“Phân hoá giàu nghèo” khái niệm và chỉ tiêu đánh giá

Trong quá trình chuyển đổi từ một nền kinh tế kém phát triển sang nền kinh tế thị trường, xu hướng biến động của cơ cấu xã hội ở nước ta hiện nay, ngày càng trở nên rõ nét.Từ thực trạng đó, đã có một số luận điểm có quan hệ đến quan niệm sự phân hoá giàu nghèo.

+ PHGN gắn liền với bất bình đẳng xã hội và phân công lao động
+ PHGN giàu nghèo là sự phân cực về kinh tế.
+ PHGN là kết quả tất yếu của quá trình tăng trưởng và phát triển kinh tế và đến lượt mình sự phân hoá đó lại trở thành nguyên nhân kìm hãm sự tăng trưởng và phát triển kinh tế.
+ PHGN là một hiện tượng xã hội phản ánh quá trình phân chia xã hội thành các nhóm xã hội có điều kiện kinh tế khác biệt nhau. PHGN là phân tầng xã hội về mặt kinh tế, thể hiện trong xã hội có nhóm giàu tầng đỉnh, nhóm nghèo tầng đáy. Giữa nhóm giàu và nhóm nghèo là khoảng cách về thu nhập và mức sống.

Vậy PHGN là một hiện tượng xã hội phản ánh quá trình phân chia xã hội thành các nhóm xã hội có điều kiện kinh tế và chất lượng sống khác biệt nhau; là sự phân tầng xã hội chủ yếu về mặt kinh tế, thể hiện sự chênh lệch giữa các nhóm này về tài sản, thu nhập, mức sống.

Vậy tiêu chí để đánh giá sự phân hoá giàu nghèo là dựa trên cơ sở nào?

Trên thế giới người ta thường dùng 2 tiêu chí hay hai phương pháp để đánh giá sự phân hoá giàu nghèo:

. Theo công thức 1/n: trong đó n là % dân cư để so sánh. Ví dụ: nếu theo cột dọc giữa người giàu và người nghèo ta lấy 5 % người thu nhập thấp nhất ở cột thấp nhất so với 5% người thu nhập cao nhất thì tỷ lệ là 1/5, tức chênh lệch nhau 20 lần.Đây là độ an toàn của sự phân hoá giàu nghèo.

. Hệ số tập trung Gini là hệ số thay đổi từ 0 đến 1 cho biết mức độ công bằng phân chia trong thu nhập thấp. Nếu hệ số này càng thấp thì mức công bằng càng cao. Hệ số Gini cũng đã được sử dụng để đánh giá mức độ phân tầng, phân hoá, phân cực giữa các vùng, miền hay nhóm xã hội.

Theo hệ số Gini này (hay theo nhà kinh tế học người Mỹ Kuznet) trong thời kỳ nền kinh tế mới đi vào tăng trưởng: Sự bất bình đẳng sẽ tăng lên là tất yếu. Khi nền kinh tế tăng trưởng đến mức độ nhất định sẽ giải quyết được vấn đề xã hội đó, công bằng sẽ được thực hiện.

Từ việc phân tích những khái niệm “nghèo”,”sự phân hoá giàu nghèo” ta cũng thấy được tính hai mặt của sự phân hóa giàu nghèo đối với nền kinh tế. Từ đó cũng có thể thấy sự tác động nhất định của nó đối với kinh tế- xã hội Việt Nam.