Phân loại chứng khoán theo thu nhập

Phân loại chứng khoán theo thu nhập
5 (100%) 1 vote

 

Tuỳ theo từng loại thu nhập, chứng khoán được chia thành các loại sau :

  •  Chứng khoán có thu nhập cố định.
  •  Chứng khoán có thu nhập biến đổi.
  •  Chứng khoán hỗn hợp.

a) Chứng khoán có thu nhập cố định

Chứng khoán có thu nhập cố định là loại chứng khoán có quyền yêu cầu  thu nhập cố định không phụ thuộc vào kết quả hoạt động của nhà phát hành.  Nó có thể là chứng khoán vô danh hoặc là chứng khoán đích danh, có thể là  tín phiếu, trái phiếu hoặc cổ phiếu ưu đãi. Thông thường, việc phát hành các  loại chứng khoán có thu cố định phải kèm theo những qui định pháp lý cụ  thể nhằm bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư. Khi phân tích chứng khoán có  thu nhập cố định để quyết định đầu tư, thông thường, người ta xét trên hai  khía cạnh đó là “khả năng sinh lợi” và “thời hạn thanh toán”.

Nhờ việc phát hành chứng khoán có thu nhập cố định mà Chính phủ,  các tổ chức công cộng (có tưcách pháp nhân), các công ty cổ phần tạo ra  được nguồn vốn ổn định. Với loại chứng khoán này, do rủi ro thấp hơn so  với chứng khoán có thu nhập biến đổi nên sự thay đổi về giá là thấp hơn, tỷ  lệ lợi tức quyết định chủ yếu tới khả năng sinh lời của chứng khoán. Bị ảnh  hưởng của rủi ro lãi suất, cả người mua và người bán đều quan tâm tới tỷ lệ  lợi tức vào từng thời điểm.

Đối với chứng khoán có thu nhập cố định, lợi tức thường được trả theo  quý, theo kỳ hạn nửa năm, hoặc là một năm. Mỗi loại chứng khoán có qui  định thời hạn trả lợi tức khác nhau. Nếu trong khoảng thời gian trả lợi tức có  sự thay đổi quyền sở hữu đối với các chứng khoán này thì phần lợi tức sẽ  được thanh toán cho người thụ hưởng tuỳ thuộc thời điểm mua bán và thời  điểm trả lợi tức theo quy định của pháp luật.

Kỳ hạn của các chứng khoán có thu nhập cố định rất khác nhau. Nói  chung, tín phiếu có kỳ hạn ngắn (nhỏ hơn hoặc bằng một năm), trái phiếu là  trung hạn và dài hạn (2 ư 30 năm), cổ phiếu ưu đãi là vô thời hạn. Kỳ hạn  này có thể bị thay đổi do hoạt động chuộc lại chứng khoán của nhà phát  hành.

Theo đối tượng phát hành, chứng khoán có thu nhập cố định bao gồm  những loại chủ yếu sau :

  •  Trái phiếu Nhà nước
  •  Trái phiếu địa phương
  •  Trái phiếu công nghiệp (Trái phiếu công ty)
  •  Trái phiếu Ngân hàng và Tín phiếu quĩ tiết kiệm.
  •  Tín phiếu kho bạc.

Trái phiếu Chính phủ: Trái phiếu chính phủ do chính phủ hoặc những  ngành đặc biệt nhưngành giao thông, bưu điện, xi măng, điện được Chính  phủ uỷ quyền phát hành. Những trái phiếu này được phát hành nhằm bù đắp  sự thiếu hụt Ngân sách Nhà nước hoặc để xây dựng các công trình công  cộng hoặc để giải quyết những khó khăn về tài chính. Trái phiếu chính phủ  là “giấy nhận nợ” của chính phủ. Mệnh giá của trái phiếu có thể được ghi  bằng đồng ngoại tệ hoặc đồng bản tệ. Nếu trái phiếu Chính phủ được phát  hành trong nước thì đó là một bộ phận hình thành những khoản nợ trong  nước. Nếu trái phiếu Chính phủ được phát hành tại nước ngoài thì hình thành  một khoản nợ nước ngoài. Trái phiếu Chính phủ được bảo đảm chắc chắn  bởi uy tín của chính phủ và tài sản của quốc gia, trái phiếu chính phủ có khả  năng cầm cố và chuyển nhượng. Các tổ chức nhân đạo, các tổ chức tôn giáo,  các công ty phục vụ cho mục đích công cộng thường được ưu tiên mua trước  và được miễn giảm lệ phí giao dịch. Hệ thống ngân hàng thương mại là  người trợ giúp đắc lực của Nhà nước trong quá trình phát hành và thanh toán  trái phiếu Chính phủ.

Trái phiếu địa phương: là khoản vay của chính quyền địa phương  (thành phố, tỉnh hoặc vùng dân cư) đối với các tổ chức và cá nhân. Việc phát  hành trái phiếu địa phương đòi hỏi phải có giấy phép của cơ quan quản lý  Nhà nước về chứng khoán. Số tiền thu được do phát hành trái phiếu địa  phương được sử dụng vào các mục đích nhưxây dựng trường học, bệnh viện,  đường xá giao thông của địa phương.

