Phân loại dịch vụ như thế nào?

Có nhiều cách phân loại dịch vụ khác nhau, mỗi quốc gia khác nhau lại có một cách phân loại khác nhau.
Hai cách phân loại:

a) Căn cứ vào tính thương mại. Theo căn cứ này thì dịch vụ chia làm hai loại:

1. Dịch vụ mang tính thương mại: là những dịch vụ được cung ứng để nhằm mục đích kinh doanh và thu lợi nhuận như dịch vụ ngân hàng, phân phối hàng hóa, tài chính, bưu chính viễn thông v.v…. ; và

2. Dịch vụ không mang tính thương mại – còn gọi là dịch vụ phi thương mại: là những dịch vụ được cung ứng không nhằm mục đích kinh doanh, thu lợi nhuận. Chủ yếu là các dịch vụ công cộng do các tổ chức, các cơ quan cung ứng trong quá trình các cơ quan tổ chức này thực hiện chức năng nhiệm vụ của mình như dịch vụ vận tải hành khách công cộng, dịch vụ giáo dục, dịch vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng, v.v…

Nhưng cũng có rất nhiều loại hình dịch vụ vừa mang tính thương mại vừa không mang tính thương mại trong mỗi hoàn cảnh khác nhau, ví dụ: cùng là trường đại học nhưng Trường Đại học Ngoại Thương cung cấp dịch vụ giáo dục không mang tính thương mại; tuy nhiên Trường Đại học Dân lập Quản lý và kinh doanh lại cung cấp dịch vụ giáo dục mang tính thương mại (có tình trạng là những sinh viên chỉ đạt điểm đầu vào 3 môn là 5 điểm nhưng vẫn được học) – là do họ kinh doanh dịch vụ giáo dục, mở trường, bỏ tiền đầu tư vào cơ sở vật chất do vậy họ phải có sinh viên để thu được tiền đã đầu tư vào đó; nhưng ngược lại các trường quốc lập khác sử dụng tiền ngân sách nhà nước để thực hiện “Sự nghiệp giáo dục”. Trường học, bệnh viện là các cơ quan sự nghiệp sử dụng nguồn ngân sách nhà nước để phục vụ sự nghiệp của mình. Ví dụ: Dịch vụ chăm sóc sức khỏe – nếu người bệnh vào bệnh viện đúng tuyến, nộp thẻ bảo hiểm y tế v.v.. thì đó là dịch vụ chăm sóc sức khỏe không mang tính thương mại; Tuy nhiên khi một bệnh nhân vào bệnh viện mà không đi theo tuyến, không thẻ bảo hiểm và muốn được phục vụ nhanh chóng nên vào khám “dịch vụ” với số tiền nhiều hơn, nhanh chóng hơn – lúc này dịch vụ y tế lại mang tính thương mại. Có một số loại hình dịch vụ không bao giờ có thể thương mại hóa được như Dịch vụ hành chính công – dịch vụ này là do các cơ quan chính quyền các cấp cung cấp nhằm làm giảm thời gian làm các loại thủ tục cho người dân; Hoặc Dịch vụ Công chứng cũng vậy (ở Việt Nam gọi Công chứng là dịch vụ nhưng trong WTO không coi Công chứng là một loại hình dịch vụ; Công chứng nằm ngoài các loại hình dịch vụ WTO liệt kê).

b) Phân loại của WTO: Các phân loại này giống như một liệt kê chia các loại hình dịch vụ ra làm 12 ngành với 155 phân ngành.
Việc phân chia này rất mang tính khoa học, giả sử ngành đầu tiên (1) là ngành các dịch vụ kinh doanh – Business Services; và tiếp theo đó là nhiều ngành dịch vụ khác tới (11), cuối cùng là (12) Các dịch vụ không kể tên ở trên – như vậy là vô hình chung cách phân loại của WTO đã bao trùm toàn bộ các ngành dịch vụ tồn tại trong xã hội hiện nay.
1. Các dịch vụ kinh doanh: dịch vụ kinh doanh bất động sản, đại lý hưởng hoa hồng, môi giới, liên quan đến chuyên môn như luật sư, tư vấn.
2. Các dịch vụ truyền thông: viễn thông, phát thanh truyền hình, đưa thư mailling.
3. Các dịch vụ xây dựng và kỹ sư công trình: kỹ sư công trình xây dựng cao ốc, nhà dân dụng, thiết kế nhà cửa, hoàn thiện công trình v.v…
4. Các dịch vụ phân phối: dịch vụ bán buôn, bán lẻ, bán hàng đa cấp v.v…
5. Các dịch vụ chăm sóc sức khỏe và dịch vụ xã hội: y tế, bệnh viện, dịch vụ xã hội như vận tải hành khách công cộng v.v…
6. Các dịch vụ giáo dục: giáo dục tiểu học, trung học, đại học, sau đại học.
7. Các dịch vụ tài chính: ngân hàng, bảo hiểm, tài chính và các dịch vụ tài chính khác không phải là bảo hiểm như quản lý quỹ v.v…
8. Các dịch vụ môi trường: thu gom rác thải, thoát nước, trồng cây xanh v.v…
9. Các dịch vụ du lịch và lữ hành: khách sạn, nhà hàng, hướng dẫn tour, đại lý du lịch v.v…
10. Các dịch vụ giải trí, thể thao: phát hành báo chí, thể thao, hỗ trợ cho thể thao, bảo tàng, thư viện, lưu trữ v.v…
11. Các dịch vụ vận tải: vận tải hàng không, đường sắt, đường thủy nội địa, đường bộ, đường vũ trụ, các dịch vụ hỗ trợ cho các loại hình vận tải trên như sửa chữa, bảo dưỡng phương tiên, cung cấp nhiên liệu v.v…
12. Các dịch vụ không được kể tên ở trên.
Trên đây là cách phân loại của WTO, nhưng mỗi quốc gia lại có một cách phân loại khác nhau không nhất thiết phải dựa trên cách phân loại của WTO, ví dụ ở Việt Nam trong WTO có nhóm 3 là nhóm xây dựng và kỹ sư công trình thì Việt Nam không xếp ngành này là ngành dịch vụ. Chính vì cách phân loại của các quốc gia khác nhau như vậy nên xảy ra những tranh chấp về dịch vụ. Ví dụ: Mới đây quốc gia Angtimua, ở Caribe – Trung Mỹ, đã kiện Mỹ vì cung cấp dịch vụ Gambling on Line, Mỹ nói: Theo WTO – Gambling on Line được xếp vào nhóm dịch vụ văn hóa giải trí thể thao, tuy nhiên Angtimua lại nói rằng: nhưng với quốc gia này Gambling on Line không được xếp vào nhóm dịch vụ đó mà đó là hoạt động mà bị cấm trên lãnh thổ quốc gia đó thế mà Mỹ lại cung cấp Gambling on Line cho nên họ có quyền kiện ra WTO – Vì những phân loại khác nhau của các quốc gia nên dễ dàng dẫn tới tranh chấp.


Các từ khóa trọng tâm hoặc các thuật ngữ liên quan đến bài viết trên:
  • các loại dịch vụ
  • phân loại các ngành dịch vụ
  • phân ngành dịch vụ
  • ,