Môi trường kinh doanh quốc tế của doanh nghiệp

Môi trường kinh doanh quốc tế của doanh nghiệp
Đánh giá bài viết

Môi trường quốc tế bao gồm các nhân tố nằm ngoài biên giới quốc gia tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

a. Những ảnh hưởng của nền chính trị thế giới: chính trị thế giới có tạo ra cơ hội và nguy cơ gì cho doanh nghiệp?

Trước đây, nước ta hoạt động theo cơ chế đóng, hoạt động của các đơn vị kinh tế chịu ảnh hưởng của môi trường quốc tế. Ngày nay, xu thế toàn cầu hóa và khu vực hóa nền kinh tế thế giới là xu hướng có tính khách quan. Việt Nam đang xây dựng nền kinh thế thị trường theo hướng mở cửa và hội nhập, nền kinh tế quốc dân nước ta trở thành một phân hệ mở của hệ thống lớn là khu vực và thế giới.

Hoạt động của các doanh nghiệp nước ta phụ thuộc vào môi trường quốc tế mà trước hết là những thay đổi chính trị thế giới. Các nhân tố chủ yếu phản ánh thay đổi chính trị thế giới là quan hệ chính trị hình thành trên thế giới và ở từng khu vực như vấn đề toàn cầu hóa, hình thành và mở rộng hay phá bỏ các hiệp ước liên minh đa phương và song phương, giải quyết mâu thuẫn cơ bản của thế giới và từng khu vực. Các nhân tố này tác động tích cực hoặc tiêu cực đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp của mỗi quốc gia nói chung hay các doanh nghiệp nước ta nói riêng. Tuy nhiên mức độ tác động của chúng đến hoạt động kinh doanh của mỗi doanh nghiệp lại không giống nhau. Ví dụ việc mở rông liên minh Châu Âu sẽ đem lại cơ hội mở rộng thị trường cho nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang sản xuất và xuất khẩu sản phẩm sang khối này. Tuy nhiên, nó cũng gây ran guy cơ thách thức đối với các doanh nghiệp của Việt Nam khi các nước có doanh nghiệp sản xuất cùng mặt hàng với các doanh nghiệp Việt Nam.

Không phải chỉ những thay đổi chính trị toàn thế giới, từng khu vực mà ngay cả sự thay đổi thể chế chính trị của một nước cũng ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của nhiều doanh nghiệp ở các nước đang có quan hệ làm ăn với nước đó. Sở dĩ như vậy vì mọi thay đổi về chính trị một nước ít nhiều dẫn đến các thay đổi trong quan hệ kinh tế với các nước khác. Ví dụ thay đổi chính trị ở các nước Đông Âu vào đầu thập niên 90 thế kỷ 20 tác động xấu đến các doanh nghiệp của nước ta khi đó đang xuất hàng đi Đông Âu.

Bên cạnh đó chiến tranh cũng ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế, mức độ tác động của nó tùy thuộc vào quy mô và thời gian của cuộc chiến tranh. Chiến tranh luôn thúc đẩy phát triển các ngành phục vụ quân sự và kìm hãm sự phát triển của các ngành khác.

b. Các quy định luật pháp của các quốc gia, luật pháp và các thông lệ quốc tế: Các quy định luật pháp của các quốc gia, thông lệ quốc tế tạo ra cơ hội và nguy cơ gì cho doanh nghiệp?

Luật pháp của các quốc gia là nền tảng tạo ra môi trường kinh doanh của nước đó. Các quy định luật pháp của mỗi nước tác động đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp kinh doanh ở thị trường nước đó. Môi trường kinh doanh quốc tế lại phụ thuộc vào luật pháp và các thông lệ quốc tế. Chính những điều này vừa tạo ra cơ hội vừa tạo ra thách thức cho doanh nghiệp của bất kỳ quốc gia nào.

Môi trường kinh doanh quốc tế và từng khu vực lại phụ thuộc vào luật pháp và các thông lệ quốc tế. Việt Nam là một thành viên của ASEAN, tham gia vào các thỏa thuận khu vực thương mại tự do theo lộ trình CEPT/AFTA. Các thỏa thuận này vừa tạo ra nhiều cơ hội mới vừa xuất hiện nhiều nguy cơ, thách thức đối với hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam. Ví dụ, theo lộ trình đến năm 2006, ngành xi măng nước ta phải hội nhập AFTA, vì vậy các doanh nghiệp Việt Nam phải tìm cách tăng khả năng cạnh tranh trong đó vấn đề giảm chi phí sản xuất là ưu tiên.

