Những vấn đề kinh tế – kỹ thuật cần chú ý khi thực hiện cơ giới hoá nông nghiệp

Những vấn đề kinh tế – kỹ thuật cần chú ý khi thực hiện cơ giới hoá nông nghiệp
Đánh giá bài viết

a.   Những điều kiện khách quan thực hiện cơ giới hoá nông nghiệp Việt Nam– Điều kiện trước hết để tiến hành cơ giới hoá nông nghiệp là phải có nền công nghiệp phát triển có khả năng chế tạo máy kéo và máy móc nông nghiệp, sản xuất các phụ tùng thay thế và công nghiệp sủa chữa phát triển. Trong điều kiện ngày nay khi hợp tác quốc tế đã phát triển chưa nhất thiết phải có công nghiệp chế tạo máy kéo và máy móc phát triển. Song do môi trường hoạt động của máy móc nông nghiệp xấu, để thực hiện cơ giới hoá nông nghiệp có hiệu quả nhất thiết phải phát triển công nghiệp sản xuất phụ tùng thay thế và công nghiệp sửa chữa.

Từ một nền kinh tế có trình độ còn tương đối thấp so với các nước trong khu vực, chúng ta tiến hành cơ giới hoá trong đIều kiện công nghiệp nặng chưa phát triển, chúng ta chưa tự nghiên cứu chế tạo được hàng loạt máy móc cho nông nghiệp. Hiện nay ngành cơ khí mới chỉ sản xuất ra được những chiếc máy loại nhỏ, nhưng chưa chế tạo được phần động cơ, phần lớn là lắp ráp. Công nghiệp nước ta chưa đáp ứng nhu cầu sửa chữa và sản xuất phụ tùng thay thế cho máy móc nông nghiệp loại vừa và loại lớn. Vì vậy, hiệu quả cơ giới hoá nông nghiệp đem lại chưa cao. Cơ giới hoá nông nghiệp gần đây sử dụng các loại máy móc nhỏ được sản xuất trong nước và nhập ngoại.

– Điều kiện tiếp nhận cơ giới hoá nông nghiệp. Người tiếp nhận cơ giới hoá nông nghiệp là các trang trại, các hộ gia đình nông dân tự chủ. Phần lớn trong số họ hiện nay đang gặp nhiều khó khăn để tiếp nhận cơ giới hoá như: Năng lực tự tích luỹ về vốn thấp; chưa có tri thức, kỹ năng về máy móc cơ khí (như sử dụng, bảo dưỡng, vận hành…), sản xuất còn nhỏ và phân tán, nhất là ruộng đất bị phân chia manh mún. Kích thước các thửa đất không phù hợp với hoạt đọng của máy móc, nhất là loại máy quá lớn. Những vấn đề trên đều là những chướng ngại đối với việc tiếp thu và trang bị cơ giới hoá cho các hộ và trang trại.

Lao động nông nghiệp còn chiếm tỷ trọng khá cao. Lực lượng lao động này khi được giải phóng khỏi nông nghiệp nhờ cơ giới hoá có thể gây nên tình trạng thất nghiệp ở nông thôn. Như vậy, sự phân công lao động chưa phát triển, việc đưa máy móc vào sản xuất sẽ giải phóng sức lao động, nếu chưa tạo ra sự phân công lại lao động hợp lý, lao động dư thừa không được các ngành khác thu hút sẽ gây ra sự lãng phí lớn cho nông nghiệp và nền kinh tế quốc dân.

– Điều kiện hoạt động của máy móc phải thuận lợi. ở nước ta điều kiện này không giống nhau ở các ngành (trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, ngư nghiệp), giữa các vùng nông thôn, làm cho việc thực hiện cơ giới hoá nông nghiệp có sự khác nhau giữa các ngành sản xuất và giữa các vùng. Những ngành sản xuất, vùng sản xuất thuận lợi sẽ có khả năng tiếp thu cơ giới hoá nhanh và hiệu quả hơn và ngược lại.

Xuất phát từ những điều kiện khách quan trong nước như trên, phương châm và bước đi thực hiện cơ giới hoá nông nghiệp nước ta là: Phải kết hợp một cách phổ biến các công cụ thô sơ, công cụ cải tiến với công cụ nửa cơ khí và công cụ cơ khí hiện đại, lấy công cụ hiện đại làm phương hướng chính để tiến lên; kết hợp lao động thủ công với lao động nửa cơ khí và cơ khí, lấy lao động cơ khí làm phương hướng chính. Trong những trường hợp nhất định, có thể đi thẳng vào cơ khí hiện đại ở những khâu quan trọng và những nơi có điều kiện như các khâu làm đất, thuỷ lợi, khai hoang, vận chuyển, chế biến … đặc biệt ở những vùng chuyên canh lớn hoặc vùng chuyên môn hoá sản xuất xuất khẩu. Theo phương châm nói trên, các bước đi thực hiện cơ giới hoá sẽ kết hợp tuần tự với nhảy vọt. Sự tồn tại đan xen các loại trình độ kỹ thuật khác nhau trong từng khâu công việc, trong các khâu canh tác của quá trình sản xuất, trong từng ngành kinh tế kỹ thuật và trong từng vùng sinh thái là biểu hiện cụ thể của phương châm và bước đi thực hiện cơ giới hoá nông nghiệp ở nước ta.

 

b.  Những đặc điểm kinh tế – kỹ thuật và những vấn đề kinh tế đặt ra cần chú ý

Để thực hiện có hiệu quả phương châm và bước đi của cơ giới hoá nông nghiệp như trình bày ở trên cần chú ý những vấn đề kinh tế – kỹ thuật chủ yếu sau đây:

–    Ngành cơ khí phải từng bước thực hiện việc sản xuất và trang bị đủ công cụ thường và công cụ cải tiến cho nông nghiệp. Trong điều kiện lao động thủ công là chủ yếu thì số lượng và chất lượng của công cụ cầm tay, công cụ cải tiến có ý nghĩa lớn trong việc nâng cao năng suất của lao động nông nghiệp. Thực hiện nhiệm vụ này cần coi trọng vai trò của ngành thủ công nghiệp chế tạo và sửa chữa công cụ trong nông thôn.

–   Việc trang bị các máy móc, công cụ hiện đại phải đảm bảo tính đồng bộ và cân đối. Tính đồng bộ và cân đối này thể hiện ở các khía cạnh: Giữa máy động lực và máy công tác; giữa trang bị với sửa chữa và cung cấp phụ tùng thay thế; giữa trang bị máy móc và hướng dẫn kỹ thuật vận hành.v..v…

–   Nâng cao hiệu quả sử dụng máy móc, công cụ. Phương hướng cơ bản là trang bị và sử dụng máy móc công cụ vạn năng, sử dụng vào nhiều khâu canh tác; trang bị hệ thống máy công cụ đồng bộ đi kèm máy động lực v.v… Tăng cường khâu bảo quản, duy tu máy móc thiết bị.

–   Đi đôi với quá trình thực hiện cơ giới hoá, cần thực hiện việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, phân công lại lao động nông thôn theo hướng tiến bộ.

–   Tạo ra những điển hình tiên tiến về cơ giới hoá nông nghiệp ở những ngành trọng điểm, những vùng trọng điểm. Quá trình thực hiện cần được tổng kết rút bài học kinh nghiệm để nhân lên diện rộng.