Mục tiêu và các chức năng quản lý vĩ mô nền kinh tế của nhà nước

1. Các mục tiêu.

Trong ảnh hưởng nền kinh tế nước ta hiện nay từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung chuyển sang nền kinh tế thị trường có định hướng XHCN phải trải qua nhiều giai đoạn và không ít khó khăn. Để đạt được tới đích cuối cùng thì ta phải ra phương hướng và mục tiêu cụ thể.

– Đó là đảm bảo cho nền kinh tế phát triển ổn định, không gặp phải những biến động xấu, tốc độ tăng trưởng nhanh, tốc độ tăng trưởng GDP hàng năm từ 9 – 10%. Đưa đất nước cơ bản thoát khỏi tình trạng nghèo nàn lạc hậu tạo đà mạnh mẽ cho bước phát triển mới vào những năm đầu thế kỷ XXI. Tránh những cuộc khủng hoảng thiếu hoặc thừa, lạm phát, duy trì mức lạm phát ở mức một con số. Đồng thời tạo việc làm cho người lao động, giảm tỷ lệ thất nghiệp ở thành phố xuống 5%. Để đạt được những điều đó, Nhà nước phải chú trọng: thúc đẩy nhanh chóng quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hình thành cơ cấu kinh tế hợp lý và năng động. Ổn định kinh tế vĩ mô, tích luỹ từ nội bộ kinh tế kìm hãm lạm phát, tích cực huy động các nguồn vốn và sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn. Tăng nhanh xuất khẩu, giảm nhập siêu và đảm bảo các quan hệ kinh tế quốc tế. Tạo lập những điều kiện vững chắc về nhân lực, tài chính và cơ sở vật chất kỹ thuật.

– Nhà nước phải đảm bảo hiệu quả kinh tế xã hội. Nhà nước sữa chữa những khiếm khuyết của thị trường để thị trường hoạt động có hiệu quả như: hạn chế ảnh hưởng của độc quyền, tình trạng vô chính phủ dẫn đến khủng hoảng kinh tế, thất nghiệp, ô nhiễm môi trường.. cụ thể đối với các tổ chức độc quyền, lợi dụng ưu thế của mình có thể quy định giá cả để thu lợi nhuận và do đó phá vỡ ưu thế cạnh tranh hoàn hảo. Vì vậy cần có sự can thiệp của Nhà nước để hạn chế độc quyền, đảm bảo tình trạng hiệu quả của cạnh tranh thị trường. Còn đối với những hoạt động tiêu cực bên ngoài cũng dẫn đến không hiệu quả của hoạt động thị trường như ô nhiễm nguôn nước và không khí, khai thác đến cạn kiệt tài nguyên khoáng sản.. và đòi hỏi Nhà nước phải can thiệp. Vì vậy Nhà nước phải sử dụng đến luật pháp để ngăn chặn những tác động tiêu cực đó.

– Cùng với các mục tiêu trên thì Nhà còn có mục tiêu quan trọng khác để giúp cho nền kinh tế phát triển lành mạnh đó là giải quyết những vấn đề nảy sinh trong quá trình phát triển kinh tế. Như đã nói cơ chế thị trường là cơ chế tốt nhất để điều tiết một nền kinh tế có hiệu quả, tuy nhiên cơ chế thị trường có một loạt những khuyết tật vì vậy ở nước ta nền kinh tế do cơ chế thị trường điều tiết phải có sự can thiệp của Nhà nước vào kinh tế nhằm sửa chữa những thất bại của thị trường đảm bảo cho nền kinh tế phát triển ổn định, hiệu quả và đạt được công bằng xã hội.
Ở nước ta, để đạt được các mục tiêu đó thì không phải là việc nói mà làm ngay được, mà nó là cả một quá trình. Quá trình đó không chỉ đòi hỏi không có sự can thiệp của Nhà nước mà nó còn đòi hỏi sự nỗ lực của các tổ chức, các doanh nghiệp và của mỗi thành viên trong xã hội. Vì mục đích cuối cùng không chỉ có lợi cho Nhà nước, cho nền kinh tế mà còn có lợi cho mỗi gia đinh, mỗi thành viên trong xã hội.