Trái phiếu công nghiệp (Trái phiếu công ty): Trái phiếu công nghiệp  do các công ty cổ phần và các xí nghiệp lớn phát hành đưa vào thị trường  vốn dưới dạng những phiếu nợ và được đảm bảo bằng thu nhập hoặc tài sản  của công ty. Về nguyên tắc trái phiếu công nghiệp được phát hành với lãi  suất cao hơn so với những chứng khoán có thu nhập cố định trên trong cùng  một thời điểm. Các công ty muốn phát hành trái phiếu phải được Nhà nước  cấp giấy phép (thông qua uỷ ban chứng khoán quốc gia)  Trái phiếu ngân hàng và tín phiếu quĩ tiết kiệm. Việc phát hành trái  phiếu ngân hàng và tín phiếu quĩ tiết kiệm nhằm tạo ra nguồn vốn tín dụng  cho chính các tổ chức này hoặc cho các tổ chức tín dụng có liên quan.

Trái  phiếu ngân hàng và tín phiếu quĩ tiết kiện được chia ra theo các thời hạn  khác nhau với lãi suất khác nhau. Nhưng tín phiếu quĩ tiết kiệm thường bị  khống chế bởi giới hạn trả lãi. Mua trái phiếu ngân hàng và tín phiếu quĩ tiết  kiệm có lợi là không phải trả lệ phí và được bảo hiểm. Ngày nay, ở nhiều  nước đều phải huỷ bỏ mức lãi suất tối đa để cho các ngân hàng được tự do ấn  định mức lãi suất, tuỳ theo tình trạng thị trường và thời gian đến hạn cũng  được qui định linh hoạt. Các ngân hàng, các quĩ tiết kiệm muốn phát hành  trái phiếu hoặc tín phiếu đều phải có giấy phép của Nhà nước. ởnước ta việc  gửi tiền tiết kiệm có kỳ hạn và không kỳ hạn thực chất đó cũng là tín phiếu  quĩ tiết kiệm.

Tín phiếu kho bạc: Tín phiếu kho bạc là những chứng khoán có thu  nhập cố định có thời hạn từ 6 tháng tới 1 năm do hệ thống kho bạc Nhà  nước phát hành. Do có rủi ro thấp, tỷ lệ lợi tức của tín phiếu kho bạc thấp  hơn tỷ lệ lợi tức trên thị trường vốn trong cùng thời điểm. Tín phiếu kho bạc  được hệ thống Kho bạc Nhà nước phối hợp với Ngân hàng Nhà nước mua  vào và bán ra trong khuôn khổ của hoạt động thị trường mở nhằm mục đích  điều chỉnh thị trường tiền tệ. việc phát hành tín phiếu Kho bạc Nhà nước có  thể đáp ứng các khoản chi thường xuyên, để bù đắp thiếu hụt ngân sách tạm  thời.

b. Chứng khoán có thu nhập biến đổi

 Cổ phiếu thường đại diện cho loại chứng khoán có thu nhập biến đổi.  Thu nhập do việc sở hữu cổ phiếu mang lại gọi là cổ tức (hay lợi tức cổ  phần), nó biến động theo kết quả kinh doanh của công ty. Hình thức khác  của loại chứng khoán này là phiếu tham gia hay chứng chỉ đầu tư. Loại này  khác với cổ phiếu thông thường ở chỗ, nó không được quyền tham gia giám  sát hoạt động của công ty. Khi phát hành chứng chỉ đầu tư, công ty có thể  huy động được vốn vô thời hạn, không chịu rủi ro về chi trả lợi tức cố định  nhưcổ phiếu ưu đãi hay trái phiếu, song không bị pha loãng quyền kiểm soát  của các cổ đông.

c. Hình thức hỗn hợp của chứng khoán

 Hình thức hỗn hợp của chứng khoán vừa mang tính chất của chứng  khoán có thu nhập cố định, vừa mang tính chất của chứng khoán có thu  nhập biến đổi. Việc phát hành loại chứng khoán này nhằm để thích ứng  với nhu cầu đặc biệt của thị trường vốn. Chứng khoán hỗn hợp có những  loại chủ yếu sau :

Trái phiếu công ty có khả năng chuyển đổi:Loại trái phiếu này cũng có  một mức lãi suất cố định, ngoài ra nó còn bảo đảm cho người sở hữu quyền  đổi trái phiếu thành cổ phiếu trong một thời hạn với những điều kiện đã xác  định. Giá trị của quyền chuyển đổi không chỉ phụ thuộc vào điều kiện  chuyển đổi mà còn phụ thuộc vào chất lượng cổ phiếu của công ty.

Trái phiếu có quyền mua cổ phiếu: Trái phiếu có quyền mua cổ phiếu  tương tự nhưtrái phiếu nói chung nhưng ngoài khoản lợi tức cố định được  nhận, nó còn có quyền được mua một số lượng cổ phiếu nhất định của công  ty đang phát hành với một tỷ lệ và thời hạn ưu đãi nhưđối với các cổ đông  thực thụ. Loại trái khoán này có một “chứng chỉ quyền mua” riêng rẽ tách  khỏi khoản vay. Về nguyên tắc “chứng chỉ quyền mua” được tách ra sau khi  phát hành chứng khoán sau một thời gian và được lưu thông độc lập trên thị  trường.

Trái phiếu có thu nhập bổ sung:Loại chứng khoán này đảm bảo một  khoản lợi tức cố định nhưng người sở hữu có thể nhận được một khoản thu  nhập bổ sung theo sự dao động tăng của cổ tức mà các cổ đông được hưởng.


Các từ khóa trọng tâm hoặc các thuật ngữ liên quan đến bài viết trên:
  • cổ phiếu thông thường là loại chứng khoán có lợi tức không ổn định
  • phân loại chứng khoán theo thu nhập
  • ,