Nâng cao chất lượng sản phẩm địa phương qua khắc phục các yếu thế và tập trung phát triển các thế mạnh sẵn có

Hiện tại, chính sách phát triển kinh tế của Hà Tĩnh tập trung vào thế mạnh nguồn lực tự nhiên về khoáng sản, kim loại sắt, thép. Những ưu đãi trong đầu tư chủ yếu tập trung vào khuyến khích thu hút các nhà đầu tư có thế mạnh về công nghệ khai thác khoáng sản. KCN Vũng Áng với các hoạt động khai thác kinh tế thế mạnh như dịch vụ cảng biển, công nghiệp luyện kim, công nghiệp thép, trung tâm nhiệt điện và lọc hóa dầu trở thành trung tâm công nghiệp lớn nhất của tỉnh. Tuy nhiên, vấn đề về kiểm soát mức độ an toàn đối với môi trường tự nhiên chưa được quan tâm sát sao. Điều này tạo ra mâu thuẫn với định hướng phát triển du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng của địa phương.

Mặc dù tỉnh Hà Tĩnh có điều kiện thuận lợi về các mỏ khoáng sản kim loại sắt, titan… tự nhiên với trữ lượng lớn nhưng việc tập trung khai thác nguồn lực tự nhiên này và thiếu quan tâm đến các yếu tố bảo vệ môi trường khiến cho việc phát triển không bền vững trong dài hạn.

Ngoài nguồn lực khoáng sản, tỉnh Hà Tĩnh có lợi thế về biển và các nguồn lực cho phát triển kinh tế biển. Với 137 km đường bờ biển cùng các cảng nước sâu, Hà Tĩnh có nhiều tiềm năng, lợi thế cho phát triển các hoạt động kinh tế biển và du lịch nghỉ dưỡng ven biển. Chế độ thuỷ triều, độ sâu, địa mạo địa hình, đường đẳng sâu đáy biển và gió mùa đông bắc là những lợi thế tự nhiên giúp việc nuôi trông thuỷ sản nước mặn, nước lợ trở thành một lợi thế của Hà Tĩnh trong dài hạn. Đặc biệt, với diện tích tiềm năng lên đến trên 20.000 ha ven biển, nuôi trồng thuỷ sản có thể trở thành nguồn lực kinh tế quan trọng của địa phương nếu có định hướng chiến lược trong phát triển ngành công nghiệp chế biến. Trên thực tế, Hà Tĩnh chưa tận dụng tối đa nguồn lực tự nhiên này cho phát triển kinh tế.

Tình hình thực tế hiện tại, các hoạt động phát triển kinh tế biển như nuôi trồng thuỷ – hải sản đang gặp trở ngại do những vấn đề liên quan đến ô nhiễm môi trường biển. Tuy nhiên, điều đấy không đồng nghĩa với việc bỏ qua điều kiện kinh tế tự nhiên cho phát triển bền vững trong dài hạn này của tỉnh Hà Tĩnh.

Hà Tĩnh có lợi thế về rừng và thảm thực vật rừng. Diện tích rừng lớn với thảm thực vật đa dạng, nhiều loại gỗ quý là điều kiện tự nhiên thuận lợi cho địa phương phát triển kinh tế rừng. Ngoài ra, vườn quốc gia Vũ Quang (với diện tích trên 50 nghìn ha) và khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ (diện tích trên 21 nghìn ha) là lợi thế cho địa phương trong phát triển loại hình du lịch sinh thái và du lịch rừng mạo hiểm.

Bên cạnh những giá trị về điều kiện tự nhiên phục vụ cho hoạt động sản xuất thông thường, những cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật và các dịch vụ viễn thông, giao thông đã được đầu tư là yếu tố gia tăng giá trị cho sản phẩm địa phương của Hà Tĩnh. Điểm hạn chế của những dịch vụ gia tăng này là tính quy hoạch để đồng bộ hóa. Nhà xưởng được xây dựng nhưng hệ thống thoát chất thải công nghiệp lại chưa được quan tâm và kiểm soát triệt để. Nhà ở, khu dân cư được xây dựng rời rạc, phát sinh theo nhu cầu và tiềm lực của từng cá nhân mà chưa có chính sách quy hoạch về một đầu mối. Điều này gây ra tình trạng thừa dịch vụ lưu trú, ứ đọng vốn đầu tư cho từng hộ dân địa phương đã đầu tư.

Do đó, đề xuất chiến lược sản phẩm ĐĐĐT cho tỉnh Hà Tĩnh cần tập trung vào điều chỉnh quy hoạch ngành công nghiệp khai khoáng và sản xuất vật liệu xây dựng. Giới hạn quy mô đối với ngành công nghiệp khai khoáng nhưng tập trung vào chất lượng và khả năng cung ứng của nhà đầu tư. Chất lượng nhà đầu tư thể hiện ở công nghệ sử dụng trong khai thác, chế biến sản phẩm thô thành những sản phẩm tinh luyện, có giá trị kinh tế lớn hơn. Đồng thời, quy trình và công nghệ xử lý chất thải công nghiệp trong khai thác, chế biến khoáng sản nên được đặc biệt quan tâm để hạn chế những tác động tiêu cực tới môi trường tự nhiên.

Tập trung khắc phục hậu quả ô nhiễm môi trường và tái cơ cấu ngành Nông – Lâm – Ngư – Diêm nghiệp đi vào chiều sâu, phát triển toàn diện theo hướng sản xuất quy mô lớn, gắn với phát triển bền vững. Ứng dụng công nghệ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thuỷ – hải sản công nghệ cao để tái hình thành các khu sản xuất hàng hóa chuyên canh, có giá trị kinh tế lớn cho xuất khẩu.

Các dịch vụ gia tăng như tài chính, tín dụng, ngân hàng, thương mại và du lịch cần được quan tâm hơn để trở thành yếu tố hấp dẫn các nhà đầu tư. Trong dài hạn, Hà Tĩnh phải định hướng nâng cao hiệu quả hoạt động của các loại hình dịch vụ, thương mại, du lịch, tài chính, ngân hàng trong chính sách sản phẩm địa phương. Việc định hướng đầu tư phát triển này giúp tỉnh Hà Tĩnh dịch chuyển dần cơ cấu sản xuất công nghiệp dần sang loại hình sản phẩm dịch vụ có giá trị thặng dư lớn hơn với mức độ thân thiện với môi trường cao hơn.