Quan điểm, phương hướng của đảng và nhà nước về phát triển bền vững hàng thủ công mỹ nghệ mây tre lá trong hội nhập quốc tế

Thể chế mang lại sự kết hợp hài hòa, hợp lý giữa phát triển KT, XH và bảo vệ MT  để thực hiện mục tiêu PTBV đất nước. Bên cạnh đó, thể chế giúp cho việc điều tiết phân    bổ các nguồn lực hợp lý, phục vụ cho sự phát triển liên tục, lâu bền. Đồng thời cũng giúp cho việc mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế và duy trì, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh toàn cầu hóa. Vì vậy, các chính sách muốn được thực thi một cách  hiệu quả trong việc thực hiện thành công các mục tiêu PTBV ở cấp quốc gia, khu vực và toàn cầu thì rất cần sự hỗ trợ của thể chế phù hợp. Những biến số đo lường chủ yếu nhằm xem xét tính bền vững trong trụ cột thể chế bao gồm các chỉ tiêu như: (i) Tư duy về quản   lý ngành theo yêu cầu PTBV; (ii) Xác định mô hình tổ chức và xây dựng hệ thống bộ máy quản lý ngành; (iii) Thể chế quản lý ngành với những quy định, chính sách rõ ràng minh bạch và hợp lý; (iv) Trình độ, năng lực và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ quản lý…

Theo Quyết định của Thủ tướng số 132 ngày 24/11/2000: “Quyết định về một số chính sách nhằm thúc đẩy phát triển ngành nghề nông thôn” và Nghị định số 66/2006/NĐ- CP ngày 07/06/2006 về “Phát triển ngành nghề nông thôn”, trong số những cơ quan Chính phủ trực thuộc trung ương thì Bộ NN&PTNT có vai trò đầu tàu về phát triển về ngành TCMN, thông qua hỗ trợ phát triển ngành và giảm đói nghèo ở các làng nghề trọng điểm vùng Bắc Bộ. Vào tháng 7 năm 2003, Cục Công nghiệp địa phương được thành lập và có trách nhiệm thúc đẩy công nghiệp hoá các ngành địa phương được phát triển. Các bộ khác theo nhiệm vụ của họ có liên quan đến lĩnh vực ngành TCMN đều có những chương trình hoạt động và chính sách hỗ trợ riêng. Cụ thể:

Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) về thúc đẩy DN vừa và nhỏ;

Bộ Văn hoá, thể thao và du lịch (VH,TT&DL) về bảo tồn giá trị truyền thống; Bộ Công Thương về xúc tiến thương mại;

Bộ KH&CN về cải tiến công nghệ;

Bộ LĐ,TB&XH về các hoạt động đào tạo.

Chính quyền tỉnh và nhiều tổ chức khu vực hoạt động như những cơ quan giữa Chính phủ và các làng nghề/công nhân làm nghề thủ công.

Trên thực tế, các chính sách phát triển của mỗi đơn vị này chưa thiết lập được một mặt bằng cho sự nhận thức chung và không có sự phối hợp chặt chẽ trong quá trình thực hiện giữa các ban ngành với nhau khi giải quyết các vấn đề. Do vậy, đến nay ngành    TCMN chưa phát triển thật sự bền vững do nguyên nhân Nhà nước và các bộ phận thực  hiện các chính sách phát triển không có hiệu quả, nên các chính sách này mất dần đi    những khía cạnh tích cực đối với đối tượng tiếp nhận.

Bên cạnh đó, Chính phủ Việt Nam đã hỗ trợ thúc đẩy phát triển ngành TCMN như một phương thức thực hiện xoá đói nghèo. Đặc biệt là ở các khu vực nông thôn, thông qua những chính sách trực tiếp đầu tư và hỗ trợ sự phát triển ngành TCMN, từ khâu quy hoạch đất đai, cung cấp nguyên liệu thô, việc đầu tư máy móc, tay nghề người lao động tham gia SX, đến

khuyến khích đầu tư và xúc tiến thương mại. Các chính sách được thống kê như sau:

Đặc biệt theo các nghị quyết này, ngành hàng TCMN được hưởng nhiều ưu đãi về đầu tư trong quy hoạch phát triển, cụ thể như: Nghị định số 51/1999/NĐ-CP ngày  08/7/1999 về thiết lập và sử dụng Quỹ hỗ trợ XK, trong đó quy định các cơ sở kinh doanh hàng thủ công nông thôn không chỉ được hưởng lợi ích từ những chính sách nêu trên, mà   họ sẽ được hưởng những ưu đãi theo những chương trình hỗ trợ. Người trồng trọt và cơ sở SX sẽ được giảm hoặc miễn thuế đối với thuế  sử  dụng đất, tỷ lệ thuế  thu nhập, thuế NK đối với thiết bị máy móc; với Quyết định số 279/2005/QĐ-TTg ban hành quy chế xây    dựng và thực hiện Chương trình xúc tiến thương mại Quốc gia giai đoạn 2006-2010 về “Chương trình xúc tiến thương mại quốc gia”, các nhà XK và SX ngành TCMN cũng  có  thể nâng cấp năng lực kinh doanh và phát triển thị trường XK bằng cách tiếp cận với nhiều nguồn tài chính ưu đãi khác nhau.

Ngày 05/6/2017, Bộ NN&PTNT ban hành Quyết  định số 2277/QĐ-BNN-VPĐP  phê duyệt Đề cương Đề án “Chương trình mỗi xã một sản phẩm”  giai  đoạn 2017-2020, định hướng đến năm 2030 và bộ công cụ điều tra, khảo sát. Theo đó, UBND các tỉnh giao Sở NN&PTNT chủ trì, phối hợp với Văn phòng điều phối Chương trình xây dựng nông  thôn mới của tỉnh triển khai thực hiện việc xây dựng “Chương trình mỗi xã một sản phẩm” trên địa bàn mỗi tỉnh.

Ngày 17/10/2018, Ủy ban Châu Âu thống nhất thông qua việc trình lên Hội đồng Châu Âu chấp thuận để ký chính thức Hiệp định thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA), và đã được ký kết chính thức vào ngày 30/6/2019, xóa bỏ gần hết thuế quan giữa EU và Việt Nam. Đây là hiệp định thương mại toàn diện về mở cửa TT đầu tiên của Liên minh châu Âu (EU)  với một quốc gia đang phát triển tại châu Á, cho phép giảm 99% thuế quan đối với tất cả các mặt hàng, trong đó có một số mặt hàng sẽ giảm thuế theo thời gian.

Ngày 20/5/2019 Thủ tướng Chính phủ ký Chỉ thị số 13/CT-TTg về PTBV. Theo    đó, Chính phủ chỉ thị các bộ, ngành, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương gấp rút hoàn thành việc xây dựng kế hoạch/chương trình hành động thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ được giao trong Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện Chương trình nghị sự 2030 trong năm 2019; lồng ghép hiệu quả việc thực hiện các mục tiêu PTBV vào xây    dựng và thực hiện Kế hoạch phát triển KT-XH tại các cấp, các ngành và địa phương; theo dõi, đánh giá, tổng hợp báo cáo kết quả thực hiện Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện Chương trình nghị sự 2030 và các mục tiêu PTBV trình Chính phủ, Quốc hội hằng năm.