Phát triển các tổ chức xếp hạng tín nhiệm tại Việt Nam

Cùng với tiến trình hội nhập sâu và rộng của nền kinh tế Việt Nam vào nền kinh tế thế giới, các yêu cầu đặt ra đối với các DN hoạt động trong các lĩnh vực sản xuất kinh doanh ngày càng chặt chẽ hơn. Các DN không những phải xây dựng các chiến lược sản xuất kinh doanh để cạnh tranh với các DN trong nước mà còn phải cạnh tranh đối với DN trên thị trường quốc tế. Bởi vậy, các DN nhất thiết phải gia tăng uy tín kinh doanh và năng lực tài chính thông qua việc nâng cao mức độ tín nhiệm trên thị trường. Để nâng cao uy tín của mình trên thị trường trong nước và quốc tế, các DN có thể thông qua các tổ chức xếp hạng tín nhiệm. Việc thực hiện xếp hạng tín nhiệm DN, sẽ mang lại những lợi ích chính cho các DN như sau:

Xếp hạng tín nhiệm tạo điều kiện huy động vốn trên thị trường chứng khoán thực hiện được dễ dàng, thuận lợi hơn. Với việc xếp hạng tín nhiệm, người đầu tư sẽ an tâm, tin tưởng và dễ dàng lựa chọn chứng khoán để đầu tư. Từ đó làm cho người phát hành dễ dàng tiếp cận được với các nguồn tài chính có thể thực hiện huy động với quy mô lớn và trên một phạm vi rộng kể cả huy động vốn từ nước ngoài.

Xếp hạng tín nhiệm góp phần quan trọng vào việc giảm bớt chi phí sử dụng vốn cho người phát hành. Khi một người phát hành có uy tín thì với việc xếp hạng tín nhiệm sẽ giúp cho việc huy động vốn qua phát hành chứng khoán thuận lợi, dễ dàng hơn, đồng thời giảm được chi phí huy động vốn. Với nhà phát hành có thể phát hành trái phiếu với mức lãi suất thấp vẫn thu hút được các nhà đầu tư.

Xếp hạng tín nhiệm là công cụ quản lý danh mục đầu tư. Trong danh mục đầu tư có rất nhiều loại chứng khoán khác nhau, dựa vào sự thay đổi của xếp hạng tín nhiệm các nhà đầu tư đánh đổi các chứng khoán trong danh mục đầu tư để thu lợi nhuận và hạn chế rủi

Hiện nay, việc xếp hạng các tín nhiệm DN Việt Nam chủ yếu được thực hiện bởi Ngân hàng Nhà nước và các Ngân hàng thương mại. Việc xếp hạng tín nhiệm của Ngân hàng Nhà nước và các NHTM chủ yếu với mục tiêu đánh giá khả năng hoặc xác suất DN có trả được nợ vay hay không và được thực hiện qua việc đánh giá chấm điểm tín dụng đối với các chỉ tiêu tài chính và các chỉ tiêu phi tài chính. Tuy nhiên, việc đánh giá tín dụng bằng việc sử dụng các chỉ tiêu định tính thường có sự hạn chế do phản ánh tính chủ quan cao của các tổ chức đánh giá. Hiện nay, có nhiều phương pháp tiên tiến được thế giới sử dụng trong việc xếp hạng tín nhiệm các DN trên thị trường chứng khoán bằng việc sử dụng các mô hình định lượng mang lại kết quả xếp hạng cao như: Phương pháp phân tích phân biệt (Discriminant); phương pháp hồi quy Logistics, Probit; phương pháp định giá quyền chọn..

Hiện nay, hệ thống pháp luật Việt Nam đã công nhận và thực hiện quản lý Nhà nước về hoạt động xếp hạng tín nhiệm [15]. Nghị định số 88/2014/NĐ- CP quy định về dịch vụ xếp hạng tín nhiệm đã tạo hành lang pháp lý cho việc phát triển của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm tại Việt Nam. Theo đó, nếu dịch vụ xếp hạng tín nhiệm của các tổ chức được phát triển trên một quy mô rộng lớn với tính chất độc lập và khách quan sẽ tạo điều kiện rất thuận lợi cho DN lựa chọn một chiến lược cơ cấu vốn hợp lý, giúp các DN giảm thiểu rủi ro tài chính, nâng cao giá trị DN trong hoạt động sản xuất kinh doanh.