Mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội và hiệu quả hoạt động

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên việc đo lường mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Như vậy mối quan hệ đầu tiên đó là quan hệ giữa trách nhiệm xã hội và hiệu quả hoạt động sẽ được đề cập đến từ việc quan hệ trực tiếp đến gián tiếp. Theo Peterson (2004); Caroll (2000), nghiên cứu mối quan hệ giữa thực hiện trách nhiệm xã hội và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp là hiệu quả nhất khi nghiên cứu thông qua các bên liên quan.

Ruf và cộng sự (1998) đã cho thấy rằng có mối quan hệ tích cực giữa thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và doanh số bán hàng. Mối quan hệ này lại được khẳng định bởi nghiên cứu rộng rãi trong trường hợp các doanh nghiệp lớn (Orlitzky, 2005, 2008; Van de Velde và cộng sự, 2005; Jamali, 2008; Lindgreen và cộng sự, 2009), tuy nhiên, chưa được nhiều nghiên cứu đề cập đến những doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ. Trong khi đó, hoàn toàn trái ngược với kết quả của (Niehm và cộng sự, 2008; Salama và cộng sự, 2011), khi xem xét đến kết quả tài chính: hoạt động tài chính là tiêu cực khi thực hiện trách nhiệm xã hội. McGuire và cộng sự (1988) lại tìm thấy một mối quan hệ mạnh hơn cả tích cực và nhấn mạnh đến sự khác nhau cũng như các mối quan hệ phức tạp giữa nhiều thành phần của trách nhiệm xã hội và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp (Imene Bnouni, 2008), cụ thể đó là danh tiếng của doanh nghiệp, lòng trung thành của khách hàng, nhân viên và khả năng tiếp cận vốn.

Bên cạnh đó, việc nhấn mạnh chiến lược về trách nhiệm xã hội không thể bền vững trong doanh nghiệp nếu không đạt được mức lợi nhuận xác định (Bowen, 2000; Berger-Douce, 2008). Thorne và cộng sự (1993); Davidson và Worrell (1988), cũng đã nghiên cứu được rằng, nếu doanh nghiệp không thực hiện trách nhiệm xã hội của mình thì hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp sẽ giảm đáng kể. Nghiên cứu của Howen Stoh và Brannick (1999), nghiên cứu đã cho thấy rằng doanh nghiệp bỏ qua các hoạt động thực hiện trách nhiệm xã hội của mình sẽ có thể bị tẩy chay, danh tiếng bị hủy hoại và suy giảm việc kinh doanh. Những nghiên cứu này không chứng minh được việc thực hiện trách nhiệm xã hội sẽ mang lại hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp gia tăng nhưng nó lại minh chứng cho điều phản chiếu ngược lại, điều này có nghĩa là nếu doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội thì không chắc rằng hiệu quả hoạt động sẽ gia tăng. Nhưng phản chiếu ngược nếu doanh nghiệp không thực hiện trách nhiệm xã hội thì hiệu quả hoạt động doanh nghiệp sẽ giảm.

