Phương hướng và giải pháp phát triển các loại thị trường ở Việt Nam

Rõ ràng việc phát triển các loại thị trường ở nước ta là một bước đi hoàn toàn đúng đắn, nhưng việc phát triển thị trường nào trước, thị trường nào sau, thời điểm nào cần tăng tốc, thời điểm nào cần hạn chế sự phát triển phải dựa trên quyết định sáng suốt của Nhà nước. Để tránh những sai sót, những nhẫm lẫn đáng tiếc, để tránh những tác động tiêu cực do việc hình thành và phát triển các loại thị trường đem lại thì Đảng và Nhà nước ta phải có bước đi đúng đắn và kịp thời, phải hiểu kỹ về các loại thị trường, tìm ưu và khuyết điểm của nó để từ đó có bước đi đúng đắn và kịp thời, giúp đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước .

1. Thị trường hàng hoá-dịch vụ

Để thị trường hàng hóa – dịch vụ phát triển nhanh và lành mạnh, việc quan trọng nhất là cần làm và có thể làm được trong thời gian không quá dài là hoàn thiện khung pháp lý điều chỉnh thị trường này. Trước hết cần thống nhất khung pháp lý cho mọi loại hình doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế. Quá trình đổi mới đi liền với việc ban hành các luật về các loại hình doanh nghiệp (luật doanh nghiệp, luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam … song song với việc trên cần khẩn trương ban hành luật mới tạo môi trường kinh doanh thông thoáng và có tính cạnh tranh cao, xoá bỏ sự phân biệt đối xử giữa các loại hình doanh nghiệp.

Trong nền kinh tế thị trường, tăng cầu trong nền kinh tế là hướng đặc biệt quan trọng để phát triển kinh tế – xã hội nói chung và thị trường hàng hóa – dịch vụ nói riêng. Hiện nay, mức thu nhập của người Việt Nam rất thấp, văn hoá tiết kiệm vẫn còn đang thịnh hành trong xã hội nên việc tăng cầu nhanh là chuyện không dễ dàng, cần phải tiến hành từng bước. Nhà nước cần có biện pháp để kích cầu thông qua việc tăng chi ngân sách.
Chúng ta cần quan tâm đến việc thâm nhập thị trường thế giới, mạnh dạn mở cửa thị trường trong nước , nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa của các doanh nghiệp. Việc xây dựng thông tin dự báo thị trường , đào tạo năng lực cho cán bộ thương mai và ngoại giao ở nước ngoài, tổ chức nghiên cứu thị trường nước ngoài để có căn cứ sản xuất trong nước và đẩy mạnh xuất khẩu.

Việc kiểm tra chất lượng sản phẩm cũng là một yêu cầu quan trọng của Nhà nước trong việc quản lý thị trường nhưng việc thực hiện quá yếu cần đảm bảo chất lượng sản phẩm hàng hóa để đảm bảo lợi ích của người tiêu dùng và uy tín của nhà sản xuất, Nhà nước cần kiểm soát giá cả của một số mặt hàng : điện, viễn thông, xăng dầu để bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng, đảm bảo lợi ích quốc gia, và cả nền kinh tế.

2. Thị trường lao động

Đối với thị trường này Nhà nước cần phải ban hành các hệ thống luật, chính sách của Nhà nước liên quan đến thị trường lao động như tiền lương, tiền công, việc làm, thất nghiệp … phải nhất quán và đồng bộ theo cơ chế thị trường, xoá bỏ bao cấp.
Để có thể phát triển thị trường lao động một cách có hiệu quả ta cần quan tâm đến :
– Phát triển thị trường lao động tôn trọng quy luật giá trị, cung cầu và cạnh tranh của thị trường .
– Coi thị trường lao động là một bộ phận quan trọng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta.
– Cần phát triển đồng bộ các chính sách kinh tế – xã hội, phân phối công bằng, hài hoà lợi ích giữa người lao động và người sử dụng lao động, hạn chế sự phân biệt đối xử với người lao động , tránh ngược đãi, họ phải có cơ hội làm việc và điều kiện làm việc an toàn.
– Nâng cao hiểu biết cho người lao động về quyền và nghĩa vụ của mình
– Đào tạo người lao động cho đi xuất khẩu lao động ở nước ngoài

