Phạm vi tác động của chương trình ưu đãi tín dụng sinh viên là gì?

1       Phạm vi tác động của chương trình

Qũy tín dụng cho Sinh Viên mang một giá trị xã hội rất lớn: giúp Sinh Viên tiếp cận được với hệ thống giáo dục, kiến thức một cách toàn vẹn. Hơn thế nữa, đó còn là nguồn năng lượng cho các tài năng có cơ hội phát triển. Tạo cơ hội bình đẳng cho tất cả mọi người có khả năng đều có thể hưởng thụ hàng hóa giáo dục. Chính vì vậy, đối tượng thụ hưởng lợi ích trưc tiếp của chương trình ở đây là chính những SV đang theo học tại các trường ĐH-CĐ trong cả nước

Từ năm 2002, chương trình đã được đưa vào hoạt động . Tuy số lượng sinh viên vay chưa nhiều nhưng cũng đã giải quyết được phần nào gánh nặng về việc trang trải cho việc học tập của một số sinh viên trong nước.

Từ năm 2007 chương trình ưu đãi tín dụng ngày càng phổ biến đối với sinh viên khi chính phủ đã ban hành nghị quyết mới ưu đãi tín dụng học sinh – sinh viên.

Trong năm học (2007-2008), cả nước đã có 748.224 sinh viên được vay vốn học tập, chiếm hơn 25% so với tổng số 3,1 triệu học sinh, sinh viên các trường dạy nghề, cao đẳng, đại học trong cả nước. Như vậy, cứ 4 sinh viên có 1 em được vay vốn học tập. Số tiền nhận được mỗi năm là 8 triệu đồng đã phần nào giúp sinh viên khắc phục hoàn cảnh khó khăn trong tình hình suy giảm kinh tế và giá cả tăng cao vào năm 2008.

Trong báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ghi rõ “Nhờ có chương trình tín dụng đào tạo này, cho nên năm học 2007 – 2008 không còn tình trạng HSSV trúng tuyển mà không nhập học được do khó khăn về kinh tế. Chính sách tín dụng ưu đãi này đã giúp cho các địa phương triển khai tốt chương trình đào tạo nguồn nhân lực sau khi trưởng thành sẽ trở về phục vụ phát triển kinh tế xã hội, tạo thêm sự phấn khởi cho cộng đồng dân cư, tăng thêm niềm tin của người dân đối với Đảng và Nhà nước”.

Thôn Trà My, xã Thái Nguyên, huyện Thái Thụy (Thái Bình) vốn là một xã thuần nông, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ phát triển chậm, giao thông đi lại không thuận tiện… vì vậy, đời sống của người dân vô cùng khó khăn. Nhiều gia đình, nhiều thế hệ HSSV trong những năm tháng khó khăn không dám nghĩ đến việc cho con đi học đại học, cao đẳng. Nhiều người trong số ấy đã phải bỏ học giữa chừng. Phần lớn các gia đình chỉ cố gắng cho con em học hết chương trình phổ thông là đã quá sức. Trong bối cảnh khó khăn ấy, Quyết định 157/2007/QĐ-TTg ra đời và được triển khai về địa phương đã thực sự mở ra một cơ hội mới, một cứu cánh về tài chính cho nhiều gia đình và con em trong thôn, tạo thêm sinh khí, thúc đẩy truyền thống hiếu học vốn có ở một vùng quê nghèo. Chỉ trong vòng 2 năm, thôn đã có 20 HSSV được đi học, trong đó có 8 đại học, 11 cao đẳng và 1 trung cấp.

Nghệ An – mảnh đất vốn có truyền thống hiếu học từ rất lâu đời nên lượng HSSV theo học tại các trường dạy nghề, trung học chuyên nghiệp, cao đẳng và đại học là rất lớn. Nhờ có chương trình tín dụng đối với HSSV được triển khai kịp thời, sâu rộng nên hàng chục ngàn HSSV có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn tỉnh Nghệ An yên tâm học tập. Không còn tình trạng trúng tuyển mà không thể nhập học hoặc phải bỏ học vì không đủ tiền trang trải chi phí học tập, tạo cơ hội cho những thanh niên ở vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, con em đồng bào dân tộc có điều kiện theo học tại các trường dạy nghề của huyện, các khóa đào tạo do các trường liên kết các trung tâm giáo dục thường xuyên của huyện mở tại địa phương.

Còn ở dải đất miền Trung nắng gió, tỉnh Phú Yên có tới 80% dân số sống bằng nghề nông nghiệp, lại thường xuyên xảy ra thiên tai, lũ lụt, hạn hán… gây mất mùa, ảnh hưởng đến đời sống của nhân dân. Những năm trước, Phú Yên đã có rất nhiều HSSV đang học dở dang nhưng do hoàn cảnh khó khăn đã phải bỏ học giữa chừng để giúp gia đình. Nhưng từ khi có nguồn vốn tín dụng ưu đãi, đã giúp con em của nông dân có cơ hội để học tập bình thường. Thông qua các Tổ tiết kiệm và vay vốn, chỉ sau 2 năm, đã có 29.786 hộ được vay vốn, giúp các hộ nghèo và các đối tượng chính sách cải thiện đời sống, đặc biệt là hạn chế tệ cho vay nặng lãi trong nông thôn, vấn đề xã hội vốn rất nhức nhối ở trong tỉnh trước đây.

