Quá trình hình thành và phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ( tham khảo)

Với quan điểm nền tảng kinh tế của chủ nghĩa xã hội (CNXH) là chế độ công hữu về tư liệu SX với hai hình thức sở hữu toàn dân và tập thể, nên sau giai đoạn khôi phục kinh tế ở miền Bắc (1955-1957) là giai đoạn cải tạo XHCN đối với các thành phần kinh tế, đối với SX nhỏ ở Hải Dương cũng như các địa phương khác bắt đầu từ nông nghiệp với quá trình tập thể hoá, quốc doanh hoá. Trong nông nghiệp đưa những người nông dân cá thể vào các tổ chức hợp tác xã (HTX) từ bậc thấp đến bậc cao. Những năm 1958-1960, khi đó công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp hầu như chưa có gì đáng kể, cả tỉnh chỉ có vài chục hộ tư sản, tiểu chủ và sau cải tạo (năm 1960) thì các hộ tư sản, tiểu chủ được đưa vào các HTX tiểu thủ công nghiệp. 90% các hộ tiểu thương, các nghề dịch vụ, vận tải thô sơ đã vào tổ hợp tác hoặc tổ SX .

Trong thời kỳ nền kinh tế phát triển theo cơ chế kế hoạch hoá tập trung, với quan điểm chỉ có kinh tế quốc doanh và kinh tế HTX mới được khuyến khích phát triển theo xu hướng chuyển nhanh lên quy mô lớn. Thời kỳ đó ở Hải Dương và các địa phương khác DN quốc doanh phát triển đến cả cấp huyện, các huyện đều có các công ty, xí nghiệp như xí nghiệp cơ khí, công ty thương nghiệp… đều có trang thiết bị và nhiệm vụ SXKD giống nhau, nên về số lượng DNNVV thuộc khu vực kinh tế quốc doanh tăng nhanh. Từ sau Đại hội VI của Đảng (năm 1986), với quan điểm phát triển kinh tế nhiều thành phần, kinh tế tư nhân được coi là một bộ phận hợp thành của nền kinh tế được tạo điều kiện phát triển. Đảng và Nhà nước đã có nhiều quyết định, chủ trương và chính sách khuyến khích các thành phần kinh tế phát triển. Nhờ đó, DNNVV có điều kiện môi trường pháp lý để phát triển trong cơ chế thị trường .

Ở Hải Dương, kinh tế tư nhân đã bắt đầu phát triển mạnh từ những năm 1990. Đến năm 1996 Hải Dương có 43.336 hộ kinh doanh cá thể với 64.366 lao động, 128 DN tư nhân (69 công ty TNHH, 1 công ty cổ phần, 58 DN tư nhân) tạo việc làm cho 8.300 lao động, giá trị tổng sản phẩm chiếm 20% GDP địa phương và nộp thuế 15,4 tỷ đồng chiếm 3,5% trong tổng thu thuế của tỉnh. Tính đến 2010, toàn tỉnh đã thực hiện đăng ký cho 2944 DN với tổng vốn đăng ký là 73.765,6 tỷ đồng (449 DNNN, 986 DNTN, 854 công ty TNHH, 496 công ty CP, 159 DN có 100% vốn đầu tư nước ngoài). Như vậy, số DN thành lập mới tăng 23 lần so với năm 1996.

Số liệu thống kê năm 2010, cho thấy trong số các DN trên địa bàn, trừ một số DN trung ương có quy mô lớn, còn lại hầu hết các DNNN do địa phương quản lý và các DN dân doanh quy mô nhỏ, thiếu vốn hoạt động, cơ cấu còn nhiều bất hợp lý, dàn trải; hiệu quả SXKD, nộp ngân sách nhà nước thấp, công nghệ lạc hậu, trình độ quản lý yếu. Theo báo cáo của ngành tài chính về quy mô DN, bình quân vốn sở hữu trong 1 DN trên địa bàn là 10,13 tỷ đồng/DN. DNNN trung ương là 74,33 tỷ đồng/DN, DNNN địa phương là 4,5 tỷ đồng/DN và DN dân doanh là 1,4 tỷ đồng/DN .

DNNVV trên địa bàn tỉnh Hải Dương được hình thành và phát triển từ: (1) DNNN từ thời kỳ kế hoạch hóa tập trung, gồm DNNN trung ương và địa phương quản lý; (2) DN mới thành lập trong thời kỳ đổi mới, chủ yếu là DN tư nhân,  công ty TNHH, công ty cổ phần, DN có vốn đầu tư nước ngoài; (3) Các HTX được chuyển đổi và thành lập mới theo Luật HTX; (4) Các hộ SXKD cá thể.