Kinh nghiệm của Thái Lan về phát triển xuất khẩu nông sản khi tham gia vào các Cộng đồng kinh tế

Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế hướng vào xuất khẩu nông sản

Thái Lan là một quốc gia nằm trong khu vực Đông Nam Á, vốn là một nước nông nghiệp truyền thống, có diện tích canh tác 19,62 triệu ha, gấp 2,62 lần so với Việt Nam. Trong khi đó dân số theo số điều tra năm 2006 có 65,44 triệu dân (người Thái chiếm 75%, người Hoa chiếm 14%, các dân tộc khác chiếm 11%), bình quân đất canh tác trên đầu người gấp 4 lần so với Việt Nam, hiện nay Thái Lan là một nước công nghiệp phát triển trong khu vực, có mức thu nhập bình quân đầu người gấp 10 lần so với Việt Nam. Theo đó, bắt đầu từ năm 1960 Thái Lan đã thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội lần thứ nhất và đến nay là kế hoạch lần thứ 10, từ những năm 1970 Thái Lan đã thực hiện chính sách “hướng vào xuất khẩu”, trong đó các thị trường ASEAN, Mỹ, Nhật, EC là những thị trường chính của Thái Lan. Sự phát triển vượt bậc đó nhờ vào chính sách đổi mới của Thái Lan, trên quan điểm coi nông nghiệp, nông thôn là xương sống của đất nước, Chính phủ Thái Lan đã chấp nhận những biện pháp đặc biệt để giải quyết tình hình tụt hậu của đất nước, trong kế hoạch 5 năm (1977- 1981), Chính phủ khuyến khích phát triển chiến lược công nghiệp hóa, nông thôn, thực hiện chủ trương đa dạng hóa nền kinh tế hướng vào sản xuất sản phẩm cho xuất khẩu. Do vậy, tiềm năng trong nông nghiệp được khai thác và phát huy triệt để, sản xuất phát triển nhanh chóng, trong một thời gian rất ngắn đến những năm đầu thập kỷ 80, Thái Lan đã là một nước xuất khẩu gạo, sắn, cao su, mía đường thuộc vào những nước hàng đầu thế giới. Cơ cấu kinh tế đã chuyển biến rõ rệt.

GPD nông nghiệp trong cơ cấu kinh tế Thái Lan đã giảm nhanh sau 35 năm giảm từ 28,9% xuống còn 9,3%. Ngành công nghiệp chế biến tăng nhanh từ 14% lên 30,1%, thể hiện rõ sự chuyển biến mạnh mẽ trong cơ cấu và bố trí sản xuất nông nghiệp theo hướng công nghiệp chế biến và xuất khẩu. Hình thành nhiều khu công nghiệp chế biến nông sản được trang bị công nghệ hiện đại. Như vậy, Chính phủ Thái Lan vừa khuyến khích nông dân phát triển sản xuất vừa chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao được giá trị nông sản là hàng hóa có sức cạnh tranh cao trên thị trường thế giới, thị trường được mở rộng. Hiện nay, nông sản xuất khẩu của Thái Lan đã có uy tín và đang được tiêu thụ trên 100 nước khắp các Châu lục trên thế giới. Tính chung trong năm 2007, tổng kim ngạch xuất khẩu của Thái Lan đã đạt được 153 tỷ USD (năm 2007 tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam là 48.5 tỷ USD).

Sự thành công trong chiến lược xuất khẩu nông sản, phải kể đến sự đóng góp to lớn của phát triển công nghiệp chế biến, bảo quản sản phẩm, nâng cao chất lượng sản phẩm, vì thế nông sản Thái Lan có sức cạnh tranh cao và khá ổn định.

Tạo cơ chế, chính sách thông thoáng hỗ trợ cho nông nghiệp sản xuất, xuất khẩu nông sản hàng hóa

Ngoài sự hỗ trợ của Nhà nước bằng các biện pháp quản lý vĩ mô, như Chính phủ đã ra chủ trương thực hiện cơ chế thị trường với mọi loại sản phẩm hàng hóa, song vẫn cứ chú trọng đầu tư hỗ trợ cho nông nghiệp như cố gắng ổn định giá vật tư, cho vay vốn ưu đãi lãi suất thấp, ví dụ năm 1990 cho nông dân vay 1,3 tỷ USD để phát triển sản xuất và Chính phủ cho rằng đó là những khoản đầu tư then chốt để chuyển dịch cơ cấu theo định hướng phát triển. Từ những vấn đề trên, cho thấy vai trò của chính sách rất quan trọng đối với việc tạo lập những ngành hàng, sản phẩm mũi nhọn và tăng sức cạnh tranh trên thương trường.

Về sản xuất lúa gạo: Thái Lan là nước có tiềm năng sản xuất lúa tương tự như nước ta, song kim ngạch xuất khẩu gạo của Thái Lan vượt xa so với Việt Nam. Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam chỉ bằng 50-60% kim ngạch xuất khẩu gạo của Thái Lan. Một trong những nguyên nhân dẫn tới thành công trong lĩnh vực xuất khẩu gạo của Thái Lan là:

Ngoài yếu tố thuận lợi về thị trường tiêu thụ (thị trường xuất khẩu gạo của Thái Lan là: EU, Đông Âu, và các thị trường có sức mua cao) Thái Lan rất nỗ lực trong việc đầu tư trang thiết bị dây chuyền công nghệ chế biến tiên tiến, đảm bảo điều kiện vận tải, kỹ thuật đóng gói hiện đại và đặc biệt thỏa mãn được các yêu cầu chất lượng theo tiêu chuẩn chất lượng của từng thị trường đặt ra.

Chính phủ Thái Lan còn đưa ra những biện pháp khuyến khích xuất khẩu gạo như: bỏ chế độ hạn ngạch; không thu thuế xuất khẩu, nhà xuất khẩu chỉ phải nộp thuế lợi tức nếu có; tạo tín dụng thuận tiện cho các nhà kinh doanh được vay ngân hàng với lãi suất ưu đãi; khi cần thiết được Chính phủ hỗ trợ việc xuất khẩu, định hướng thị trường chủ yếu, can thiệp để ký những hợp đồng lớn,… Với những chính sách hỗ trợ cần thiết cho các ngành xuất khẩu nông sản, Thái Lan đã nâng cao được khả năng cạnh tranh và vị thế trên thị trường quốc tế.