Nghiên cứu trong nước về năng lực cạnh tranh của sản phẩm dệt may

Các công trình nghiên cứu về chủ đề năng lực cạnh tranh nói chung và năng lực cạnh tranh của sản phẩm dệt may nói riêng cũng khá phong phú, nhất là từ khi đổi mới, chuyển sang nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Song, có điều đáng chú ý là, phần lớn các nội dung về năng lực cạnh tranh được đề cập rải rác trong nhiều công trình nghiên cứu, như một trong những nội dung của các vấn đề kinh tế, xã hội, luật pháp… Tuy vậy, cũng có những công trình nghiên cứu hoặc bài viết tập trung bàn về vấn đề cạnh tranh, năng lực cạnh tranh nói chung cũng của các ngành, các địa phương. Một số công trình tiêu biểu có thể kể đến gồm:


Cạnh tranh và xây dựng pháp luật cạnh tranh ở Việt Nam hiện nay (Sách tham khảo) – Nhiều tác giả. Nhà xuất bản Công an nhân dân, Hà nội 2001. Đây là tập hợp các bài nghiên cứu của các nhà khoa học bàn một cách khá có hệ thống về nhiều vấn đề liên quan đến cạnh tranh và pháp luật về cạnh tranh, cả về phương diện lý luận lẫn chính sách và thực tế, đặc biệt là cách tiếp cận vấn đề từ góc độ chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường và những điểm đặc thù của mô hình kinh tế thị trường ở Việt Nam [68].


Tác giả Bùi Tất Thắng trong bài “Sơ lược về khung khổ lý thuyết của việc xác định lợi thế kinh tế so sánh” đăng trên Tạp chí Thông tin lý luận, số Tháng 10/1997, đã phân tích về vấn đề lợi thế kinh tế so sánh – một trong những nhân tố cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh qua việc so sánh các cách tiếp cận khác nhau của các học thuyết kinh tế, từ kinh tế học cổ điển đến hiện đại. Bài viết đưa ra nhận định “ Theo quan điểm tối ưu về kinh tế, về mặt nguyên tắc lý thuyết, các hoạt động có lợi thế so sánh thực xứng đáng được hỗ trợ cho dù là sự hỗ trợ không mang tính chất bóp méo; ngược lại, các hoạt động có được tính cạnh tranh chỉ do hoặc chủ yếu là do sự sai lệch giá cả không xứng đáng được hỗ trợ “ [19].


Tác giả Bùi Tất Thắng còn có bài viết về “Tính cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam hiện nay” đăng trên Tạp chí Nghiên cứu kinh tế, số tháng 11/2000, đã phân tích khái niệm về cạnh tranh, bản chất cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường và thông qua việc đánh giá mức độ chuyển sang kinh tế thị trường để đánh giá mức độ cạnh tranh của kinh tế Việt Nam ở thời điểm giao thời của hai thiên niên kỷ [20].

Tác giả Phạm Thị Thu Phương trong công trình “Những giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả ngành may Việt Nam”, NXB Khoa học Kỹ thuật năm 2000. Những vấn đề lý luận về nâng cao hiệu quả và phát triển của ngành may Việt Nam đã được tác phẩm phân tích và làm sáng tỏ. Những giải pháp về việc phát triển sản xuất các sản phẩm đầu vào, sản phẩm thượng nguồn của ngành may đề cập đến, mặc dù còn gặp khó khăn trong việc triển khai liên quan đến việc phát triển các vùng nguyên phụ liệu dệt may [70].

Trong tác phẩm về “Phương hướng và các biện pháp chủ yếu nhằm phát triển ngành công nghiệp dệt may trong quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa ở Việt Nam” của tác giả Dương Đình Giám (2001) đã phân tích vị trí, vai trò, của ngành công nghiệp dệt may bằng việc phân tích khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp dệt may Việt Nam trong xu thế hội nhập kinh tế. Trên cơ sở đó tác giả đã đưa ra các phương pháp đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp dệt may Việt Nam trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa Việt Nam [49].


Ấn phẩm “Chính sách công nghiệp và thương mại của Việt Nam trong bổi cảnh hội nhập” năm 2003 của tác giả Đỗ Thị Đông tập trung nghiên cứu chính sách phát triển các ngành công nghiệp trọng yếu của Việt Nam như Điện tử viễn thông, Thép, Dệt May, Da giày, …Đối với ngành công nghiệp dệt may, nội dung về giá trị gia tăng và chiến lược phát triển công nghiệp dệt may được phát triển dựa trên phương thức sản xuất kinh doanh gia công xuất khẩu và sản xuất xuất khẩu trực tiếp. Trên cơ sở đó, các chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp dệt may đã được đề xuất khá rõ ràng [47].


Trong luận án tiến sĩ về “Giải pháp nâng cao khả năng cạnh tranh hàng may mặc của Việt Nam trên thị trường Châu Âu – EU ” năm 2006 của tác giả Nguyễn Anh Tuấn, tác giả đã tổng hợp, phân tích lý luận về khả năng cạnh tranh của hàng may mặc. Tác giả đã đề xuất Bộ tiêu chí cơ bản để đánh giá khả năng cạnh tranh của các sản phẩm hàng may mặc Việt Nam tại thị trường Châu Âu trên cơ sở lý luận và thực tiễn về khả năng cạnh tranh của hàng may mặc [61].Tuy vậy, luận án mới dừng lại ở góc độ thị trường EU, chưa đề cập đến thị trường chính dệt may Việt Nam như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Nhóm tác giả Phạm Thu Hương và cộng sự đã khai thác chủ đề “Chiến lược và năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp dệt may Việt Nam sau khi dỡ bỏ hệ thống hạn ngạch dệt may – một cách tiếp cận trong chuỗi giá trị toàn cầu” theo dự án nghiên cứu hợp tác giữa Việt Nam – Đan Mạch có tên “Nâng cao năng lực nghiên cứu trong kinh doanh quốc tế và quốc tế hóa các doanh nghiệp Việt Nam” năm 2006. Kết quả phân tích cho thấy nhu cầu các doanh nghiệp dệt may Việt Nam chuyến từ xuất khẩu theo phương thức gia công (CMT) sang phương thức xuất khẩu trực tiếp (FOB). Nghiên cứu cũng đã chỉ ra Việt Nam đang tích cực chủ động tham gia chuỗi giá trị dệt may thế giới [71].