Phương pháp lập định mức

Xây dựng được định mức sẽ có tác dụng xây dựng được các dự toán liên quan về hàng tồn kho, vật tư…hay phục vụ cho việc kiểm tra nhằm phục vụ cho việc quản lý đối với các cấp lãnh đạo cũng như những người thực hiện, góp phần cải tiến năng suất và phương pháp tiến hành. Thông qua các số liệu quá khứ làm cơ sở để dự tính chi phí tương lai có điều chỉnh theo những thay đổi từng thời kỳ. Bên cạnh đó, cần thiết phải khảo sát thực tế về sự tiêu hao để so sánh với số liệu lịch sử cũng như mục tiêu sản xuất sản phẩm từng thời kỳ. Có thể chỉ ra các loại định mức sau:

+ Định mức lý tưởng là định mức chỉ đạt được trong những điều kiện lý tưởng với các điều kiện SXKD gần như chuẩn, với năng suất của máy móc là tối đa, các yếu tố đầu vào đạt chuẩn về chất lượng, số lượng, quá trình sản xuất liên tục…định mức lý tưởng được xây dựng sẽ tạo động lực cho quá trình SXKD hướng đến;

+ Định mức thực tế là những định mức được xây dựng dựa trên các tiêu hao thực tế trong các điều kiện SXKD bình thường thể hiện cả công suất của máy và sự tiêu hao về các yếu tố đầu vào. Người lao động với trình độ lành nghề trung bình;

+ Định mức hiện hành: là định mức dựa trên các điều kiện SXKD hiện hành tại thời điểm lập;

+ Định mức cơ bản: là định mức mang tính chất dài hạn ít thay đổi, mang tính chất nguyên tắc không phải là chi tiết thông dụng.

° Phương pháp xây dựng định mức chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: định mức này phụ thuộc vào hai yếu tố liên quan là định mức giá và định mức lượng của NVLTT. Định mức giá do bộ phận thu mua cung cấp bao gồm Hợp đồng thu mua, tình hình biến động về giá của thị trường, chất lượng NVLTT, các khoản chi phí liên quan để có được NVLTT ở trạng thái sẵn sàng sử dụng sau khi trừ đi các khoản chiết khấu, giảm giá. Định mức lượng NVLTT tiêu hao cho đơn vị sản phẩm trừ đi các hao hụt cho phép. Sau khi xây dựng được định mức giá và định mức lượng NVLTT thì xác định được định mức chi phí NVLTT tiêu hao cho đơn vị sản phẩm đó là:

Chi phí NVLTT theo định mức = Định mức tiêu hao về lượng của NVLTT x Định mức về giá của NVLTT tiêu hao

° Phương pháp xây dựng định mức chi phí nhân công trực tiếp: định mức này phụ thuộc vào hai yếu tố liên quan là định mức giá của một giờ NCTT và định mức lượng thời gian cần thiết để hoàn thành sản phẩm. Căn cứ xây dựng định mức giá NCTT là Bảng lương và các Hợp đồng lao động đã ký, bao gồm các khoản phụ cấp, trích theo lương của NCTT, thực tế để đơn giản hóa thì thường một đối tượng tập hợp chi phí sản xuất sẽ quy định chung định mức giá NCTT. Còn định mức lượng thời gian lao động trực tiếp được xác định bằng cách chia nhỏ các công đoạn thành từng phần và kết hợp với Bảng tiêu chuẩn về thời gian của từng phần sau đó tổng hợp lại, bao gồm cả thời gian nghỉ ngơi, thời gian giải quyết nhu cầu cá nhân, thời gian bảo dưỡng, vệ sinh và cho máy nghỉ ngơi. Sau khi xây dựng được định mức giá và định mức lượng của NCTT sẽ thì xác định được định mức chi phí NCTT tiêu hao cho đơn vị sản phẩm đó là:

Chi phí NCTT theo định mức = Định mức tiêu hao về thời gian của NCTT x Định mức về giá của NCTT tiêu hao

° Phương pháp xây dựng định mức chi phí sản xuất chung:

Xây dựng định mức CPSXC được chia thành biến phí SXC và định phí SXC nhằm thuận lợi cho việc xây dựng và đánh giá tình hình thực hiện cũng như quá trình lập dự toán do bản chất tác động của CPSXC khác nhau nên khi phân tích cũng khác nhau. Định mức biến phí SXC được xây dựng dựa vào hai yếu tố là định mức giá và định mức lượng thời gian, trong đó định mức giá phản ánh phần biến phí của đơn giá phân bổ CPSXC, còn định mức thời gian phản ánh thời gian cho phép của hoạt động được chọn làm căn cứ phân bổ CPSXC cho sản phẩm. Trong quá trình xây dựng định mức, cần lựa chọn tiêu chuẩn phân bổ hợp lý để phân bổ CPSXC cho từng đối tượng chịu chi phí, tiêu chuẩn phân bổ có thể là khối lượng sản phẩm sản xuất, tổng số giờ công lao động trực tiếp, tổng số giờ máy hoặc phân bổ theo chi phí trực tiếp. Phương pháp xác định mức biến phí và định phí chung đều giống nhau và theo công thức tính cho đơn vị sản phẩm:

CPSXC theo định mức = Đơn giá định mức CPSXC phân bổ x Đơn vị tiêu chuẩn

phân bổ

° Tổng hợp các định mức chi phí theo yếu tố

Sau khi xây dựng được các định mức cho từng yếu tố CPSX sẽ tiến hành tổng hợp để được CPSX tiêu chuẩn của một đơn vị sản phẩm tại Bảng 1.1 như sau: