Nguyên nhân tạo nên bất cân xứng thông tin trong thị trường chứng khoán

Thông tin đóng vai trò vô cùng quan trọng trong thị trường chứng khoán nó quyết định đến giá cả và khối lượng giao dịch trên thị trường. Cũng chính vì điều này mà thông tin không được cho đi vô điều kiên. Trên thị trường mỗi bên đều có mục đích riêng, để đạt được mục đích họ sẽ sử dụng công cụ thông tin sao cho có lợi cho mình. Dưới đây chúng tôi nêu ra 5 nguyên nhân dẫn đến bất đối xứng thông tin trong thị trường chứng khoán Việt Nam.

 Thứ nhất: Công ty niêm yết không chủ động công bố thông tin đầy đủ cho nhà đầu tư (ngoài thông tin bắt buộc theo luật định). Đặc biệt, đối với doanh nghiệp có cổ phiếu giao dịch trên thị trường phi tập trung (OTC), tình trạng phổ biến là nhà đầu tư hầu như không biết về tình hình hoạt động kinh của doanh nghiệp. Thông tin tìm được chủ yếu qua nguồn tin riêng, trên các diễn đàn, phương tiện thông tin thậm chí là tin đồn. Do vây độ sai lệch thông tin là rất lớn.

Thứ hai: Có sự không công bằng trong việc cung cấp thông tin cho các nhà đầu tư. Công ty ưu tiên cung cấp thông tin cho các nhà đầu tư chiến lược hay nhà đầu tư tổ chức mà không công bố rộng rãi. Điều này lý giải tại sao, trong các cuộc đấu giá thì người đấu giá thành công với mức giá thấp chủ yếu là nhà đầu tư tổ chức. Loại trừ khả năng nhà đầu tổ chức có kinh nghiệm, kỹ năng phân tích, phán đoán chính xác. Việc không công bằng trong cung cấp thông tin giữa các nhà đầu tư, tạo ra sự bất cân xứng thông tin trên thị trường. Thiệt hại sẽ nằm ở các nhà đầu tư cá nhân nhận được ít thông tin hơn.

Thứ ba: Có hiện tượng rò rỉ thông tin chưa hoặc không được phép công khai. Sự rò rỉ thông tin còn thể hiện ở việc công bố các thông tin có lợi của DN. Ví dụ, đối với các quyết định của hội đồng quản trị như chia cổ tức bằng cổ phiếu thưởng, tăng quy mô vốn…, do quan hệ cá nhân, một số NĐT biết trước khi thông tin được công bố và tranh thủ thu mua cổ phiếu để chờ giá lên. Rõ ràng trong vấn đề này có một nhóm các nhà đầu tư hưởng lợi nhiều nhất, các nhà đầu tư đến sau lợi ích nhận được sẽ giảm, hoặc thậm chí không được lợi gì. Chính vì vậy, một hiện tượng phổ biến trên thị trường chứng khoán Việt Nam là “ hội chứng đầu tư bầy đàn ’’. Khi xuất hiện việc mua vào hay bán ra hàng loạt của một nhóm nhà đầu tư thì ngay lập tức hoạt động đầu tư sẽ diễn ra theo xu hướng của nhóm nhà đầu tư này. Điều này khiến cho thị trường chứng khoán trở nên nhạy cảm hơn, đôi khi chỉ một biến động nhỏ cũng có thể kéo cả thị trường đi xuống.

Thứ tư: Một số phương tiện truyền thông cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ. Sự nóng vội trong cung cấp thông tin gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng trong hoạt động đầu tư. Nhất là đối với thị trướng Viêt Nam, khi mà khả năng phân tích, phán đoán chính xác thị trường của các nhà đầu tư Việt Nam là chưa cao, do đó thông tin ảnh hưởng rất lớn tới quyết đinh của họ. Nhất là một khi thông tin bị sai lệch sẽ dẫn đến một loạt những quyết định sai lệch trên thị trường. Tuy nhiên, đây không phải là hiện tượng phổ biến, nhưng đôi khi khiến nhà đầu tư chuyên nghiệp không mấy tin cậy vào chất lượng thông tin của các cơ quan báo chí, truyền thông. Mặt khác, nội dung thông tin do các kênh truyền thông cung cấp, chủ yếu vẫn là tin tức, diễn biến thị trường, chưa có nhiều nhận định, phân tích mang tính định hướng cho nhà đầu tư và thị trường.

 Thứ năm: Thông tin bất cân xứng là hậu quả của rủi ro đạo đức. Việc tung tin đồn thất thiệt nhằm đánh lạc hướng thông tin, can thiệp vào quyết định đầu tư phục vụ mục đích của mình. Nhất là trong cơ chế thị trường hiện nay, khi mà các hành động như trên vẫn chưa có biện pháp xử phạt cụ thể. Ngoài ra, còn nhiều hiện tượng khác như một số NĐT làm giá, tạo cung – cầu ảo trên thị trường khiến cho giá cả biến động mạnh. Sự thua thiệt thuộc về NĐT cá nhân, không có nguồn tin nội bộ, khi muốn mua thì không thể nào tìm được nguồn mua do NĐT lớn đã thâu tóm toàn bộ, khi muốn bán thì cũng không thể nào bán được do thị trường bão hòa…