Phân tích thông tin chi phí phục vụ quản trị chi phí xây lắp

Phân tích biến động chi phí để kiểm soát CPXL

Phân tích biến động CPXL là nhằm đánh giá mức chênh lệch giữa CPXL thực tế so với CPXL dự toán làm rõ nguyên nhân của sự chênh lệch. Phân tích biến động CPXL gồm: CPNVLTT, CPNCTT, CPMTC, CPSXC và CPQLDN. Tùy thuộc vào đặc điểm của từng loại CP để nhận diện là BP và ĐP mà có phƣơng pháp phân tích CP thích hợp.

Đối với BP: Sự biến động phụ thuộc vào hai yếu tố: biến động về số lƣợng và biến động giá. Do đó, để phân tích BP, cần phải sắp xếp yếu tố về số lƣợng (Q) và yếu tố giá cả (P). Khi xem xét tác động của yếu tố này, cần cố định nhân tố còn lại ở kỳ gốc (kỳ kế hoạch).

Sự biến động nhân tố lƣợng

Q = (Q1 – Q0) x P0

Sự biến động của nhân tố giá P = Q1 x (P1 – P0)

Trong đó: Q0, Q1 lần lƣợt là lƣợng kỳ kế hoạch và kỳ thực tế .

P0, P1 lần lƣợt là giá kỳ kế hoạch và kỳ thực tế .

Khi phân tích ĐP cần phải xem xét sự biến động của hai yếu tố trở lên có mối quan hệ tích số hoặc thƣơng số thì thực hiện phân tích giống nhƣ BP. Trƣờng hợp, ĐP ảnh hƣởng đến một yếu tố hoặc nhiều yếu tố nhƣng có mối quan hệ dạng tổng thì cần tiến hành phân tích sự biến động trực tiếp để xác định nguyên nhân của sự biến động.

  • Phân tích biến động khoản mục CPNVLTT

CPNVLTT thƣờng chiếm 60% đến 70% trong tổng CPXL, vì vậy sự biến động tăng giảm của CPNVLTT đều ảnh hƣởng tới giá thành SPXL. Biến động của CPNVLTT phụ thuộc vào các yếu tố nhƣ KLCVXD; mức tiêu hao vật liệu cho từng đơn vị KLCVXD; đơn giá vật liệu xuất dùng. Cho nên để phân tích khoản mục CPNVLTT cần phân tích sự thay đổi của các yếu tố này để thấy đƣợc nguyên nhân của sự biến động.

  • Phân tích biến động của khoản mục CPNCTT

Biến động của CPNCTT phụ thuộc vào các yếu tố nhƣ KLCVXD, lƣợng lao động hao phí xác định theo ngày công để thực hiện một đơn vị KLCVXD và đơn giá ngày công bình quân. Phân tích các nhân tố này sẽ cho thấy nguyên nhân của sự tăng giảm CPNCTT.

  • Phân tích biến động

Biến động của CPMTC phụ thuộc vào khối lƣợng thi công bằng máy từng loại công việc, số ca máy bình quân để hoàn thành một đơn vị KLCVXD và đơn giá ca máy.

  • Phân tích biến động CPSXC

Do nội dung kinh tế của các khoản mục CPSXC trong giá thành SPXL phức tạp, nhiều loại khác nhau. Vì vậy, khi phân tích biến động của CPSXC căn cứ vào CP dự toán và thực tế của các khoản mục CPSXC.

Phân tích thông tin CPXL phù hợp để ra quyết định ngắn hạn

Khi phân tích thông tin CP thích hợp phải lựa chọn các thông tin hữu ích để giúp nhà quản trị đƣa ra quyết định. Trình tự phân tích nhƣ sau:

+ Tập hợp tất cả các thông tin về các khoản thu nhập, CP liên quan đến phƣơng án đang đƣợc xem xét;

+ Loại bỏ các thông tin không thích hợp nhƣ CP chìm, các khoản thu nhập, CP không chênh lệch ở các phƣơng án;

+ Những khoản CP, thu nhập còn lại là những thông tin thích hợp cho việc ra các quyết định.

  • Quyết định tự sản xuất hay mua ngoài thiết bị, vật tƣ dùng cho xây dựng công trình;
  • Quyết định lựa chọn biện pháp thi công;
  • Quyết định có đổi mới đầu tƣ công nghệ không…
    1. Phân tích, đánh giá trách nhiệm của trung tâm chi phí.

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang “Kế toán trách nhiệm gắn liền với sự phân cấp quản lý trong doanh nghiệp, các trung tâm trách nhiệm là một bộ phận phụ thuộc cơ cấu tổ chức quản lý của doanh nghiệp và chia thành các thành bốn (04) bao gồm: Trung tâm chi phí; Trung tâm doanh thu; Trung tâm lợi nhuận và Trung tâm đầu tƣ[26].

Các trung tâm trách nhiệm phát huy tác dụng khi trách nhiệm quản lý tài chính đƣợc phân cấp cụ thể cho từng bộ phận, nghĩa vụ và quyền lợi trong từng hoạt động. Cũng theo Nguyễn Ngọc Quang “Báo cáo kết quả của từng bộ phận gắn với trách nhiệm của từng nhà quản trị cụ thể có giá trị rất cao đối với hiệu quả của các hoạt động hiện tại và tƣơng lai[26]. Một tổ chức hoạt động phân cấp trách nhiệm cụ thể cho từng bộ phận gắn với cơ chế tài chính khen thƣởng, xử phạt thích đáng sẽ là động lực quan trọng trong quá trình tổ chức các hoạt động đạt hiệu quả cao.

Trong phạm vi luận án, tác giả chỉ đề cập đến trung tâm chi phí (TTCP) để phân tích, đánh giá kết quả của TTCP.

TTCP gắn liền với bộ phận trực tiếp sản xuất tạo ra sản phẩm. Ngƣời quản lý ở các bộ phận này có quyền kiểm soát và chịu trách nhiệm đối với CP phát sinh ở bộ phận mình.

TTCP có đặc điểm là đầu vào có thể lƣợng hóa, đo lƣờng đƣợc theo đơn vị tiền tệ. Đầu ra thông thƣờng đƣợc đo lƣờng bằng đơn vị hiện vật hoặc mục tiêu hoạt động. TTCP thƣờng đƣợc chia làm hai dạng là TTCP tiêu chuẩn và TTCP dự toán.

  • TTCP tiêu chuẩn (định mức): Là nơi mà các yếu tố CP và mức hao phí về nguồn lực để sản xuất một KLCVXD đều dựa vào các ĐMCP cụ thể. TTCP này thƣờng gắn với cấp quản trị cơ sở có thể là đội, XNXL. Tại trung tâm này nhà quản trị có trách nhiệm KSCP thực tế phát sinh theo đúng ĐMCP đã xây dựng.
  • TTCP dự toán: Là nơi mà ở đó các yếu tố CP và mức hao phí về nguồn lực sử dụng để sản xuất một KLCVXD dựa vào dự toán. Nhà quản trị có trách nhiệm KSCP thực tế phát sinh theo đúng CP dự toán.

Với phân cấp quản lý tại các DNXL hiện nay thì các đội, XNXL là  nơi trực tiếp tạo ra SPXL sẽ là một TTCP. Nhà quản trị của các trung tâm này sẽ chịu trách nhiệm về CP của trung tâm mình. Khi đánh giá trách  nhiệm của TTCP có thể căn cứ vào hai nội dung: KLCVXD đƣợc giao có hoàn thành hay không? CPXL thực tế phát sinh có vƣợt quá CPXL dự toán hay không? Sau đó tiến hành phân tích, xác định các biến động về lƣợng và biến động về giá.

Khi tiến hành so sánh CPXL thực tế với CPXL dự toán, các nhà quản trị TTCP có thể biết đƣợc chênh lệch CP từ đó tìm nguyên nhân tác động từ đó có các giải pháp phù hợp để điều chỉnh CP một cách kịp thời.