Hiệp định về rào cản kỹ thuật trong thương mại quốc tế lại có hiệu lực trên thế giới từ ngày  01/01/1980 xác lập các rào cản kỹ thuật trong thương mai nhằm tạo ra các cơ cấu, các định chế trong doanh nghiệp, các quốc gia, các khu vực, làm giảm thiểu hoặc loại trừ dần rào cản kỹ thuật giữa các tổ chức. Từ lâu trên thế giới đã hình thành hệ thống mua sắm tin cậy không có sự kiểm tra chất lượng bên thứ ba. Căn cứ để có hệ thống mua bán tin cậy là các chứng thư chất lương do một số tổ chức phi chính phủ lập, được nhiều quốc gia công nhận cấp.

c. Ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế quốc tế:

Các yếu tố kinh tế thế giới tác động mạnh mẽ đến kinh doanh của các doanh nghiệp ở mọi nước tham gia vào quá trình khu vực hóa và toàn cầu hóa nền kinh tế thế giới.

Các yếu tố kinh tế quốc tế bao gồm:

Thứ nhất, mức độ thịnh vượng của nền kinh tế thế giới

Mức độ thịnh vượng của nền kinh tế thế giới biểu hiện thông qua các chỉ tiêu tăng trưởng và phát triển như GDP, nhịp độ tăng trưởng kinh tế, thu nhập quốc dân bình quân đầu người… khi nền kinh tế tăng trưởng cao thì làm cho cầu tiêu dùng tăng trưởng mạnh làm kích thích sản xuất phát triển.

Thứ hai, do khủng hoảng kinh tế khu vực và thế giới

Do tính chất toàn cầu hóa và khu vực hóa nền kinh tế thế giới nên mọi cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới và khu vực đều có tính chất dây chuyền và ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp. Mức độ ảnh hưởng của nó phụ thuộc vào quy mô, tính chất của từng cuộc khủng hoảng và từng đối tượng cụ thể.

Thứ ba, thay đổi trong quan hệ buôn bán quốc tế

Các thay đổi trong quan hệ buôn bán quốc tế đang diễn ra ở nhiều hoạt động khác nhau, với nhiều mức độ khác nhau. Những thay đổi này tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến nhiều ngành,  nhiều doanh nghiệp. Việc thay đổi hàng rào thuế quan giữa nước ta và các nước trong khu vực, đặc biệt là việc tham gia tổ chức thương mại thế giới sẽ tạo ra rất nhiều thuận lợi cho các doanh nghiệp xuất khẩu nhưng lại gây khó khăn cho các doanh nghiệp sản xuất trong nước.

d. Ảnh hưởng của các yếu tố kỹ thuật – công nghệ

Kỹ thuật – công nghệ tác động trực tiếp đến việc sử dụng các yếu tố đầu vào, năng suất, chất lượng, giá thành… nên là nhân tố tác động mạnh mẽ đến khả năng cạnh tranh của mọi doanh nghiệp. Xu thế phát triển kỹ thuật công nghệ hiện nay còn ảnh hưởng mang tính dây chuyền: sự thay đổi công nghệ này kéo theo sự biến đổi của công nghệ khác, xuất hiện những sản phẩm mới, vật liệu mới, thay đổi cả thói quen, thậm chí cả cầu tiêu dùng. Sự phát triển của khoa học kỹ thuật – công nghệ không chỉ có tác động đến một doanh nghiệp mà nhiều doanh nghiệp ở nhiều ngành khác nhau theo chiều hướng tích cực.

Trong nền kinh tế thế giới hiện nay, nhân tố kỹ thuật công nghệ đóng vai trò cực kỳ quan trọng đối với khả năng cạnh tranh của một doanh nghiệp. Các doanh nghiệp lớn phát triển mạnh nếu muốn có sức mạnh cạnh tranh cao sẽ là doanh nghiệp có khả năng nắm giữa kỹ thuật – công nghệ cao, đi đầu trong lĩnh vực nghiên cứu và phát triển.

e. Ảnh hưởng của các yếu tố văn hóa – xã hội

Mỗi nước đầu có một nền văn hóa riêng và xu thế toàn cầu hóa tạo ra phản ứng giữ gìn bản sắc dân tộc của từng nước. Bản sắc dân tộc ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp thiết lập quan hệ mua bán trực tiếp với nước mà họ quan hệ. Ngày nay những ảnh hưởng này không chỉ ở hành vi giao tiếp, ứng xử mà điều quan trọng là văn hóa dân tộc tác động trực tiếp tới việc hình thành thị hiếu và thói quen tiêu dùng. Điều này thể hiện rõ nhất ở các doanh nghiêp sản xuất và xuất khẩu sản phẩm tiêu dùng. Mặt khác, văn hóa dân tộc còn tác động đến hành vi của nhà kinh doanh, chính trị, chuyên môn… của nước sở tại. Điều này buộc các doanh nghiệp buôn bán với họ phải chấp nhận và thích nghi.