Nội dung cơ bản của Công ước của ASEAN về Chống khủng bố

Nội dung cơ bản của Công ước của ASEAN về Chống khủng bố
5 (100%) 1 vote

Công ước ASEAN về Chống khủng bố gồm phần nói đầu và 23 điều khoản, trong đó 19 điều liên quan nội dung và 4 điều liên quan các thủ tục có hiệu lực, bổ sung, rút khỏi Công ước và đăng ký tại LHQ.

a. Mục đích, nguyên tắc và phạm vi hợp tác theo Công ước

Điều I của Công ước quy định mục đích của việc ký kết Công ước là tạo nên một khuôn khổ cho việc hợp tác khu vực nhằm ngăn ngừa, đấu tranh và trừng trị khủng bố dưới mọi hình thức và tăng cường sự hợp tác giữa các cơ quan thực thi pháp luật cũng như các cơ quan khác của các nước thành viên ASEAN trong đấu tranh chống khủng bố. Về các nguyên tắc hợp tác, Công ước nhấn mạnh các nước ký kết sẽ thực hiện các nghĩa vụ theo Công ước phù hợp các nguyên tắc bình đẳng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và không can thiệp vào công việc nội bộ của các nước ký kết khác (2). Đồng thời Công ước cũng dành một điều riêng khẳng định không nước ký kết nào có thể thực hiện trên lãnh thổ nước ký kết khác quyền tài phán hoặc các chức năng thuộc thẩm quyền của các cơ quan hữu quan của quốc gia đó (3).

Phạm vi hợp tác theo Công ước khá toàn diện, bao gồm việc áp dụng các biện pháp cần thiết để ngăn ngừa các hành vi khủng bố (kể cả cảnh báo sớm cho các nước khác qua trao đổi thông tin); ngăn ngừa không để những kẻ tài trợ cho khủng bố, lập kế hoạch, hỗ trợ và và thực hiện các hành vi khủng bố sử dụng lãnh thổ nước mình để chống lại các nước khác hoặc công dân các nước khác; ngăn ngừa và trừng trị việc tài trợ cho khủng bố; ngăn chặn việc di chuyển của bọn khủng bố qua kiểm soát biên giới có hiệu quả và kiểm soát việc cấp giấy tờ căn cước, đi lại; thúc đẩy xây dựng năng lực thông qua đào tạo và hợp tác kỹ thuật; nâng cao nhận thức và sự tham gia của công chúng vào các nỗ lực chống khủng bố; tăng cường hợp tác xuyên biên giới; tăng cường trao đổi và chia sẻ các thông tin tình báo; tăng cường hợp tác hiện hành theo hướng xây dựng cơ sở dữ liệu khu vực trong khuôn khổ các cơ quan của ASEAN; tăng cường khả năng và tính sẵn sàng ứng phó khủng bố hóa học, sinh học, hạt nhân, khủng bố mạng và các hình thức khủng bố mới; nghiên cứu và phát triển các biện pháp chống khủng bố; khuyến khích sử dụng các thiết bị hội nghị trực tuyến cho các phiên xét xử trong những trường hợp thích hợp và bảo đảm rằng những kẻ tham gia tài trợ, lập kế hoạch, chuẩn bị hoặc thực hiện các hành vi khủng bố hoặc hỗ trợ khủng bố phải bị xét xử.

b. Các tội khủng bố thuộc phạm vi điều chỉnh của Công ước

Điều II nêu rõ tất cả các tội phạm khủng bố đã được xác định trong 14 Công ước và Nghị định thư đa phương liên quan về chống khủng bố sẽ là tội bị trừng trị theo Công ước ASEAN về Chống khủng bố. Các Công ước, Nghị định thư đa phương đó gồm Công ước La Haye 1970 về trừng trị việc chiếm giữ tàu bay bất hợp pháp, Công ước Montreal 1971 về trừng trị các hành vi phi pháp chống lại an toàn của hàng không dân dụng, Công ước Nữu ước 1971 về ngăn ngừa và trừng trị các tội ác chống lại những người được hưởng sự bảo hộ quốc tế, Công ước New York 1979 về bắt cóc con tin, Công ước Rome 1988 về việc trừng trị các hành vi phi pháp chống lại an toàn hàng hải, Công ước New York 1997 về trừng trị khủng bố bằng bom, Công ước New York 2005 về trừng trị các hành vi khủng bố bằng hạt nhân v.v…

Cho đến nay, do các lý do khác nhau, chưa có nước thành viên ASEAN nào tham gia đầy đủ các văn kiện pháp lý đa phương nói trên về chống khủng bố (4). Phù hợp với Công ước Viên 1969 về Luật ký kết các điều ước quốc tế giữa các quốc gia, các nước ASEAN chỉ có trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ theo các văn kiện pháp lý mà họ tham gia và họ không thể bị ràng buộc bởi các cam kết trong các Công ước, Nghị định thư mà họ chưa phải là thành viên. Tính đến tình hình thực tế của khu vực và căn cứ vào các nguyên tắc cơ bản của pháp luật quốc tế, Công ước ASEAN về Chống khủng bố có thêm một quy định là nếu các nước ASEAN chưa phải là thành viên của một Công ước, Nghị định thư đa phương nào đó về chống khủng bố thì khi nộp văn kiện phê chuẩn hoặc phê duyệt Công ước ASEAN về Chống khủng bố họ được quyền tuyên bố không áp dụng Công ước, Nghị định thư đó và tuyên bố như vậy sẽ hết hiệu lực khi nước ASEAN đó gia nhập các Công ước, Nghị định thư đa phương liên quan (5).

c. Quyền tài phán quốc gia và nghĩa vụ dẫn độ

Về quyền tài phán quốc gia, Công ước của ASEAN về Chống khủng bố quy định rõ các nước thành viên ASEAN sẽ có các biện pháp cần thiết để thực hiện quyền tài phán của mình trong 3 trường hợp sau đây: khi tội phạm khủng bố xảy ra trên lãnh thổ nước đó; hoặc khi tội phạm khủng bố xảy ra trên máy bay mang cờ nước đó, trên tàu thủy đăng ký theo luật nước đó (hai trường hợp này vận dụng nguyên tắc lãnh thổ); hoặc khi tội phạm do công dân của nước đó thực hiện (trường hợp này vận dụng nguyên tắc quốc tịch).

Ngoài các trường hợp trên ra, các nước thành viên ASEAN cũng có thể thực hiện quyền tài phán của mình trong 4 trường hợp khác, cụ thể là:

  • Khi tội phạm khủng bố nhằm chống lại công dân nước đó (không phụ thuộc vào việc tội phạm xảy ở trên lãnh thổ nước mình hay lãnh thổ nước thành viên ASEAN khác); hoặc
  • Khi tội phạm khủng bố nhằm chống lại các cơ sở của Nhà nước, Chính phủ nước đó ở nước ngoài, kể cả các Đại sứ quán, cơ quan lãnh sự hoặc các cơ quan khác của nước đó; hoặc:
  • Khi tội phạm khủng bố mưu toan buộc nước đó phải thực hiện hoặc không thực hiện những hành động nhất định; hoặc tội phạm khủng bố do người không có quốc tịch nhưng thường trú ở nước đó thực hiện.

Về bảo đảm chính sách nhất quán trong chống khủng bố, các quy định liên quan của Công ước khẳng định các tội phạm khủng bố được tiến hành nhằm buộc Chính phủ hoặc tổ chức quốc tế phải thực hiện hoặc không thực hiện những hành vi nhất định thì không thể biện minh cho các tội phạm đó vì lý do chính trị, triết học, tư tưởng, chủng tộc, tôn giao hoặc lý do khác. Quy định này phản ánh quan điểm và lập trường nhất quán của các nước thành viên phong trào không liên kết nói chung và các nước thành viên ASEAN nói riêng trong vấn đề chống khủng bố. Tại các diễn đàn quốc tế, đại diện các nước thành viên ASEAN và các nước không liên kết khác kiên quyết chống lại chính sách hai mặt của các thế lực phản động trong vấn đề chống khủng bố, mưu toan gán nhãn hiệu khủng bố cho các hoạt động đấu tranh chính nghĩa của các dân tộc nhằm giành và bảo vệ độc lập của mình, nhưng lại che chở, dung túng cho hoạt động khủng bố của bọn khủng bố.

Về vấn đề dẫn độ khủng bố, Công ước yêu cầu nếu nước ký kết không truy cứu trách nhiệm hình sự của kẻ khủng bố đang có mặt trên lãnh thổ nước mình thì nước ký kết đó có nghĩa vụ dẫn độ kẻ khủng bố cho các nước ký kết khác. Nếu giữa các nước ASEAN liên quan đã có Hiệp định về dẫn độ thì các tội phạm theo Công ước ASEAN về Chống khủng bố mặc nhiên được hiểu là các tội phạm dẫn độ theo Hiệp định về dẫn độ. Nếu giữa các nước ASEAN liên quan chưa có Hiệp định dẫn độ thì khi ký kết các Hiệp định dẫn độ các nước có nghĩa vụ đưa các tội danh khủng bố vào phạm vi điều chỉnh của Hiệp định dẫn độ. Công ước cũng nhấn mạnh yêu cầu dẫn độ hoặc yêu cầu về tương trợ tư pháp sẽ không thể bị từ chối vì lý do chính trị.

d. Các thủ tục liên quan thực hiện Công ước

Công ước quy định các nước sẽ chỉ định một cơ quan trung ương hoặc cơ chế thích hợp để phối hợp với nhau trong quá trình thực hiện các quy định của Công ước. Các nước có nghĩa vụ bảo đảm bí mật các tài liệu và thông tin nhận được trong quá trình hợp tác. Các tài liệu và thông tin như vậy chỉ có thể chuyển giao cho nước thứ ba khi có sự đồng ý trước bằng văn bản của nước cung cấp tài liệu hoặc thông tin.

Về thủ tục giải quyết các tranh chấp liên quan đến việc giải thích và thực hiện Công ước, Điều XIX khẳng định các tranh chấp như vậy sẽ được giải quyết thân thiện thông qua trao đổi ý kiến và thương lượng giữa các bên hoặc bằng các biện pháp giải quyết hòa bình khác theo sự thỏa thuận giữa các bên. Lời văn của Công ước không nói cụ thể, song tinh thần và ý tưởng là trong trường hợp các thành viên ASEAN có tranh chấp và việc trao đổi ý kiến, thương lượng không giải quyết được tranh chấp thì các bên liên quan có thể thỏa thuận nhờ cậy vai trò môi giới, trung gian và hòa giải của các bên thứ ba hoặc cao hơn là thỏa thuận giải quyết các tranh chấp qua thủ tục trọng tài hoặc các tòa án quốc tế. Biện pháp giải quyết sẽ rất linh hoạt, song điều then chốt là biện pháp đó phải được các bên tranh chấp cùng nhau thỏa thuận, không bên nào bị ép buộc phải chấp nhận biện pháp giải quyết mà họ không muốn.


Các từ khóa trọng tâm hoặc các thuật ngữ liên quan đến bài viết trên:
  • công ước asean
  • công ước asean về chống khủng bố
  • công ước của ASEAN
  • cong uoc quoc te va nghi dinh thu chong khung bo
  • ,