2. Các chức năng quản lý vĩ mô nền kinh tế Nhà nước.

Trong nền kinh tế thị trường, Nhà nước được quan niệm với tư cách là cơ quan quyền lực chính trị bảo vệ lợi ích của toàn dân và là chủ sở hữu đại diện cho toàn dân đối với tài sản quốc gia. Do đó, Nhà nước cần thực hiện đúng các chức năng chủ yếu trong lĩnh vực quản lý về kinh tế.

a. Định ra khuôn khổ pháp luật, đề ra hệ thống pháp lý, trên cơ sở đó đặt ra những điềuluật cơ bản về quyền sở hữu tài sản và hoạt động của thị trường, quy định hoạt động kinh tế mà các doanh nghiệp và người tiêu dùng trong mọi thành phần kinh tế phải tuân theo. Các khung pháp luật đó phải đảm bảo được tính dân chủ sự bình đẳng các cơ may để mọi công dân có thể tham gia các hoạt động thị trường mà không ai bị ngăn cản. Ngoài ra, Chính phủ cũng như chính quyền các cấp còn lập nên một hệ thống các quy định chi tiết nhằm tạo nên một môi trường thuận lợi, lành mạnh và tạo nên hành lang an toàn cho sự phát triển có hiệu quả các hoạt động kinh tế xã hội. Đối với Việt Nam, do hệ thống hoạt động kinh tế còn đơn sơ, chưa tạo được môi trường kinh doanh lành mạnh nền chức năng này chưa được thực hiện đầy đủ. Do đó, chúng ta cần đổi mới việc xây dựng, ban hành và thực thi luật pháp đáp ứng yêu cầu quản lý kinh tế xã hội. Đối với Việt Nam, do hệ thống hoạt động kinh tế còn đơn sơ, chưa tạo được môi trường kinh doanh lành mạnh nên chức năng này chưa được thực hiện đầy đủ. Do đó, chúng ta cần đổi mới việc xây dựng, ban hành và thực thi luật pháp đáp ứng yêu cầu quản lý kinh tế xã hội theo cơ chế thị trường, bảo đảm tính hệ thống của luật và các văn bản dưới luật, chú ý đến luật pháp và các thông lệ quốc tế, khẩn trương xây dựng và ban hành hệ thống luật kinh tế, luật bảo vệ môi trường … và phổ cập cho toàn dân.

b. Ổn định và cải thiện các hoạt động kinh tế.

Bàn tay vô hình của cơ chế thị trường có thể tạo ra nhiều yếu tố cho nền kinh tế nhưng nó cũng không tránh khỏi chu kỳ kinh doanh dẫn tới lạm phát, thất nghiệp. Nếu Nhà nước buông lỏng cho thị trường vận động thì biến động đó rất rõ, chẳng hạn thời kỳ siêu lạm phát ở Đức năm 20 hay thời đại suy thoái của Mỹ những năm 30. Những kinh nghiệm đó đã giúp chúng ta nhận ra một điều bổ ích rằng Nhà nước XHCN cần phải tìm ra mọi cách để kiểm soát và ngăn chặn những thăng trầm của chu kỳ kinh doanh thông qua các chính sách kinh tế như chính sách tài chính và chính sách tiền tệ để giảm biên độ dao động của chu kỳ kinh doanh, hạn chế thất nghiệp lạm phát. Ở nước ta Chính phủ cần hoạt động có hiệu quả, sử dụng chính sách tài chính và chính sách tiền tệ tác động có lợi đến sản lượng, việc làm, thu nhập và giá cả, tạo nên sự phát triển nhịp nhàng, năng động của nền kinh tế.

c. Chức năng hiệu quả kinh tế.

Cơ chế thị trường có thể dẫn tới một số thất bại, làm giảm hiệu quả của sản xuất và tiêu dùng. Do đó Nhà nước cần phân bổ tài nguyên và nguồn lực sao cho đảm bảo hiệu quả kinh tế, ngăn chặn những hành động bất chấp luật lệ, những tư tưởng cạnh tranh không lành mạnh, đồng thời có các chính sách và kết hoạch dẫn dắt nền kinh tế để giúp nhà doanh nghiệp lựa chọn sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào và phân phối cho ai để sản xuất có hiệu quả cao nhất.

d. Chức năng công bằng xã hội.

Phân phối là một khâu không thể thiếu được của quá trình tái sản xuất. Nó nối liền sản xuất với tiêu dùng, phục vụ và thúc đẩy sản xuất, nó phản ánh quan hệ giữa lợi ích của mỗi thành viên và lợi ích của toàn xã hội. Cơ chế thị trường có thể giúp chúng ta sử dụng có hiệu quả nguồn vốn, vật tư, sức lao động giúp các nhà doanh nghiệp sản xuất những hàng hoá phù hợp với yêu cầu thị trường.

Nhưng ngay cả trong trường hợp hoàn hảo như người ta mô tả thì nó còn có những hạn chế bởi vì hàng hoá được sản xuất và tiêu thụ theo tiếng gọi của lợi nhuận chứ không phải theo ước nguyện của mọi tầng lớp. Do đó trong xã hội sẽ nảy sinh rất nhiều những sự bất bình đẳng lớn trong nền kinh tế về thu nhập, cơ may…, nhiều nghịch cảnh còn tồn tại. Trong những trường hợp này, thị trường vẫn làm đúng chức năng của nó là đặt hàng vào tay người có thể trả tiền nhiều nhất. Vì vậy Nhà nướ cần có những biện pháp điều tiết để đạt được công bằng xã hội thông qua những chính sách những công cụ pháp luật.