Đồng quan điểm với các nghiên cứu trên, Spence (1987); Davidson & Worrell (1995) đã đưa ra được các kết luận rằng: doanh nghiệp nếu thiếu các hoạt động trách nhiệm xã hội thì các chỉ số ROA, ROE cũng giảm. Eilbirt (1975) đã tìm thấy rằng khi thúc đẩy thực hiện trách nhiệm xã hội sẽ dẫn đến ROA, ROE và EPS của doanh  nghiệp cũng gia tăng, nghiên cứu còn đưa ra kết quả rằng thực hiện trách nhiệm xã hội gia tăng sẽ làm cho lợi nhuận gia tăng. Đây cũng là những nghiên cứu minh chứng được rằng có mối tương quan dương của việc thực hiện trách nhiệm xã hội và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Preston & O’Bannon (1997) cho thấy thực hiện trách nhiệm xã hội và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp có mối quan hệ tích cực cụ thể đó là gia tăng thực hiện trách nhiệm xã hội làm gia tăng các hệ số ROA, ROE, ROI. Nghiên  cứu của Preston và Sapienza (1990) đã tìm thấy mối quan hệ tích cực khi thực hiện trách nhiệm xã hội đối với các bên liên quan tốt thì hiệu quả hoạt động cũng gia tăng. Bowman và Haire (1975) cũng đã tìm thấy mối quan hệ giữa thực hiện trách nhiệm xã hội và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp là mối quan hệ hình chữ U ngược, nghĩa là nếu doanh nghiệp đầu tư chi phí cho các hoạt động thực hiện trách nhiệm xã hội đúng mực thì hiệu quả hoạt động cũng được mang lại là tối ưu. Theo Conlins và Porres (1997) thực hiện trách nhiệm xã hội có tầm nhìn xa sẽ có mối quan hệ tích cực với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nếu việc thực hiện trách nhiệm xã hội được xây dựng trên nền tảng các bên liên quan. Như vậy, việc nghiên cứu mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động hoàn toàn có cơ sở và mối quan hệ này có thể dương, có thể không có, có thể âm. Trên một phương diện khác, Margolis và Walsh (2001) đã kết luận có quá nhiều nghiên cứu được đặt trên sự thiết lập và hiện diện của một sự kết nối chứ không bao hàm về việc khai thác sự kết nối đó sẽ như thế nào, cụ thể mối quan hệ giữa thực hiện trách nhiệm xã hội và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp đó là một sự kết nối có mối quan hệ tích cực hay không?, nghĩa là không bao hàm việc khi thực hiện trách nhiệm xã hội gia tăng sẽ làm gia tăng hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Như vậy, không thể xem thực hiện trách nhiệm xã hội là nguyên nhân và kết quả hoạt động của doanh nghiệp là kết quả. Tương tự, Renneboog và cộng sự (2008) tương quan không nhất thiết đó là mối quan hệ nhân quả. Belkaoui và Karpik (1998) cho rằng kết quả hoạt động kinh doanh tốt sẽ là nguồn lực để thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Trong khi đó, Waddock và Graves (1997); Balabanis và cộng sự (1998); Orlitzky (2005); Heremans và cộng sự (1993) đã kết luận rằng thực hiện trách nhiệm xã hội tốt có thể cải thiện hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Nghiên cứu của Fornbrun và cộng sự (2000) cho thấy mối tương quan giữa thực hiện trách nhiệm xã hội và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp không đơn giản đó là mối quan hệ trực tiếp mà đó còn là mới tương quan gián tiếp thông qua các khái niệm trung gian như: danh tiếng, doanh số bán hàng, lòng trung thành của khách hàng, tăng khả năng thu hút và giữ chân nhân viên, tiết kiệm chi phí và tăng khả năng tiếp cận vốn. Một điểm tiến bộ của các nghiên cứu này là sự tồn tại một mối quan hệ phức tạp (Archer và Haire, 1975; Moore, 2001; Barnett và Salomon, 2002); Nghiên cứu kiểm tra quan hệ nhân quả giữa kết quả trách nhiệm xã hội và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp thường được pha trộn (Abbott và Monsen, 1979; Buchholz và Alexander, 1978; Aupperle cộng sự. 1985; Cochran và Wood, 1984; Shane và Spicer, 1983; Ullman, 1985). Waddock và Graves (1997) cho rằng vấn đề cơ bản khi nghiên cứu mối quan hệ này vẫn còn mơ hồ và chưa tính đến tác động của biến điều tiết và biến quan sát (Ullman, 1985; Waddock và Graves, 1997) hoặc có giả định các tuyến tính của mối quan hệ mà không cần thử nghiệm (Callan và Thomas, 2009).

Qua quá trình lược khảo các nghiên cứu, tác giả thống kê được thang đo cho khái niệm trách nhiệm xã hội khi đo lường thông qua các bên liên quan thông qua bảng 2.2 sau đây: