Mối quan hệ giữa kinh tế học với kinh tế học giáo dục

Kinh tế học là việc nghiên cứu xem xã hội quyết định các vấn đề khan hiếm như thế nào, sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào, sản xuất cho ai, nhằm thỏa mãn cao nhất cho mọi thành viên trong xã hội.

Kinh tế học giáo dục lấy điều kiện tài nguyên khan hiếm làm kim chỉ nam. Ngay đến nền tảng lý luận sự ra đời của KTHGD có quan hệ mật thiết với KTH. Sự ra đời của KTHDG phụ thuộc vào nhiều yếu tố.

– Thứ nhất, KT-XH của các nước phương tây sau năm 1945 phát triển nhanh nhờ coi trọng đầu tư vào vốn nhân lực, coi trọng khai thác nguồn nhân lực, coi trọng đầu tư giáo dục, coi trọng chất lượng dân số và khai thác trí tuệ con người.

– Thứ 2, nền tảng của KTHGD có liên quan đến hàm sản xuất Cobb-Douglass . Khi các nhà nghiên cứu tại Mỹ dùng hàm này để tính tăng trưởng kinh tế quốc dân thì thấy rằng yếu tố K và L có thể giải thích được 67% tăng trưởng và còn 33% sẽ giải thích như thế nào và dựa vào đâu? Sau đó người ta tìm ra, giáo dục là một cấu thành của 33% thặng dư đó. Hay giáo dục tạo ra ngoại tác tích cực tạo ra thặng dư cho xã hội. Từ đó người ta đưa ra nhiều phép tính về đóng góp của giáo dục trong kinh tế dẫn đến sự ra đời của KTHGD của phương tây.

– Thứ 3, người ta chú ý đến tầm quan trọng của giáo dục dưới sự phát triển của khoa học công nghệ, điều này làm thay đổi thế giới quan của tất cả các bên về việc giáo dục có thể đem lại lợi ích cho nhân loại dẫn đến nghiên cứu am hiểu và nắm bắt những thay đổi trong KH-CN thông qua giáo dục bùng nổ.

– Thứ 4, do hiệu quả đầu tư giáo dục lớn hơn chi phí đầu tư nên các tập đoàn công dành một phần lợi nhuận để đào tạo lại hoặc nâng cao tay nghề cho lao động nhằm nâng cao năng suất lao động của họ .

* Đối tượng nghiên cứu cuả KTH bao gồm kinh tế học vi mô và kinh tế học vĩ mô, những hiện tượng và những hoạt động kinh tế. Dựa trên đối tượng nghiên cứu của kinh tế học mà về bản chất KTHGD cũng dựa trên nền tảng của KTH. KTHGD chủ yếu tập trung vào đầu tư trong giáo dục và hiệu quả KT-XH của việc đầu tư để thông qua đó làm nổi bật lên các mối quan hệ giữa giáo dục và KT-XH. Nghiên cứu KTH, chúng ta nhận thức đúng dắn về tính chất sản xuất của giáo dục để từ đó có chính sách chi tiêu, đầu tư cho giáo dục một cách hợp lý, tránh việc đầu tư tùy tiện theo cảm tính dẫn đến không hiệu quả trong đầu tư, gây tổn thất cho xã hội.

Ngoài ra, KTHGD có tác động ngược chiều trở lại đối với kinh tế giúp chúng ta hình thành cơ sở thông tin cho việc kiểm tra trước khi hoạch định ngân sách, chiến lược và chính sách giáo dục ở mức vi mô và vĩ mô.

Theo hệ thống các nước tư bản KTHGD bao gồm các phương pháp và đối tượng của KTHGDB đầu tư giáo dục ,hiệu quả kinh tế  và lợi nhuận kinh tế của đầu tư giáo dục .Theo các nước Đông Âu và Liên Xô trước đây ,KTHGD tập trung vào đối tượng và phương pháp nghiên cứu của KTHGD , giáo dục trong hệ thống tái sản xuất xã hôi ,chế định và dự đoán kế hoạch giáo dục quốc dân ,vấn đề bồi dưỡng và sử dụng chuyên gia ,vấn đề giáo dục cán bộ ,giáo dục người lao động ,nhân viên và thù lao ,vấn đề kinh phí giáo dục và cơ sở vật chất kỹ thuật của giáo dục ,vấn đề hiệu suất của kinh tế giáo dục ,và những bình luận đánh giá đối với kih tế giáo dục phương Tây.Theo World Bank (2010) KTHGD bao gồm các vấn đề phân tích kinh tế và can thiệp trong giáo dục ,tài chính và chi tiêu trong giáo dục ,hợp tác công – tư giáo dục ,quản lý trường học ,đánh giá tác động của các dự án giáo dục ,và chất lượng giáo dục .

Do thành kiến giũa hai hệ thống các nước tư bản và các nước xã hội chủ nghĩa từ hàng thế kỉ,nhiều khi các khoa học đặc biệt là khoa học xã hội như KTH bị đưa vào những vấn đề chủ quan .Điều này làm lệch đi ý nghĩa khoa học của nó ,tạo ra cách nhìn không khách quan trong KTHGD ,và dẫn đến những biện pháp xử lý sai lầm các vấn đề giáo dục .Vì vậy cần đưa KTHGD trở về và dựa vào những nguyên lý căn bản của KTH ,từ đó có thể áp dụng các nguyên lý của KTHGD một cách đúng đắn phù hợp .

Trên cơ sở nền tảng của KTH ,diều kiện tài nguyên khan hiếm sẽ là kim chỉ nam để ta phân tích các vấn đề về kinh tế đối vợi giáo dục . Do đó KTHGD cần tập trung vào con người và hiệu quả chi phí của giáo dục. Nó được cụ thể hóa qua các vấn đề như cung –cầu trong giáo dục ,đầu tư vốn con người ,giáo dục và thu nhập/lợi suất đi học ,giáo dục và phát triển .

Để làm rõ mối quan hệ giữa KTHGD và KTH ở mức vĩ mô ,ảnh hưởng của toàn cầu hóa  đối với giáo dục  chúng ta sẽ đi sâu vào những vấn đề dưới đây.

Dựa vào nền tảng của KTH chúng ta phân tích các vấn đề của KTHGD :

Vốn con người:là vốn nhân lực (kỹ năng và kiến thức của lao động ) hay tư bản nhân lực .Theo KTH vốn con người là khan hiếm vì thế một trong những nhiệm vụ của KTHGD là phải phát hiện ra các quy luật có liên quan đến kinh tế lao động trong việc hình thành và nâng cao nghề nghiệp chuyên môn của người lao động .Nghiên cứu đặc điểm kinh tế -xã hội của lao động sư phạm ,các vấn đề tiền lương ,điều kiện làm việc ,chế độ chính sách đối với giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục . Xây dựng các biện pháp nâng cao hiệu quả giáo dục đâò tạo thông qua việc sử dụng hợp lý các đầu vào của quá trình giáo dục như :nâng cao động cơ và khả năng học tập của người đi học ,nâng coa hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất ,thiết bị dạy học ,nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên,hiệu quả hoạt động quản lý.

Đầu tư giáo dục:là đầu vào của giáo dục ,vốn giáo dục ,điều kiện kinh tế cho giáo dục ,tài nguyên giáo dục , chỉ lượng tiền tệ hay hay tổng lượng nhân lực ,tài lực và vật lực mà một quốc gia hay khu vực hay đơn vị đã đầu tư vào lĩnh vực giáo dục căn cứ theo nhu cầu phát triển của sự nghiệp giáo dục của một quốc gia ,khu vực hay đơn vị đó .Điều này cũng có nghĩa là đầu tư cho giáo dục  là một trong những hình thức đầu tư cho con người.


Các từ khóa trọng tâm hoặc các thuật ngữ liên quan đến bài viết trên:
  • mối quan hệ giữa nền kinh tế và giáo dục
  • ,