Phân loại các bên liên quan đến du lịch MICE

Khi nghiên cứu về sự kiện, hoạt động triển lãm cụ thể, Reid và Arcodia (2002) đã phân chia các bên liên quan theo hướng tổng quát gồm: (i) Các bên liên quan chính là những nhóm có quan hệ chính thức hoặc quan hệ hợp tác với tổ chức, không có sự hỗ trợ của họ, sự kiện có thể không tồn tại, ví dụ các nhân viên, người tình nguyện, nhà bảo trợ, nhà cung cấp, khán giả, và người tham gia; và (ii) Các bên liên quan thứ cấp là những nhóm, cá nhân tuy không trực tiếp liên quan đến sự kiện, nhưng có thể cản trở mạnh mẽ sự thành công của sự kiện. Ví dụ như cộng đồng địa phương, chính quyền, các dịch vụ thiết yếu, phương tiện truyền thông, tổ chức du lịch và các doanh nghiệp. Họ là những nhóm, cá nhân không có quan hệ hợp đồng. Nhà tổ chức dựa vào bên liên quan chính để tồn tại, nhóm hỗ trợ là không chủ yếu nhưng có ảnh hưởng hoặc bị ảnh hưởng bởi tổ chức.

Hardy và Beeton (2001) phân loại 4 nhóm tổng quát gồm cư dân địa phương, nhà điều hành, du khách và nhà quản lý.

Khi nghiên cứu các sự kiện cụ thể ở Canada và Thụy Điển, Getz và ctg (2007)  đã phân loại cụ thể hơn các bên liên quan gồm những thành phần: (i) Cung cấp trang thiết bị: hỗ trợ và cung cấp các tài nguyên cho sự kiện; (ii) Người điều chỉnh: thường là chính quyền địa phương một vùng, Chính phủ; (iii) Nhà đồng sản xuất: cá nhân và tổ chức tham gia sự kiện; (iv) Các đồng minh và hợp tác: các tổ chức chuyên nghiệp, cơ quan du lịch; (v) Những người bị ảnh hưởng: khán giả và cộng đồng.

Cũng trong nghiên cứu trường hợp sự kiện cụ thể ở Notte Bianca, Ý, Cherubuni và Iasevoli (2006) cũng đã phân chia các bên liên quan chủ yếu: thành phố, vùng, công ty…; nhà tổ chức; nhà tài trợ; người tham gia; nhà cung cấp và cộng đồng.

Thực tế, công nghiệp du lịch MICE thường đặc trưng bởi mức độ phức tạp và phân mảng cao, nơi có nhiều người mua, nhà cung cấp và các doanh nghiệp (Ladkin, 2002; Swarbrooke và Horner, 2001). McCabe, Pool, Weeks và Leiper (2000) đề cập đến tiến trình lập kế hoạch và phát triển một sự kiện như thiết kế một bánh xe (Hình 2.3). Sự kiện MICE là trung tâm của bánh xe, các nan hoa đại diện cho các bên tham gia vào sự kiện MICE. Nó hoạt động như trung gian giữa trung tâm và bánh xe. Chung quanh viền bánh xe là những đoàn đại diện hay khách hàng cuối cùng. Tất cả các thành phần của bánh xe là phụ thuộc lẫn nhau và phải hỗ trợ nhau để có một sự kiện MICE thành công (Page, 2003).

Trong một nghiên cứu của Ritchie và Crouch (2003), các bên liên quan của một điểm đến gồm nhà cung cấp và hỗ trợ, trung gian tiếp thị, các thành viên của cộng đồng và du khách trong và ngoài nước. Chức năng của nhà cung cấp là cung cấp tất cả những yếu tố cần có dựa trên nhu cầu của du khách như không gian, các hoạt động, sản phẩm, dịch vụ tại điểm đến để đáp ứng kinh nghiệm và sự hài lòng của du khách. Trong suốt quá trình này, nhà cung cấp phải nhận thức được vấn đề giá cả, chất lượng, những lựa chọn của du khách. Ritchie và Crouch (2003) cũng nhấn mạnh đến mối quan hệ giữa nhà cung cấp và du khách mà trong đó các trung gian tiếp thị là cầu nối quan trọng.

Trong một nghiên cứu của Tingting và ctg (2007) về phát triển công nghiệp du lịch MICE tại Quảng Châu – Trung Quốc, dựa trên đúc kết các nghiên cứu ở Mỹ,  Châu Âu, và Châu Á về chuỗi giá trị của công nghiệp du lịch MICE, đã đề xuất mô hình SSPAB của các bên liên quan gồm:

  • Nhà tài trợ (Sponsor) thường là các cơ quan thuộc Chính phủ, các hiệp hội, phòng Công nghiệp – Thương mại… Trong một số trường hợp được xem là nhà tổ chức.
  • Hệ thống hỗ trợ (Supportive system): công nghiệp MICE cung cấp phần mềm, phần cứng ở tất cả các khía cạnh từ phương tiện vận chuyển, chỗ nghỉ, thông tin và các dịch vụ khác.
  • Địa điểm (Place): hệ thống khách sạn nhà hàng, điểm du lịch, khu nghỉ dưỡng…
  • Nhà tổ chức chuyên nghiệp thường là trung tâm hội nghị triển lãm, Công ty quản trị điểm đến (DMO); Tổ chức hội nghị chuyên nghiệp (PCO).
  • Người mua (Buyer): người mua cá nhân hay tổ chức.

Các bên liên quan trong chuỗi giá trị của Tingting & ctg (2007) có liên kết chặt chẽ và có sắp xếp theo thứ tự quan trọng của từng nhân tố. Mục đích của chuỗi giá trị này giúp các nhà kinh doanh du lịch MICE nhận diện được từng vị trí và các mối liên hệ xuôi chiều, ngược chiều để quyết định tham gia vào hoạt động kinh doanh du lịch MICE theo vị trí mà doanh nhân đó chọn. Điều quan trọng là chuỗi giá trị này giúp cho các nhà nghiên cứu nhận diện ra được các bên liên quan quan trọng trong hoạt động du lịch MICE.

Các chuyên gia tư vấn về điểm đến du lịch của tổ chức WTO đã xây dựng khung khái niệm các bên liên quan của một điểm đến du lịch (Hình 2.4) nhằm hỗ trợ thực hiện Chương trình “Quản lý Điểm đến” của WTO đối với các điểm đến du lịch toàn cầu. Chương trình cam kết sẽ đáp ứng tích cực nhu cầu ngày càng tăng đối với các chiến lược có hệ thống, đa ngành và liên ngành du lịch ở cấp địa phương, khu vực và quốc gia và đặc biệt để cung cấp hướng dẫn chiến lược quản trị cho điểm đến du lịch.

Khung khái niệm này có điểm chung với chuỗi giá trị là giúp nhà nghiên cứu, nhà kinh doanh xác định được các bên liên quan quan trọng trong hoạt động du lịch MICE. Sự khác biệt ở chỗ khung khái niệm xem các bên liên quan quan trọng đều có tác động tương hỗ lẫn nhau để tác động đến điểm, còn chuỗi giá trị lại hướng đến mục tiêu cung cấp giá trị sản phẩm dịch vụ cho du khách, đồng thời chỉ ra vị trí để các tổ chức kinh doanh có thể tham gia vào chuỗi nhằm cung cấp nguồn lực và tìm kiếm lợi nhuận dựa trên nguồn lực và khả năng của họ.

Nghiên cứu của Waligo, Clarke và Hawkins (2013) về sự tham gia của các bên liên quan ảnh hưởng đến sự phát triển du lịch, đã đề xuất ra khung quản trị các bên liên quan (Multi-Stakeholder Involvement Management- MSIM). Nghiên cứu đã tiến hành phỏng vấn tám nhóm liên quan về sự phát triển du lịch, bao gồm: (1) 11 nhà kinh doanh, (2) 7 Cư dân, (3) 1 đại diện của Chính quyền, (4) 4 đại diện cho nhóm lợi ích đặc biệt, (5) 4 lao động trong ngành du lịch, (6) Ban giám đốc các đơn vị kinh doanh, 3 người đại diện cơ quan giáo dục, và (8) 5 du khách. Cách tiếp cận của nghiên cứu này từ cả hướng cung và cầu, với mục tiêu tìm hiểu tại sao và bằng cách nào các bên liên quan tham gia vào sự phát triển du lịch nói chung theo hướng bền vững, không tập trung phỏng vấn theo hướng tìm ra nguồn lực khi tham gia. Hạn chế của nghiên cứu này là số lượng người của các bên liên quan rất ít và phân bổ không đều nên chưa thể mang tính đại diện cho các bên liên quan có nguồn lực để cung cấp, hỗ trợ cho sự phát triển du lịch.

Các bên liên quan của nghiên cứu này sẽ được tổng hợp từ những bên liên quan thường được sử dụng trong các nghiên cứu ở nước ngoài và được các chuyên gia bỏ phiếu chọn theo điều kiện nghiên cứu của Đà Lạt – Việt Nam.