3. Thị trường vốn

Trong thời gian qua, chính sách tài chính, tiền tệ của nước ta đã có nhiều tiến bộ và đã kiềm chế được lạm phát. Năm 2002, mức lạm phát là 4%, trong khi mức tăng trưởng là 7,04% thể hiện nền kinh tế đã phát triển ổn định. Để thị trường vốn phát triển đồng bộ với các thị trường khác, trong thời gian tới cần phải thực hiện được một số biện pháp sau :

– Lãi suất thả nổi, tỉ giá nới lỏng, biên độ dao động là những tiến bộ trong quá trình phát triển thị trường vốn. Tuy nhiên để có một môi trường vốn thực sự và hoàn chỉnh thì cần phải mở rộng thị trường vốn gắn với việc đổi mới chính sách, luật có liên quan đến các thị trường tài chính, tín dụng, tiền tệ. Lãi suất phải để thị trường quyết định, giảm dần sự độc quyền chi phối của ngân hàng thương mại quốc doanh. Tỷ giá cũng phải để thị trường quyết định; tỷ giá tuy đã nới lỏng biên độ nhưng vẫn chưa do thị trường quyết định.

– Có chính sách thu hút các nguồn vốn nhàn rỗi trên dân cư đưa vào đầu tư phát triển .

– Mở rộng và gia tăng nguồn vốn tính dụng cho các ngân hàng thương mại nhà nước, phát triển các ngân hàng cổ phần để tư nhân tham gia, mở rộng hoạt động với ngân hàng nước ngoài nhằm tăng sức cạnh tranh.

– Sớm có lộ trình cho thị trường chứng khoán phát triển , thị trường chứng khoán ra đời nhưng hoạt động còn mờ nhạt, người dân chưa quen với thị trường chứng khoán, cơ chế, chính sách đối với thị trường còn lúng túng.

4. Thị trường bất động sản

Thị trường bất động sản đang hoạt động ngầm dưới nhiều hình thức. Để thị trường này phát triển lành mạnh cần sớm có một khung pháp lý thích hợp và ổn định cho cả thị trường bất động sản và thị trường vốn hoạt động.

Cho đến nay luật đất đai và các văn bản hướng dẫn thi hành còn nhiều bất cập so với thực tiễn cuộc sống. Các quy định của luật đất đai tập trung chủ yếu giải quyết những vấn đề thuộc về cơ chế chính sách liên quan đến việc quản lý và sử dụng đất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, đất đô thị chưa được quy định cụ thể, rõ ràng. Thực tế việc hình thành các khu đô thị, khu công nghiệp được phát triển nhanh nhưng luật đất đai đã bộc lộ sự hạn chế kìm hãm, chưa phát huy được vai trò là một trong các yếu tố đòn bẩy để phục vụ công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước. Do vậy cần phải kiện toàn hệ thống luật.

Việc quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một vấn đề quan trọng nhưng lại giao cho rất nhiều cơ quan, nên thực tế đã có sự chồng chéo, vì vậy Nhà nước cần quản lý chặt chẽ việc sử dụng đất, quy hoạch đất sao cho hợp lý và hiệu quả.
Vấn đề bất cập về luật đất đai ở nước ta đã quá rõ ràng, Quốc Hội nước ta đã có nhiều nghiên cứu sửa đổi và cần tiếp tục sửa đổi, cần cho đất đai tham gia vào thị trường bất động sản một cách công khai thì thị trường bất động sản mới có cơ hội phát triển.

5. Thị trường khoa học-công nghệ

Để đưa khoa học – công nghệ vào thị trường cần có cơ chế, chính sách phù hợp với các sản phẩm của khoa học – công nghệ trong nền kinh tế thị trường .
– Pháp luật cần khuyến khích đưa các hoạt động sáng tạo, ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất- kinh doanh.
– Mở rộng hoạt động nghiên cứu ở các trường đại học, viện nghiên cứu và các kết quả lao động sáng tạo sẽ được ký kết hợp đồng chuyển giao quyền sở hữu công nghiệp, chuyển giao công nghệ.
– Xác lập quyền sở hữu công nghiệp bằng hệ thống pháp luật hữu hiệu. Quyền sở hữu công nghiệp là quyền sở hữu của cá nhân, pháp nhân đối với sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp …
Thị trường khoa học và công nghệ sẽ hình thành, phát triển khi pháp luật thừa nhận quyền sở hữu công nghiệp và coi sản phẩm khoa học công nghệ là hàng hóa và được trao đổi trên thị trường.