Quá trình hình thành và phát triển các Công ty sản xuất xi măng trên địa bàn tỉnh Hải Dương

Xi măng là một loại vật liệu xây dựng vô cùng quan trọng giúp gắn kết các vật liệu xây dựng khác như gạch, cát, đá …tạo nên kết cấu vững chắc cho các công trình xây dựng. Chính vì vậy từ cuối thế kỷ 18 khi Việt Nam còn đang chịu sự đô hộ của thực dân Pháp thì một số ông chủ người Pháp đã đến Việt Nam, họ đã nhận thấy trên vùng đất ngã ba sông Cấm, kênh đào Hạ Lý và vùng Tràng Kênh thuộc tỉnh Hải Phòng có nguồn lợi to lớn từ các mỏ khoảng sản, đá vôi, đất sét… đây là điều kiện vô cùng thuận lợi để sản xuất xi măng không chỉ phục vụ cho xây dựng công trình của thực dân Pháp mà còn tham vọng cung cấp cho toàn cõi Đông Dương. Ngay sau đó vào ngày 25/12/1899 thực dân Pháp đã khởi công xây dựng Nhà máy xi măng Hải Phòng khi đó mang tên Công ty xi măng pooclan nhân tạo Đông Dương.  Đây chính là dấu mốc lịch sử cho sự ra đời của ngành xi măng Việt Nam. Sau hơn nửa thế kỷ đi vào hoạt động sản xuất xi măng của người Pháp mang nhãn hiệu “con rồng” đã vang danh khắp nơi, không chỉ  chiếm lĩnh hầu khắp thị trường Đông Nam Á mà còn vươn sang tận Viễn Đông. Sau đó đế quốc Mỹ tiếp tục xây dựng Nhà máy xi măng Hà Tiên. Sau năm 1975 khi đã giải phóng, thống nhất đất nước, chính quyền Việt Nam đã tiếp quản hai nhà máy trên. Từ đây hai nhà máy là hai đầu tầu trong sự nghiệp khôi phục và xây dựng đất nước, cũng chính là tiền đề để Đảng và Nhà nước quyết định thành lập Liên Hiệp các Xí nghiệp Xi măng.

Ngày 1/4/1980 Liên hiệp các Xí nghiệp Xi măng chính thức ra đời và đi vào hoạt động. Đây là bước ngoặt quan trọng trong việc phát triển của ngành xi măng Việt Nam tạo bước đệm đầu tư xây dựng các Nhà máy xi măng mới như: Dự án dây chuyền 1 Xi măng Bỉm Sơn tại Thanh Hóa (12/1981); dự án dây chuyền 2 Xi măng Bỉm Sơn (11/1983); hoàn thành dây chuyền 1 Xi măng Hoàng Thạch (12/1983); hoàn thành dự án đầu tư mở rộng Nhà máy Liên Hiệp Xi măng Hà Tiên. Chỉ sau 5 năm thành lập Liên Hiệp Xi Măng đã có năng lực sản xuất từ 0,67 triệu tấn lên trên 3 triệu tấn xi măng/năm.

Cho đến nay ngành xi măng Việt Nam đã trải qua hơn 100 năm hình thành và phát triển, góp phần to lớn vào công cuộc kiến thiết khôi phục và xây dựng tổ quốc.

Hải Dương tự hào là một trong những tỉnh được Đảng và Nhà nước lựa chọn để xây dựng Nhà máy sản xuất xi măng ngay khi đất nước được hoàn toàn thống nhất. Ngày 15/11/1976, Thủ tướng Chính phủ ra chỉ thị số 448/TTg về việc “Xây dựng Nhà máy xi măng Hoàng Thạch”. Cho đến nay đã có nhiều Công ty cả trong nước và ngoài nước dưới hình thức góp vốn liên doanh được lập ra để sản xuất xi măng cung cấp cho tỉnh Hải Dương, khu vực đồng bằng Bắc Bộ và trên khắp cả nước. Có thể kể ra các công ty xi măng hoạt động trên địa bàn tỉnh Hải Dương như: Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Hoàng Thạch; Công ty Xi măng Phúc Sơn; Công ty Cổ phần xi măng Trung Hải; Công ty TNHH sản xuất vật liệu xây dựng Thành Công; Công ty TNHH Cường Thạch; Công ty Cổ phần Sản xuất VLXD Thành Công III; Công ty TNHH Hải Âu; Công ty Cổ phần Xi Măng Duyên Linh; Công ty TNHH Cường Thịnh; Công ty TNHH Phú Tân; Công ty kinh doanh Vật tư Minh Tuấn; Nhà máy xi măng Thành Công II; Công ty Cổ phần Phúc Đạt; Công ty Cổ phần Xi Măng Hải Dương; Công ty Xi Măng Chiến Thắng.

Qua nghiên cứu, khảo sát tác giả nhận thấy trên địa bàn tỉnh Hải Dương có nhiều công ty sản xuất xi măng đa dạng về loại hình, quy mô vốn đầu tư, trình độ khoa học công nghệ sản xuất và trình độ quản lý. Như Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Hoàng Thạch (Công ty xi măng Vicem Hoàng Thạch) là đơn vị thành viên thuộc Tổng Công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam, Công ty xi măng Vicem Hoàng Thạch là công ty con được Tổng Công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam đầu tư 100% vốn điều lệ.

Công ty có 3 dây chuyền sản xuất xi măng lò quay, phương pháp khô, chu trình kín có hệ thống cyclon trao đổi nhiệt và buồng đốt canciner đầu lò. Công suất dây chuyền I là 1,1 triệu tấn/năm, dây chuyền II là 1,2 triệu tấn/năm, dây chuyền III có công suất là 1.2 triệu tấn/năm. Chất lượng sản phẩm tốt, sản lượng tiêu thụ năm sau cao hơn năm trước nên doanh thu của công ty không ngừng tăng trưởng theo thời gian, đồ thị 2.1.

Trên địa bàn tỉnh có 01 công ty có vốn nước ngoài đó là Công ty Cổ phần xi măng Phúc Sơn. Đây là một doanh nghiệp liên doanh được thành lập theo giấy phép đầu tư số 1470/GP ngày 06/01/1996 của Bộ Kế hoạch và đầu tư. Tổng vốn đầu tư đăng ký là 265 triệu USD, trong đó vốn điều lệ là 79,5 triệu USD. Sau nhiều lần thay đổi, đến năm 2008 vốn điều lệ được xác định 46.500.000 USD theo tiền Việt Nam là 744.400.000.000 VND. Trong đó World Cement (Singapore) Pte.Ltd góp 41.850.000 USD bằng tiền mặt, chiếm 90% vốn điều lệ, Quỹ Đầu tư phát triển Hải Dương góp 4.650.000 USD chiếm 10% vốn điều lệ bằng giá trị quyền sử dụng đất, tài sản và tiền mặt. Với 2 dây chuyền công nghệ sản xuất lò quay hiện đại với tổng công suất 3.6 triệu tấn/năm. Sản phẩm của Công ty đã có mặt tại nhiều công trình trọng điểm trong nước như Thủy điện Sơn La, Trung tâm Hội nghị quốc gia, cầu Thanh Trì,…Công ty đã có những đóng góp đáng kể vào nguồn thu ngân sách và tạo ra nhiều việc làm cho người lao động trên địa bàn tỉnh Hải Dương.

Công ty TNHH sản xuất vật liệu xây dựng Thành Công (Thành Công Group) được thành lập từ tháng 2 năm 2000 theo giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoạt động nhiều ngành, nghề nhưng  chủ yếu sản xuất xi măng (xi măng trắng, xi măng pooclăng thường, xi măng đặc chủng).

Sản phẩm của Thành công Group được sản xuất trên dây chuyền tiến tiến, hiện đại.

Các công ty xi măng khác được thành lập sau những năm 1990 và những năm gần đây như: Công ty cổ phần xi măng Trung Hải; Công ty TNHH Hải Âu; Công ty Cổ phần Xi Măng Duyên Linh; Công ty TNHH Cường Thịnh; Công ty TNHH Phú Tân; Công ty kinh doanh Vật tư Minh Tuấn …, tuy nhiên xét quy mô các công ty này không quá lớn, công nghệ còn khá lạc hậu chủ yếu sử dụng công nghệ lò đứng.

Tổng hợp kết quả khảo sát theo phụ lục 2.1d và phụ lục 2.1e cho thấy các công ty xi măng trên địa bàn tỉnh Hải Dương nếu chia theo loại hình doanh nghiệp gồm có 2 nhóm (Bảng 2.1).

Trong những năm gần đây các Công ty sản xuất xi măng tại Hải Dương không ngừng cải tiến kỹ thuật để nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng năng lực sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Có thể thấy sản lượng sản xuất và tiêu thụ xi măng qua các năm cũng bị ảnh hưởng bởi biến động của thị trường bất động sản và xây dựng. Năm 2014 sản lượng sản xuất và tiêu thụ có giảm nhưng vẫn đạt mức trên 5 triệu tấn/năm. Năm 2017 mặc dù Công ty xi măng Phúc Sơn bị đình chỉ hoạt động 3 tháng từ ngày 04/5/2017 do vi phạm về môi trường, song sản lượng sản xuất và tiêu thụ toàn tỉnh vẫn tăng đáng kể so với các năm trước. Cụ thể sản lượng sản xuất và tiêu thụ toàn tỉnh qua các năm thể hiện qua đồ thị 2.2.

Với sản lượng tiêu thụ qua các năm trên toàn tỉnh khá cao đồng thời giá bán cũng được giữ ở mức biến động không quá lớn nên doanh thu hàng năm của các Công ty xi măng luôn duy trì ở mức trên 5 nghìn tỷ đồng, đóng góp vào ngân sách luôn ở mức cao trong các ngành công nghiệp mũi nhọn của tỉnh Hải Dương.

Doanh thu tiêu thụ xi măng trên toàn tỉnh Hải Dương qua các năm được Cục Thống kê tỉnh công bố, đồ thị 2.3.