Mô hình tập đoàn kinh tế theo cơ chế quản lý vốn

1. Mô hình cấu trúc sở hữu đơn giản:

Tập đoàn có cấu trúc tài chính thuộc mô hình đơn giản bao gồm công ty mẹ đầu tư (M1), chi phối các công ty cấp 2 (công ty con – C1, C2). Các công ty con cấp 2 lại tiếp tục đầu tư, chi phối công ty con cấp 3 (công ty cháu – CH1, CH2…),…Cơ cấu đầu tư vốn theo mô hình này tương đối đơn giản, công ty cấp trên trực tiếp chi phối về tài chính thông qua việc nắm giữa cổ phần, vốn góp công ty dưới trực tiếp. Trên thực tế ít tồn tại kiểu cấu trúc thuần tuý này mà thường kết hợp đan xen với các DN khác phức tạp hơn

Khác với mô hình cấu trúc sở hữu đơn giản, đó là công ty con đồng cấp của mô hình này kiểm soát một phần cổ phần của công ty cùng cấp. Việc đầu tư theo mô hình này có lợi thế là có thể dễ dàng hình thành một công ty mới trong tập đoàn mà không bị các công ty hay cá nhân bên ngoài tập đoàn kiểm soát hay thôn tính. Nếu các công ty con, công ty cháu đủ mạnh về vốn thì rất có điều kiện tăng cường mối liên kết tài chính chặt chẽ trong tập đoàn.

3. Mô hình công ty mẹ – công ty con:

Trong loại hình tập đoàn này, công ty mẹ đầu tư trực tiếp vào các công ty chi nhánh ở các cấp dưới (cấp 3) nhằm kiểm soát một lĩnh vực nào đó có tầm quan trọng đặc biệt hoặc xuất phát từ yêu cầu về vốn đầu tư mà vươn tới cấp đó. Ví dụ, trong tập đoàn Petronas, khi hình thành một công ty chi nhánh thuộc hàng công ty cháu là Kuala Lumpur City Centre Bhd, công ty mẹ đã đầu tư và sở hữu 100% vốn của công ty chi nhánh này.

4. Tập đoàn có cấu trúc sở hữu hỗn hợp:

Đây là mô hình phức tạp nhất về mặt sở hữu nhưng hiện được rất nhiều TĐKT áp dụng, trong đó công ty mẹ chi phối các công ty con trực tiếp, đồng thời cũng kiểm soát một số công ty thành viên thuộc cấp tiếp theo (công ty cháu). Các công ty cùng cấp và khác cấp nắm giữ cổ phiếu của nhau và có các quan hệ đầu tư đan xen lẫn nhau.

5. Mô hình “tập đoàn trong tập đoàn”:

Mô hình “tập đoàn trong tập đoàn”, mô hình này có nghĩa là công ty mẹ của tập đoàn lại là công ty con do một công ty khác kiểm soát về vốn. Trong tập đoàn tạo thành một “Tam giác sở hữu” gồm ba công ty quan trọng nhất là công ty mẹ và hai công ty sở hữu công ty mẹ đó. Trường hợp điển hình của kiểu cấu trúc này là Tập đoàn Kỹ nghệ điện ABB của Thuỵ Điển và Thuỵ Sỹ. Công ty mẹ của tập đoàn ABB là Asca Brown Bovery Ltđ (Zurich) thuộc quyền sở hữu của 2 công ty ABB AB Sctockholm và ABB AG Baden, trong đó mỗi công ty chiếm 50% cổ phần của Asca Brown Bovery Ltđ. Với cấu trúc như vậy, trong tập đoàn này tạo thành một “tam giác sở hữu” gồm 3 công ty quan trọng nhất là công ty mẹ và hai công ty sở hữu công ty mẹ của ABB.