Những hạn chế kinh tế tư nhân trong lĩnh vực thương mại là gì?

 

- Kinh tế tư nhân trong lĩnh vực thương mại có hạn chế:

Một là, vốn cho một số cơ sở kinh doanh còn rất thấp. Trong những năm qua, kinh tế tư nhân trong lĩnh vực thương mại phát triển nhanh về số lượng đã huy động được nguồn vốn đáng kể trong xã hội, nhưng tính bình quân thì vốn của hộ kinh doanh còn thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu của kinh doanh thương mại. Năm 2001,  các hộ kinh doanh có vốn bình quân là 17,08 triệu đồng/hộ; năm 2005 vốn bình quân là 19,26 triệu đồng/hộ, tăng 2,18 triệu đồng/ hộ, bình quân mỗi năm chỉ tăng được 436.000 đ/hộ. Với số vốn nhỏ, các hộ kinh doanh tại các chợ bình quân chỉ có từ 3m2  đến 4m2 mét gian hàng, do diện tích hạn chế nên thương mại tư nhân thiếu nhiều điều kiện phục vụ khách hàng. Mặt khác, muốn có nhiều lợi nhuận hoặc có thêm thu nhập các hộ kinh doanh còn làm gia công, chế biến, đóng gói, dịch vụ sau bán hàng vv…Đồng thời xu hướng phát triển của văn minh thương mại đô thị thì các hình thức kinh doanh thương mại như cửa hàng tự chọn, siêu thị sẽ ngày càng nhiều. Để đáp ứng thì cần phải đầu tư cơ sở vật chất, mặt bàng kinh doanh, nhưng nguồn vốn không đủ, cần phải huy động từ nhiều nguồn vốn khác nhau như vay ngân hàng, tín dụng.

Hai là, mạng lưới kinh doanh ở khu vực tư nhân trong lĩnh vực thương mại còn manh mún, phân tán chưa đáp ứng được yêu cầu kinh doanh văn minh, hiện đại. So với các mạng lưới khác, thì mạng lưới kinh doanh của tư nhân trong lĩnh vực thương mại phân bố không đồng đều, chỉ tập trung ở quận trung tâm thành phố. Vì mục đích kinh doanh của họ là chỉ chạy theo lợi nhuận là chính. Số chợ ở thành phố Đà Nẵng không nhiều, nhưng quy mô còn nhỏ. Số hộ buôn bán thường tập trung chủ yếu ở khu kinh doanh thuận tiện, nhất là các quận trung tâm thành phố. Hệ thống chợ chưa đáp ứng được  nhu cầu về mặt bằng kinh doanh của các hộ, do đó họ phải tận dụng cơ sở vật chất sẵn có để làm địa điểm kinh doanh, lấn chiếm vỉa hè, thậm chí có hiện tượng vi phạm những quy định về trật tự đô thị vẫn thường xuyên xảy ra.

Ba là, công nghệ và phương thức kinh doanh lạc hậu, chậm đổi mới chưa theo kịp với trình độ phát triển thương mại. Nhìn chung, trang bị công nghệ của khu vực kinh tế tư  nhân trong lĩnh vực thương mại còn rất lạc hậu, chắp vá và chậm đổi mới..

Bốn là, nguồn nhân lực của thương mại tư nhân hạn chế về trình độ chuyên môn. Mặc dù khu vực kinh tế tư nhân trong lĩnh vực thương mại thu hót được số lượng lao động lớn trong xã hội, nhưng lao động khu vực này hầu hết chưa qua đào tạo, không có trình độ nghiệp vụ chuyên môn trong kinh doanh thương mại, thiếu hiểu biết về chính sách pháp luật, văn minh thương mại, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào hoạt động sản xuất kinh doanh, nhất là an toàn thực phẩm và chất lượng hàng hoá. Họ kinh doanh chủ yếu dùa vào kinh nghiệm lâu năm và bằng nguồn lao động của gia đình là chính, lại hoạt động phân tán nên việc tổ chức bồi dưỡng về nghiệp vụ chuyên môn, học tập chính sách pháp luật, các quy định về kinh doanh vv..của các cơ quan quản lý nhà nước khó thực hiện.

Năm là, kinh doanh của thương mại tư nhân mạng tính tự phát, chạy theo lợi nhuận. Mục tiêu kinh doanh của họ là tối đa hóa lợi nhuận nên dễ dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật như kinh doanh trái phép, gian lận thương mại, trèn thuế, kinh doanh hàng giả… đồng thời có một số doanh nghiệp chưa có ý thức bảo vệ môi trường, làm ô nhiềm môi trường, làm cho sự quản lý của các cơ quan, địa phương gặp không Ýt khó khăn. Phổ biến và rõ nét nhất là doanh thu đầu ra không kê khai đúng và đầy đủ. Nguyên nhân chính là do doanh nghiệp lợi dụng người mua không lấy hoá đơn nên không lập bảng kê bán lẻ, bỏ ngoài sổ sách kế toán, không kê khai thuế. Các hộ kinh doanh chưa coi trọng việc đăng ký kinh doanh, như các ngành nghề kinh doanh có điÒu kiện như xăng, dầu, thuốc lá… phải báo cáo sở chủ quản. Hiện tượng các doanh nghiệp đăng ký nhiều ngành nghề kinh doanh thương mại-dịch vụ, nhưng trong thực tế chỉ kê khai kinh doanh một vài ngành nghề và chỉ đăng ký nép thuế đối với các ngành nghề đó, gây khó khăn cho việc theo dõi và quản lý thu thuế.

Sáu là, quản lý nhà nước còn nhiều hạn chế: Trong công tác quy hoạch xây dựng còn thiếu tầm nhìn và chưa đáp ứng được mục tiêu ổn định lâu dài đặc biệt là quy hoạch các cụm công nghiệp vừa và nhỏ; việc xây dựng kế hoạch, định hướng phát triển kinh tế tư nhân chưa được quan tâm đúng mức, còn nhiều lúng túng, thiếu hoạch định cụ thể. Mặc dù thành phố đã có nhiều nỗ lực để đáp ứng yêu cầu về mặt bằng phục vụ phát triển sản xuất kinh doanh, khuyến khích các doanh sản xuất, nhưng trong thực tế vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập, cơ sở hạ tầng mà chủ yếu là mặt bằng sản xuất chưa đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp (năm 2003 có 12 doanh nghiệp phải xin tạm dừng sản xuất vì không có mặt bằng để triển khai dự án).

Sự phân biệt đối xử giữa các doanh nghiệp ở khu vực tư nhân với doanh nghiệp nhà nước chưa được bình đẳng như việc vay vốn tín dụng, chính sách hỗ trợ của thành phố (các doanh nghiệp thua lỗ được nhà nước cấp bổ sung vốn, doanh nghiệp nhà nước được vay vốn không phải thế chấp được chính quyền bảo lãnh,  hạn mức vay có dự án đến 100%, trong khi đó doanh nghiệp ở khu vực tư nhân phải thế chấp và chỉ vay được 50% giá trị tài sản thế chấp), các doanh nghiệp nhà nước được ưu đãi cho thuê đất hỗ trợ mặt bằng sản xuất, được hỗ trợ kinh phí đào tạo lao động

Trong quản lý nhà nước còn yếu, chưa phát huy được hết chức năng kiểm tra, kiểm soát của mình một cách đầy đủ và thường xuyên. Trình độ của đội ngò cán bộ quản lý còn một số hạn chế. Hiện tại có cơ quan quản lý về chuyên môn, nhưng lại Ýt có thông tin về toàn bộ hoạt động của kinh tế tư nhân trong lĩnh vực thương mại, vì thế  cơ chế, chính sách và định hướng cho phát triển kinh tế tư  nhân xây dựng chưa phù hợp với thực tế.

Tóm lại: Trong những năm qua, kinh tế tư nhân trong lĩnh vực thương mại ở Đà Nẵng đã phát triển nhanh chóng và đạt được những kết quả đáng kể. Doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân trong lĩnh vực thương mại ở Đà Nẵng phát triển nhiều về số lượng, đa dạng về loại hình, đã khai thác và huy động được tiềm năng về vốn, lao động. Do đó, đã tạo việc làm cho hàng vạn lao động, góp phần ổn định và cải thiện đời sống cho một bộ phận dân cư, tăng thu ngân sách địa phương.

Bên cạnh những kết quả to lớn, kinh tế tư nhân trong lĩnh vực thương mại ở Đà Nẵng còn nhiều hạn chế, nguyên nhân đó là: Cơ chế, chính sách còn nhiều bất cập trong quá trình tổ chức và thực hiện, chưa tạo được môi trường kinh doanh thuận lợi để kinh tế tư nhân phát triển; môi trường tâm lý xã hội chưa thực sự tạo cho kinh tế tư nhân trong lĩnh vực thương mại yên tâm đầu tư sản xuất kinh doanh; chất lượng nguồn lao động còn hạn chế nhiều mặt; vai trò quản lý nhà nước, còng như vai trò hướng dẫn, chi phối của thương mại Nhà nước đối với kinh tế tư nhân trong lĩnh vực thương mại còn yếu, dẫn đến tình trạng kinh tế tư nhân trong lĩnh vực thương mại phát triển mạng tính tự phát và ý thức chấp hành pháp luật chưa cao.