộc Bộ, cơ quan của mình quản lý. Phát hiện và sử lý kịp thời những mất cân đối phát sinh trong quá trìng điều hành. Bộ thương mại có trách nhiệm điều hoà hàng hoà trong cả nước, nhất là những mặt hàng quan trọng để giải quyết những mất cân đối cục bộ ở từng khu vực. Đối với những mặt hàng quan trọng cho sản xuất và đời sống ( lương thực, đường, xăng dầu, xi măng… )thì việc cân đối cung cầu phải tiến hành từng quí, từng tháng. Đối với các mặt hàng này, phải xây dựng lực lượng dự trữ lưu thông hàng hoá là công cụ không thể thiếu để điều hoà thị trường. Các Bộ, các cơ quan quản lý ngành hàng, hội đồng quản lý, các tổng công ty này sớm trình Chính phủ đề án về cơ chế lưu thông, bảo mức dự trữ cần thiết, dù sức chi phối khi thị trường phát sinh mất cân đối.

c) Bộ thương mại khẩn trương tổ chức tốt việc triển khai thực hiên quyết định số 864/ITg ngày 30 tháng 12 năm 1995 của Thủ tướng Chính phủ về chính sách hàng hoá và điều hành và điều hành công tác suất nhập khẩu. Phối hợp với các Bộ ngành liên quan thực hiện các biện pháp để bảo đảm sự cân đối giữa lực lượng hàng hoá, dịch vụ với tổng sức mua của xã hội. Chỉ đạo và đôn đốc các doanh nghiệp suất nhập khẩu đưa đại bộ phận hàng hoá nhập khẩu về nước ngay từ những tháng đầu năm, đáp ứng kịp cho sản xuất và cân đối cung cầu hàng hoá ở trong nước. Chấn chỉnh tình trạng xuất nhập khẩu bằng việc sắp xếp đầu mối xuất nhập khẩu hợp lý, nhất là xuất khẩu lương thực. Tổ chức việc mua hàng hoá xuất khẩu có trật tự, ngăn chặn tình trạng tranh mua hàng xuất khẩu đẩy giá lên. Nghiên cứu hình thành quỹ hỗ trợ xuất nhập khẩu để có nguồn sử lý những rủi ro trong kinh doanh.

d) Để ngăn chặn ngay từ đầu những dấu hiệu dẫn đến phát sinh biến đổi giá. Ban vật giá Chính Phủ phải theo dõi sát diễn biến giá cả thị trường, nắm bắt kịp thời những thông tin về tình hình sản xuất, xuất nhập khẩu, lưu thông hàng hoá, tiền tệ trên thị trường, từ đó đề xuất với Thủ tướng Chính Phủ những biện pháp bình ổn giá cả, giúp các Bộ ngành quản lý sản xuất, kinh doanh, hình thành các mức giá cụ thể theo định hướng của Nhà nước.
Để chặn đứng tình trạng giá cả tăng cao thường diễn ra vào những tháng đầu năm, các Bộ ngành cần nghiêm chỉnh chấp hành những yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ. Bộ lao động thương binh xã hội chủ trì phối hợp với các Bộ ngành có liên quan tổ chức tiền lương, năng suất lao động chi phí sản xuất, lưu thông và viẹc hình thành giá ở một số đơn vị sản xuất, kinh doanh các lạo hàng hoá đại diện cho các ngành kinh tế quốc dân để đề suất chính sách và biện phát giải quyết tiền lương gắn với năng suất lao động đối với khu vực sản xuất kinh doanh.

– Về chỉ dạo điều hành:

a) Bộ Kế hoạch vf đầu tư chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính, Ngâ hàng Nhà nước, Bộ thương mại, ban vật giá chính phủ, Tổng cục hải quan, Tổng cục thống kê… tổ chức giao bạn định kỳ hàng tháng để nắm chắc diễn biến tình hình vận động của hàng hoá, thị trường, tiền tệ, tình hình cân đối hàng tiền qua đó phát hiện những khâu yếu phát sinh trong công tác điều hành và đề xuất với Chính phủ các biện pháp sử lý kịp thời.

b) Tổ tư vấn giá cả do Trưởng ban Vật giá Chính phủ làm tổ trưởng cần nắm bắt thông tin về diễn biến giá cả trong nước, ngoài nước chính xác kịp thời, phát hiện những vấn đề vướng mắc trong điều hành hàng hoá và thông báo tình hình đến các Bộ các ngành liên quan để xử lý.

c) Các Tổng công ty kinh doanh, nhất là các Tổng công ty kinh doanh các mặt hàng quan trọng, thiết yếu phải định kỳ báo cáo tình hình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm cho cơ quan cấp trên, cơ quan quản lý chức năng và chiu trách nhiệm trước Bộ quản lý chuyên ngành về tình hình giá cả các mặt hàng do mình phụ trách. Bộ quản lý chuyên ngành phải chịu trách nhiệm trước chính phủ về việc tăng giá đột biến với những mặt hàng thuộc phạm vi mình quản lý.

 


Các từ khóa trọng tâm hoặc các thuật ngữ liên quan đến bài viết trên:
  • chống lạm phát ở việt nam
  • dùng lạm phát chống lạm phát là như thế nào
  • lạm phát hiện nay và các giải pháp kiềm ché lạm phát
  • ,