Những mặt hạn chế về hoạt động phát triển xuất khẩu nông sản của nước CHDCND Lào

Bên cạnh những thành tựu đã đạt được trong hoạt động xuất khẩu nông sản ở Lào trong điều kiện hình thành AEC, cũng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế cần phải khắc phục. Cụ thể như sau:

  • Hoạt động đầu tư sản xuất hàng xuất khẩu vẫn còn thấp, chủ yếu là các sản phẩm xuất khẩu được các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản của nước CHDCND Lào xuất khẩu đi là các nông sản thô, chưa qua chế biến…
  • Các cơ quan quản lý Nhà nước và các doanh nghiệp chưa chuẩn bị cho việc khai thác các thị trường xuất khẩu, các thị trường xuất khẩu nông sản của nước CHDCND Lào hiện nay còn tương đối hạn hẹp chủ yếu là thị trường ASEAN và thị trường Mỹ, trong khi đó, thị trường Châu Âu là thị trường có tương đối nhiều tiềm năng, nhưng đổi lại, yêu cầu về chất lượng sản phẩm của thị trường Châu Âu là rất khắt khe. Chính vì vậy, để phát triển xuất khẩu hàng nông sản vào thị trường này đòi hỏi yêu cầu rất lớn đối với cả cơ quan quản lý nhà nước cũng như các đơn vị xuất khẩu nhằm đảm bảo tiêu chuẩn xuất khẩu đặc thù cho các thị trường
  • Công tác quản lý nhà nước về hoạt động xuất khẩu còn nhiều bất cập, văn bản chính sách, thông tư hướng dẫn còn chưa thống nhất, điều này vô hình chung đã gây ra những khó khăn cho các đơn vị tham gia hoạt động xuất khẩu. Ngoài việc phải đảm bảo về chất lượng sản phẩm, các đơn vị này còn phải lo những thủ tục hành chính, những thủ tục bất cập giữa các bên gây ra khó khăn cho các đơn vị xuất khẩu
  • Các hoạt động marketing tầm vi mô và vĩ mô cho hoạt động phát triển thị trường chưa được quan tâm đúng mức, chưa có những hội thảo, hội chợ hay chuyên đề nhằm quảng bá hình ảnh sản phẩm xuất khẩu nông sản của nước CHDCND Lào ra thị trường quốc tế. Trang web hỗ trợ xuất khẩu nông sản chưa được đầu tư đúng mức, chưa tạo được sự hấp dẫn cho đối tác cũng như khách hàng.
  • Vẫn chưa vượt qua được hàng rào kỹ thuật của các quốc gia nhập khẩuvà các rào cản thương mại mới trong quá trình toàn cầu hóa ngày càng phát triển hơn.
  • Chất lượng hàng xuất khẩu không đồng đều và không ổn định giữa các mặt hàng xuất khẩu, chất lượng không đồng đều đã gây ra những khó khăn cho các đơn vị xuất khẩu cũng như cho mặt hàng xuất khẩu của nước CHDCND Lào khi thâm nhập vào các thị trường khó tính

Ngoài ra, về chính sách có những hạn chế cụ thể như sau:

Thứ nhất, nước CHDCND Lào chưa có chính sách cụ thể để đẩy mạnh xuất khẩu nông sản cho dài hạn. Hầu hết các biện pháp chính sách chủ yếu mang tính tình thế, chắp vá. Qua từng thời kỳ, qua từng năm, các cơ quan nhà nước mới dừng ở việc đánh giá kim ngạch xuất khẩu nông sản tăng bao nhiêu so với thời kỳ trước, so với năm trước, chiếm tỷ trọng bao nhiêu phần trăm (%) trong tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước mà thiếu sự đánh giá hiệu quả xuất khẩu các mặt hàng đạt được như thế nào? Có thể thấy, dường như đối với một số mặt hàng đang có tình trạng “xuất khẩu lấy được” để giải quyết vấn đề ứ thừa nông sản chứ chưa tính tới hiệu quả lâu dài. Như vậy, chính sách xuất khẩu nông sản ở nước CHDCND Lào khó trả lời được một số câu hỏi được đạt ra:

  • Những mặt hàng xuất khẩu nào là chủ lực mang tính dài hạn đòi hỏi phải tập trung nỗ lực lớn hơn;
  • Hiệu quả xuất khẩu từng loại mặt hàng như thế nào về quy mô giá trị gia tăng so với quy mô đầu tư, quy mô lợi nhuận so với quy mô đầu tư, xét về tác dụng thúc đẩy lan truyền đối với các ngành kinh tế khác, lĩnh vực khác;
  • Xuất khẩu từng loại mặt hàng đến mức độ, chất lượng và số lượng nào, tương ứng với quy mô vốn đầu tư bao nhiêu là đạt hiệu quả tối ưu

Thứ hai, việc áp dụng chính sách thuế xuất khẩu trong thời điểm trước khi hình thành AEC nhằm mục đích sinh lợi, thu ngân sách nhà nước.v.v… cho nên những chính sách đó phải đều chỉnh cho phù hợp với tình hình cụ thể tại từng thời điểm. Vô hình chung, chẳng hạn như chính sách thuế đã gây cản trở cho các doanh nghiệp xuất khẩu trong việc xây dựng kế hoạch sản xuất- kinh doanh dài hạn, gây cản trở trong việc đẩy mạnh xuất khẩu nông sản; việc thường xuyên thay đổi mức thuế suất còn gây cho chính sách thuế thiếu ổn định, chắp vá, gây khó khăn trong thực hiện chính sách, nhất là trong bối cảnh hình thành AEC như hiện nay, việc áp dụng các chính sách về thuế không còn phát huy được những thế mạnh sẵn có.

Thứ ba, chính sách quy định quyền tham gia xuất khẩu trực tiếp vô hình chung đã tạo nên vị thế độc quyền cho một số doanh nghiệp. Điều này, đã dẫn đến tình trạng ép giá khi thu mua sản phẩm xuất khẩu, gây thua thiệt cho doanh nghiệp. Qua đó, doanh nghiệp cũng có thể chậm trễ trong thu mua nông sản vào vụ thu hoạch khi cầu nông sản thế giới xuống thấp, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong tiêu thụ sản phẩm.

Thứ tư, việc Nhà nước sử dụng giấy phép xuất khẩu đã đạt được một số mục tiêu như: thống nhất quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất khẩu nông sản, kiểm soát hoạt động xuất khẩu nông sản quốc gia. Tuy nhiên, việc sử dụng giấy phép xuất khẩu cũng có những hạn chế như: Những quy định về điều kiện đáp ứng của các doanh nghiệp để được cấp giấy phép xuất khẩu nông sản quá cao, khó lòng các doanh nghiệp đáp ứng. Qua đó đã dẫn đến việc nảy sinh tiêu cực trong việc cấp giấy phép xuất khẩu, dẫn đến đưa và nhận hối lộ trong việc xin giấy phép xuất khẩu. Tất cả những chi phí trên đều được tính vào giá thành sản phẩm làm cho giá thành đẩy lên cao doanh nghiệp khó cạnh tranh.

Thứ năm, chính sách khuyến khích tiêu thụ nông sản thông qua hợp đồng giữa các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế ký kết hợp đồng tiêu thụ nông sản với người sản xuất nhằm gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản có tác dụng, nhưng chưa phát huy hiệu quả như mong muốn. Bằng chứng là khi giá nông sản thế giới tăng cao, người nông dân sẵn sàng tuồn hàng ra ngoài bán cho tư thương, mà không bán cho doanh nghiệp chế biến hàng xuất khẩu theo hợp đồng đã ký và trái lại khi giá nông sản thế giới xuống thấp, doanh nghiệp chế biến cũng bỏ mặc cho người nông dân tự tiêu thụ sản phẩm làm ra.