Mối liên hệ giữa đầu tư phát triển thủy lợi với chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp và tăng trưởng nông nghiệp

1. Mối liên hệ giữa đầu tư thủy lợi với chuyển chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Thời gian vừa qua Đảng và Chính phủ đã đầu tư một lượng vốn rất lớn vào xây dựng và tu bổ hệ thống thủy lợi. Các hệ thống thủy lợi này đã mang lại hiệu quả rất lớn trong phát triển sản xuất nông nghiệp bởi tính chất đa mục tiêu.

Các hệ thống thủy lợi hầu hết đều phục vụ đa mục tiêu, vừa cung cấp nước tưới, vừa là hệ thống tiêu úng cho cây trồng. Vào mùa hè trời khô hạn, các hồ chứa, các hệ thống thủy lợi, hệ thống mương, hệ thống cống,…làm nhiệm vụ cung cấp đầy đủ nước tưới cho sản xuất nông nghiệp, dẫn nước từ nơi thừa đến nơi thiếu. Ngược lại, vào mùa mưa khi đồng ruộng bị ngập úng, các trạm bơm, hệ thống thủy lợi nội đồng lại làm nhiệm vụ tiêu nước. Kết quả, những vùng được đầu tư phát triển thủy lợi sản xuất đảm bảo, cho năng suất và chất lượng cao. Nhờ được tưới tiêu chủ động mà nhiều loại nông sản được sản xuất theo vùng chuyên canh lớn, tỷ suất hàng hoá tăng nhanh như gạo, cà phê, cao su, chè, cây ăn quả và thuỷ sản. Đặc biệt từ năm 2000 đến nay, nông nghiệp đã thực sự chuyển sang chiều sâu, một số sản phẩm đã tăng trưởng theo chiều sâu.

          Những công trình thuỷ lợi lớn, những hồ chứa được xây dựng đã cấp nước cho sinh hoạt và các ngành công nghiệp, dịch vụ nông nghiệp ngày càng tăng. Đầu tư cho thuỷ lợi làm cơ cấu các ngành dịch vụ nông nghiệp trong nông thôn tăng lên, bên cạnh đó tỉ lệ dân cư nông thôn được cấp nước sạch ngày càng tăng.

Những vùng bị ngập mặn, thường xuyên bị thiên tai bão lũ, nhờ hệ thống đê sông, đê biển, bờ bao, cống dưới đê, hệ thống thủy lợi ngăn mặn, đã phòng tránh, nâng cao mức đảm bảo an toàn chống lũ và kiểm soát lũ. Đồng thời những hệ thống này đã góp phần ngăn mặn, dẫn ngọt, tiêu chua, ém phèn đảm bảo sản xuất mang lại hiệu quả cao. Có thể phát triển đa dạng cây trồng, nhất là những loại cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao, làm giảm diện tích hoa màu và lúa cho năng suất thấp, làm tăng diện tích những loại cây trồng cho năng suất cao hơn.

Đầu tư thủy lợi đã nâng dần mức bảo đảm nguồn nước cho nuôi trồng thủy sản, những hệ thống kênh mương, đê sông, bờ bao ngăn mặn tạo điều kiện cho mở rộng diện tích nuôi trồng thủy sản vùng nước lợ, chuyển một phần rất lớn diện tích trồng lúa, hoa màu cho thu nhập thấp, bấp bênh sang nuôi trồng thủy sản cho hiệu quả cao gấp nhiều lần. Như vậy đầu tư thuỷ lợi đã góp phần chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp theo hướng tăng dần diện tích nuôi trồng thuỷ sản, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Tóm lại, việc phát triển thủy lợi góp phần quan trọng để ngành nông nghiệp chuyển hướng từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa lớn, giảm diện tích trồng trọt, mở rộng diện tích nuôi trồng thủy sản giúp tăng cơ cấu và giá trị sản xuất ngành này, và góp phần vào sự tăng trưởng của toàn ngành nông nghiệp.

2 Mối liên hệ giữa đầu tư phát triển thủy lợi với tăng trưởng nông nghiệp

Cho đến nay nhiều tài liệu nghiên cứu đã đưa ra những thông tin xác đáng chứng minh những thành tựu to lớn của nông nghiệp và nông thôn nước ta trong những năm đổi mới. Nhiều tổ chức quốc tế, nhiều quốc gia và nhiều nhà kinh tế nước ngoài có uy tín đã khẳng định và ca ngợi thành tựu giải quyết vấn đề lương thực, xoá đói giảm nghèo… của Việt Nam. Có được những thành tựu này một phần do chính sách đúng đắn của Chính phủ về vấn đề phát triển thủy lợi trong đó có chính sách đầu tư thủy lợi.

Trong giai đoạn phát triển hiện nay của đất nước, nông nghiệp vẫn là ngành sản xuất vật chất cơ bản, chiếm một tỉ trọng đáng kể trong cơ cấu nền kinh tế quốc dân. Xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn là nội dung quan trọng trong chiến lược CNH – HĐH nông nghiệp và nông thôn. Trong phát triển cơ sở hạ tầng thì vấn đề phát triển thuỷ lợi luôn được ưu tiên hàng đầu. Phát triển thuỷ lợi có thể thực hiện được nhiều mục tiêu, đáp ứng cho nhu cầu phát triển nông nghiệp nông thôn, vừa lợi dụng được tác động tổng hợp của nguồn nước vừa xây dựng được cơ sở hạ tầng nên đầu tư cho thuỷ lợi tác động mạnh mẽ tới mọi mặt đời sống cũng như môi trường, góp phần thúc đẩy tăng trưởng nông nghiệp.

Đầu tư xây dựng các hệ thống công trình thủy lợi làm tăng khả năng cung cấp nước tưới chủ động và ổn định, tiêu úng mùa vụ từ đó làm tăng vụ sản xuất. Làm giá trị sản xuất/đơn vị diện tích tăng, từ đó làm tăng giá trị sản xuất nông nghiệp, tăng thu nhập cho cư dân nông thôn.

Đầu tư thủy lợi nâng dần mức đảm bảo nguồn nước cho nuôi trồng thủy sản làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp thay đổi theo hướng tích cực, giảm diện tích lúa và hoa màu cho năng suất thấp, tăng diện tích nuôi trồng thủy sản cho năng suất cao, đã góp phần làm tăng thu nhập cho các hộ nông dân, làm tăng tổng giá trị sản xuất ngành nông nghiệp, tăng nguồn thu cho chính phủ, đảm bảo nền nông nghiệp phát triển bền vững.

Đầu tư xây dựng thuỷ lợi góp phần phát triển cơ sở hạ tầng, đóng góp một phần không nhỏ vào phát triển nông thôn, làm thay đổi bộ mặt nông thôn. Hiện nay cơ sở hạ tầng cho nông thôn vẫn còn yếu kém. Việc thực hiện các công trình thuỷ lợi cũng là thực hiện xây dựng cơ sở vật chất cho nông nghiệp nông thôn. Các công trình thuỷ lợi được xây dựng sẽ góp phần vào tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn.

Phát triển thuỷ lợi nó còn là cơ sở để đưa tiến bộ kỹ thuật áp dụng vào sản xuất như: Điện khí hoá, cơ giới hoá sản xuất nông nghiệp, đưa các giống có năng suất chất lượng vào sản xuất, thay đổi cơ cấu cây trồng… đồng thời phát huy các nguồn lực khác.

Đặc biệt đối với những xã nghèo, điều kiện sản xuất chưa được đảm bảo, chưa được áp dụng các tiến bộ kỹ thuật mới vào sản xuất, sản xuất nông nghiệp còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên thì việc đầu tư xây dựng các hệ thống thủy lợi phục vụ tưới tiêu chủ động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Năng suất, sản lượng nông nghiệp sau khi có hệ thống thủy lợi tăng lên, những vùng đất khô cằn cũng có thể cải tạo, mở rộng thành diện tích gieo trồng, từ đó cải thiện thu nhập cho các hộ khó khăn. Bên cạnh cung cấp nước tưới cho sản xuất, hệ thống thủy lợi góp phần xóa đói giảm nghèo nhờ phát triển nuôi trồng thủy sản cho thu nhập cao, giảm tỷ lệ hộ nghèo trong nông thôn.

Hằng năm, ở nước ta những trận bão lũ đã gây ra thiệt hại rất lớn về người cũng như tiền của của đất nước. Việc đầu tư xây dựng những hệ thống đê sông, đê biển, bờ bao, cống dưới đê, hồ chứa đã góp phần phòng chống, nâng cao mức đảm bảo an toàn chống lũ, kiểm soát lũ, giảm thiệt hại do bão lũ gây ra, tiết kiệm một lượng lớn ngân sách chính phủ, góp phần ổn định và phát triển xã hội…

Như vậy đầu tư phát triển thuỷ lợi còn góp phần rất lớn vào xây dựng nông thôn mới, ổn định xã hội, xoá đói giảm nghèo, tạo công ăn việc làm tại chỗ cho nông dân, góp phần giải phóng sức lao động trong nông nghiệp, tạo điều kiện bố trí dân cư tập trung tránh lũ, cải thiện điều kiện sinh hoạt cho nông dân. Từ đó nâng cao mức sống cho người dân, giảm tỷ lệ hộ nghèo trong nông thôn.