Nguyên nhân của tình trạng mất công bằng và hiệu quả trong cung cấp Bảo hiểm y tế là gì?

1.  Bất đối xứng thông tin
Bảo hiểm y tế tồn tại hai dạng bảo hiểm là bảo hiểm tư nhân và bảo hiểm nhà nước.
– Trong thị trường bảo hiểm y tế luôn tồn tại sự lựa chọn xấu đi do sự giới hạn về thông tin.
+ Giữa một bên là phía cầu luôn tìm cách che giấu về tình trạng sức khỏe của mình. Họ hiểu rõ về bản thân mình nhiều nhất và sẽ cố gắng mua BHYT khi biết mình có nhiều bệnh để nhận được lợi ích do BHYT mang lại. Đồng thời họ cũng tìm kiếm những công ty bảo hiểm an toàn để đầu tư.
+ Trong khi đó, phía cung là các nhà cung cấp dịch vụ BHYT muốn tìm hiểu thật kĩ về khách hàng của mình nhằm tránh những rủi ro.  Đồng thời, họ cũng biết rõ về chất lượng dịch vụ mà họ đang cung cấp nhưng họ sẽ chỉ tiết lộ những thông tin tốt về công ty của mình mà che giấu những thông tin xấu nhằm thu hút được nhiều khách hàng tham gia hơn.
Hậu Quả của bất đối xứng thông tin:
-Lựa chọn nghịch: Người mua BHYT lựa chọn công ty BHYT không phù hợp với mình hay công ty BHYT lại phải cung cấp cho đối tượng khách hàng có nhiều rủi ro.
-Rủi ro đạo đức có thể xảy ra:
+ Người tiêu dùng lợi dụng bảo lãnh, cố ý làm liều để lấy được khoản bồi thường mà dịch vụ BHYT mang lại.
+ Công ty BHYT không chịu thực hiện đúng cam kết của mình với khách hàng.
Vì thế mà biện pháp mà các nhà cung cấp BHYT đã dùng là phân loại đối tượng phục vụ. Theo đó đặt ra việc phải tăng tương đối phí bảo hiểm và có thể kí hợp đồng chi tiết, riêng biệt với một phần nhóm có nguy cơ mắc bệnh nhiều hơn. Tuy nhiên với mức phí càng cao thì những khách hàng có độ rủi ro tương đối thấp sẽ bị loại ra khỏi thị trường. Điều này dẫn đến không hiệu quả trong thị trường bảo hiểm.
2. Lạm dụng BHYT
Sự hoạt động không hiệu quả trong thị trường BHYT tư nhân đã buộc nhà nước phải tham gia vào thị trường thực hiện nhiệm vụ phân phối lại để đảm bảo công bằng xã hội bằng cách ban hành BHYT bắt buộc với mọi người dân. Tuy nhiên, với sự trợ cấp từ nguồn vốn của nhà nước sẽ tạo ra tâm lý ỷ lại gây thất thoát nguồn vốn, ảnh hưởng đến hiệu quả. Đây gọi là hôi chứng bên thứ ba trả tiền. Trong trường hợp này, bác sĩ và bệnh nhân là đồng minh. Bác sỹ do lương tâm nghề nghiệp thúc đẩy họ muốn chữa trị bệnh nhân càng nhanh và càng hiệu quả không chú ý đến việc họ được thanh toán lại là bao nhiêu và sự liên minh giữa bác sĩ và bệnh nhân đã đối đầu với cơ quan bảo hiểm y tế và làm cho chi phí y tế gia tăng, mất cân bằng quỹ, giảm khả năng bao cấp chéo – cơ sở của tính nhân đạo trong BHYT. Hậu quả là sẽ có hiện tượng thuốc, các dịch vụ y tế được chỉ định quá mức cần thiết hoặc có sự lạm dụng các dịch vụ kỹ thuật cao đắt tiền trong chẩn đoán và điều trị dẫn đến chi phí y tế gia tăng.
3. Độc quyền:
Vấn đề này xảy ra chủ yếu trong thị trường BHYT nhà nước.  Nhà nước đứng ra trợ cấp và đảm bảo cho toàn bộ người dân tham gia BHYT nên lượng cầu rất lớn. Trong khi đó số lượng cung ứng không thay đổi. Việc quá tải ở các bệnh viện công là chuyện đương nhiên xảy ra gây ra tâm lý chán nản cho cả bệnh nhân và bác sĩ. Bác sĩ không thể làm việc hiệu quả trong điều kiện làm việc quá tải, còn bệnh nhân không hài lòng với chất lượng phục vụ vì thế mà cũng không thiết tha với BHYT. Hơn nữa, tình trạng hách dịch của một số nhỏ cán bộ nhân viên y tế hiện nay đã làm ảnh hưởng đến uy tín và hiệu quả trong bệnh viện công. Đây là một nguyên nhân khiến cho thị trường BHYT nhà nước không thành công.
4. Cơ chế quản lý:
Chưa minh bạch trong BHYT đã không quy định rõ trách nhiệm, lợi ích của các bên tham gia. Chính vì vậy, họ tưởng mình có thể hưởng tất cả mọi dịch vụ về y tế. Về nguyên tắc là như vậy, nhưng thực tế không phải dịch vụ nào BHYT cũng chi trả. Phải có một bản hợp đồng được ký kết với các khoản minh bạch rõ ràng được hai bên cùng chịu trách nhiệm trước pháp luật.