Trước đây, nhiều HSSV vừa phải theo học, vừa phải lo kiếm sống nên ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập; có sinh viên do hoàn cảnh khó khăn đã phải nghỉ học; một số HSSV mải mê kiếm sống đã vi phạm pháp luật, hoặc bị lôi kéo bởi các tệ nạn xã hội dẫn đến bị buộc phải thôi học. Nhưng kể từ khi được hỗ trợ vốn vay, HSSV đã có tiền mua sắm sách vở, phương tiện học tập, tiền học phí, sinh hoạt… không còn phải lo làm thêm kiếm tiền nên các em đã an tâm tập trung vào việc học tập, chất lượng đào tạo được nâng lên.

Vào năm 2009, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Vũ Luận khẳng định: Nhờ được vay vốn, các trường đều khẳng định không còn tình trạng HSSV bỏ học vì kinh tế.

Chương trình ưu đãi tín dụng có là một chương trình có tính nhân văn cao được xã hội nhiệt liệt hoan nghênh, và được đông đảo sinh viên và cũng như các bậc phụ huynh có con em theo học cao đẳng, đại học tham gia. Ngoài đối tượng được thụ hưởng chínhlà những sinh viên nghèo, có hoàn cảnh khó khăn. Chương trình còn có thêm những người được nhận lợi ích gián tiếp. Đó là, phụ huynh của sinh viên, những sinh viên thuộc diện khó khăn.

Như trên đã nói đối tượng cho vay trực tiếp của chương trình là những sinh viên nghèo có hoàn cảnh khó khăn. Đối với một gia đình thuộc diện nghèo để trang trải cho cuộc sống đã rất khó khăn, lại phải nuôi một người học ĐH thì càng khó khăn hơn. Vì vậy khi chính phủ thực hiện chương trình này không những hỗ trợ trực tiếp cho SV mà còn giảm bớt gánh nặng khi phải nuôi con học đại học, cao đẳng của gia đình, giúp họ có điều kiện tiền đề để phát triển kinh tế gia đình.

2 Chuyển dời lợi ích và tác động biến dạng của chương trình ưu đãi tín dụng sinh viên

* Chuyển dời lợi ích của chương trình

Khi chương trình được triển khai không những đem lại lợi ích cho những sinh viên thuộc diện khó khăn mà cả những người khác cũng được lợi như: trường học nơi sinh viên đó theo học, những người làm dịch vụ phục vụ sinh viên, những người sản  xuất kinh doanh hàng hóa, sách vở phục vụ sinh viên.

– Đối với trường học: Khi SV tiếp nhận được nguồn vốn vay này, họ có điều kiện để đóng học phí. Như vậy nhà trường thu được học phí dung thời hạn để lấy kinh phí hoạt động. Hơn nữa SV có thể yên tâm học hành và chất lượng đào tạo của trường được tăng lên.

– Đối với những người làm dịch vụ phục vụ sinh viên như cho thuê phòng trọ, quán cơm, những người sản xuất, kinh doanh hàng hóa cho sinh viên. Sinh viên đi học phải chi trả các khoản sinh hoạt phí, chi mua sách vở. vậy họ có thể thu được lợi nhuận và tăng thu nhập cho gia đình.

Như vậy, chương trình đã chuyển dời lợi ích từ đối tượng chính là sinh viên sang những người khác trong xã hội. Đó cũng là ngoại tác lan tỏa của chương trình ưu đãi tín dụng.

* Động biến dạng của chương trình

Ngoài những tác động tích cực mà chương trình mang lại còn có những tác động không mong muốn làm giảm hiệu quả của chương trình. Đó là những người không thuộc đôi tượng của chương trình nhưng vẫn được hưởng lợi ích của chương trình.

Ngân hàng Chính sách Xã hội  đã tiến hành rà soát, tổng kết việc cho vay vốn học tập tại hơn 9.000 xã trong tổng số hơn 10.000 xã trên cả nước. Nhờ vậy, đã phát hiện kịp thời việc cho vay sai mục đích (247 hộ tính từ tháng 10/2007 – 12/2008), sai đối tượng (4.142 hộ). Từ đó, ngừng giải ngân cho vay và thu hồi nợ trước hạn 3.002 hộ sai đối tượng, thu hồi nợ trước hạn của 247 hộ với số tiền sử dụng sai mục đích.

Các hộ này được vay vốn do Ủy ban nhân dân xã, phường xác nhận sai đối tượng thụ hưởng. Bên cạnh đó, 0,02% hộ vay sử dụng vốn vay chưa đúng mục đích (vay nhưng chi cho sinh hoạt không đóng học phí ) do thiếu sự phối kết hợp giữa ngân  hàng và nhà trường.

Số dư nợ cho vay sai đối tượng cũng đã giảm xuống rõ rệt. Nếu như thời điểm 31/12/2008, số dư nợ cho vay sai quy định là 10 tỷ đồng, thì đến 30/4/2009, số dư nợ cho vay sai quy định chỉ còn 5,4 tỷ đồng. Con số này sẽ tiếp tục được thu hồi trong thời gian sớm nhất để đảm bảo nguồn vốn ưu đãi đến đúng đối tượng thụ hưởng.